IV SA/Wa 1743/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński (spr.), Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi Z. S. i H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na usunięcie drzew - oddala skargę - Syg. akt IV SA/Wa 1743/09 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej jako k.p.a.), art. 1 i art.2 ustawy z 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych( DZ.U z 2001 roku, nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 83 ust.1 i 3 ustawy z 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody ( DZ.U nr 92, poz. 880 ze zm. dalej jako ustawa o ochronie przyrody),po rozpatrzeniu odwołania Z. i H. S. od decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] czerwca 2009 roku, znak [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzewa – utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Podstawą wydania zaskarżonej decyzji były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna. Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 roku Wójt Gminy S., po rozpatrzeniu wniosku Z. i H. małżonków S. zezwolił im na usunięcie 2 drzew z gatunku wierzba rosnących na działce ewidencyjnej [...] w miejscowości W. oraz odmówił wydania zezwolenia na usunięcie 7 drzew z gatunku topola rosnących na działce [...]. Jednocześnie zobowiązał wnioskodawców do posadzenia na terenie posiadanych nieruchomości, co najmniej czterech drzew, gdzie nasadzenia przejmą rolę usuniętego drzewostanu w najbliższym sezonie wegetacyjnym oraz powiadomienia organu o wykonaniu nałożonego obowiązku. Ustalił również termin usunięcia drzew do dnia [...] września 2009 roku, zakazując wycinania drzew w okresie od [...] marca do [...] sierpnia tj. w okresie lęgowym ptactwa. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podnosił, że działka objęta wnioskiem znajduje się w strefie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu oraz w bezpośrednim sąsiedztwie obszaru Natura 2000. Dwa drzewa z gatunku wierzba były to drzewa w złym stanie zdrowotnym, nie rokujące szans zachowania żywotności. Odmowę zezwolenia na usunięcie siedmiu drzew wnioskowanych przez właścicieli nieruchomości organ uzasadniał tym, że drzewa są zdrowe. Powołał się również na zakaz ustanowiony przez Wojewodę [...], a dotyczący tego terenu tj. zakaz likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych. Odwołanie od decyzji złożyli Z. i H. małżonkowie S. W uzasadnieniu odwołania podnosili, że należące do nich działki o numerach [...],[...] i [...] są to grunty orne. Z uwagi na nieopłacalność upraw rolnych działki te są ugorami i pozwolili aby na nich wyrosły drzewa z uwagi na większą korzyść w postaci możliwości pozyskania drewna na opał. Wskazywali, że w przyszłości planują pobudować nowy dom, co będzie się wiązało z wycięciem wszystkich drzew. Nadto argumentowali, że nie zostali powiadomieni o utworzeniu [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu, a organ nie może decydować o cudzej własności. Nie zgadzali się z nałożeniem obowiązku dokonania nowych nasadzeń. W ocenie organu odwoławczego w rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek skarżących, którzy domagali się usunięcia dziewięciu sztuk drzew z terenu ich nieruchomości – tj. działki nr [...], położonej w miejscowości W. Jako przyczynę usunięcia drzew wskazali, iż rosną one za gęsto, a niektóre są suche. Przeprowadzone dwukrotnie oględziny nieruchomości pozwoliły ustalić, że siedem z dziewięciu drzew to drzewa zdrowe o obwodach 73 cm, 97 cm, 121 cm, 127 cm, 147 cm, 100 cm, 97 cm należące do gatunku topoli. Zdaniem organu stosownie do art. 83 ust.1 ustawy o ochronie przyrody usuniecie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić z zastrzeżeniem ust.2, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta na wniosek posiadacza nieruchomości. W ustępie 3 cytowanej normy prawnej wynika, że wydanie zezwolenia, o którym mowa może być uzależnione od posadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienie ich innymi drzewami lub krzewami w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych. Organ wskazał, że decyzja w przedmiocie wydania zezwolenia na usuniecie drzew zależy od uznania organu, którego obowiązkiem jest dbałość o ochronę przyrody, ochronę składników tejże przyrody, zarówno w miastach jak i osiedlach. W ramach wykonywania tego obowiązku organ miał prawo uznać, że sporne drzewa nie kwalifikują się do wycięcia, ponieważ są one zdrowe i nie zagrażają bezpieczeństwu ludzi i mienia. Nadto organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, że rosnące drzewa podlegają dodatkowej ochronie, ponieważ znajdują się w strefie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu utworzonego rozporządzeniem Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2006 roku( DZ. Urz. Woj. [...] z 2006 roku, nr [...], poz. [...]). W § 3 ust.1 pkt 3 wyżej powołanego rozporządzenia wprowadzono między innymi zakaz likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, jeżeli nie wynikają one z potrzeby ochrony przeciwpowodziowej i zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego, wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych. Skutkiem utworzenia obszaru chronionego krajobrazu jest wprowadzenie wybranych zakazów spośród wymienionych w art. 24 ust.1 ustawy o ochronie przyrody. W ocenie organu odwoławczego ochrona przyrody jest realizowana między innymi przez tworzenie rezerwatów przyrody, obszarów chronionego krajobrazu, a także poprzez obowiązek uzyskania pozwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości. Z konstrukcji przepisu art. 83 ust.1 ustawy o ochronie przyrody, będącego podstawą prawa materialnego zaskarżonej decyzji wynika, że decyzja w tym przedmiocie należy do tzw. ,, uznania administracyjnego’’. Oznacza to, że organ może, ale musi wyrażać zgody na usunięcie wnioskowanych drzew. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie miało znaczenia, że przedmiotowe drzewa są samosiejkami, albowiem wszystkie drzewa podlegają ochronie. Ingerencja organu w prawo własności skarżących ma swoje uzasadnienie w przepisach ustawy o ochronie przyrody. Organ nie podzielił stanowiska małżonków S., iż podstawą wydania zezwolenia na usunięcie drzew może być potrzeba pozyskania drewna na opał oraz zamiar w przyszłości budowy domu. Obowiązek dokonania nowych nasadzeń, nałożony zaskarżoną decyzją dopuszczają przepisy wyżej cytowanej ustawy, tak więc podnoszony w tym zakresie zarzut organ uznał za niezasadny. Skargę na decyzję organu odwoławczego złożyli Z. i H. S. W uzasadnieniu skargi podnosili, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie wziął pod uwagę, że drzewa rosną na gruntach ornych z siedliskiem, a usunięte drzewa mają być przeznaczone na opał, ogrzanie domu. Skarżący nie zgadzali się z argumentacją organu, iż podstawą odmowy wydania zezwolenia może być to, że rosną one na terenie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu oraz są to zdrowe drzewa. Podnosili, że nie zostali oni powiadomieni o utworzeniu takiej strefy. Ich zdaniem niezrozumiałym jest to, że nie mają możliwości swobodnego korzystania z gruntu, a z drugiej strony muszą opłacać podatki. Zarzucali, że działanie organu w ramach ,, uznania administracyjnego ‘’ powoduje, że jedne osoby otrzymują zezwolenie na usuniecie drzew, a inne nie otrzymują. Ich zdaniem skoro są właścicielami gruntu, to mogą swobodnie korzystać z tego, co rośnie na ich polu. Jeżeli zaś organ zabrania korzystania, to powinien w ramach rekompensaty odkupić gospodarstwo lub zapewnić im drewno na opał, na zimę. Taka decyzja organu powoduje, że ich zdaniem doszło do naruszenia prawa własności. Z tych też względów skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają, zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się, więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – powoływanej dalej jako p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest nieuzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Należy zauważyć, że ochrona przyrody w rozumieniu art. 2 ust.1 pkt 7, 8 i 9 ustawy o ochronie przyrody polega na zachowaniu, równoważnym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, a celem ochrony przyrody stosownie do art. 2 ust. 2 pkt 5 i 7 jest ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień, nadto kształtowanie właściwych postaw człowieka wobec przyrody. Ochrona terenów zieleni i zadrzewień zgodnie z rozdziałem czwartym ustawy o ochronie przyrody, obejmującym swoim zakresem art. 83 ust.1 jest realizowana m.in. przez nałożony na posiadacza danej nieruchomości obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa. Należy zgodzić się z organem, iż decyzja taka zależy od uznania organu, którego obowiązkiem jest dbałość o przyrodę. Organ zaś ma obowiązek przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie zasadności usunięcia drzewa z danej nieruchomości. Organ wydając decyzję w tym zakresie jest zobowiązany do poszukiwania rozwiązań korzystnych zarówno dla interesu publicznego, jak dla podmiotu wnioskującego o usunięcie drzewa. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, iż przedstawione przez skarżących w toku postępowania powody dla których miałyby zostać usunięte drzewa z terenu przedmiotowej nieruchomości nie zasługiwały w pełni na akceptację. Skarżący w swoim wniosku argumentowali, że drzewa winny być usunięte, ponieważ ,, są suche i rosną za gęsto’’. W toku postępowania doszedł dodatkowy argument, a mianowicie chęć pozyskania drewna na opał. Z poczynionych podczas oględzin ustaleń faktycznych wynikało, że tylko dwa drzewa były suche, a co do pozostałych drzew organ nie znalazł podstaw do ich usunięcia. Na pewno jednym z powodów do usunięcia mógłby być stan ich żywotności. Pozostałe drzewa, o których usunięcie wnioskowali skarżący były to drzewa zdrowe, nie stanowiące zagrożenia dla mienia i ludzi. Tak więc skoro ustawodawca przewidział, że usunięcie drzewa w wieku ponad 5 lat podlega ochronie i usunięcie takiego drzewa podlega reglamentacji, to należy uznać, że zgoda na ich usunięcie wydawana jest tylko w przypadkach szczególnych, bez szkody dla szeroko rozumianej ochrony przyrody. Ustawodawca przesłanki wyrażenia zgody pozostawił uznaniu organu, który winien poszukiwać rozwiązań korzystnych zarówno dla interesu publicznego, jak i podmiotu wnioskującego. Zdaniem Sądu podnoszone przez skarżących argumenty o chęci pozyskania drewna na opał, oraz bliżej niesprecyzowane plany budowy domu nie mogły stanowić podstawy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew. Drzewa podlegające ochronie nie mogą stanowić surowca na opał. Taki surowiec na opał może być pozyskiwany w ramach prowadzonej gospodarki leśnej przez właścicieli lasów. Tam też może być nabywane drewno na opał. Same tylko plany budowy domu w przyszłości też nie mogły stanowić uzasadnionej podstawy do wydania zezwolenia. Nadto trafnie organ podniósł, że przedmiotowe drzewa rosną na działce, która znajduje się strefie chronionego krajobrazu. Ustanowienie tej strefy spowodowało, że ograniczono możliwość ingerencji w zasoby przyrodnicze znajdujące się na tym terenie. Ograniczenia te dotyczą również usuwania zadrzewień - § 3 Rozporządzenia Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2006 roku w sprawie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu położonego na terenie powiatu p., p. i s. Tak więc drzewa znajdujące się na działce skarżących podlegają dodatkowej ochronie wynikającej z wyżej cytowanego rozporządzenia. Jako chybione należy uznać zarzuty dotyczące naruszenia prawa własności skarżących, poprzez brak zgody na usunięcie drzew. Prawo własności nie jest prawem bezwzględnym i podlega ograniczeniom wynikającym między innymi z ustawy o ochronie przyrody. Tak więc skarżący nie mają nieograniczonej swobody dysponowania własnością i zasobami przyrody znajdującymi się na danej działce. Żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy nie miał podnoszony przez skarżących zarzut braku ich zgody na utworzenie na tym terenie strefy chronionego krajobrazu. W ocenie Sądu organ wydając przedmiotową decyzję nie naruszył reguł uznania administracyjnego. W uzasadnieniu decyzji wskazał i wyjaśnił, że w tym przypadku nie zachodzą podstawy do usunięcia siedmiu zdrowych drzew rosnących na działce skarżących, nadto podlegają one ochronie jako drzewa rosnące w strefie chronionej. Również jako nietrafny należy uznać argument o braku podstaw do zobowiązania dokonania, w miejsce usuwanych dwóch nasadzenia nowych drzew. Przepis art. 83 ust.3 ustawy o ochronie przyrody stanowi, że zezwolenie, o którym mowa w ust.1 i 2, może być uzależnione od między innymi zastąpienia drzew innymi w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów. W ocenie Sądu organy administracji publicznej nie naruszyły reguł postępowania dowodowego i ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Wnioski organów wyprowadzone z zebranego materiału dowodowego, nie wykraczają poza swobodną ocenę materiału. Dokonane ustalenia i ich ocena nie pozostaje w sprzeczności z treścią zebranego materiału w sprawie. W toku postępowania zostały zagwarantowane skarżącym prawa przysługujące im jako stronie postępowania. Z tych też względów, biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.