IV SA/Wa 1749/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Joanna Dziedzic-Bukowska po rozpoznaniu w dniu 1 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi A. S. na działanie Ministra Sprawiedliwości postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. A. S. (dalej "skarżący", "wnioskodawca") zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego w sprawie dotyczącej skargi na działanie Ministra Sprawiedliwości. Z nadesłanego formularza PPF wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jedynym jego dochodem jest wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości 1680 zł brutto miesięcznie. Przedmiotowa umowa zawarta została na czas określony do dnia 31 lipca 2014 r. Osiągane dochody, według oświadczenia skarżącego zabezpieczają jedynie minimum egzystencji. W oświadczeniu o stanie majątkowym skarżący wskazał, że nie posiada żadnego majątku ani przedmiotów wartościowych. Oświadczył, że jest osobą trwale, strukturalnie bezrobotną, utrzymującą się z prac dorywczych. Z dołączonego do wniosku załącznika, stanowiącego uzupełnienie oświadczenia o stanie majątkowym i źródłach utrzymania, skarżący wymienił koszty związane z miesięcznym utrzymaniem koniecznym. Do kosztów tych zaliczył: opłatę za gaz- 25 zł, abonament telewizyjny- 24,90 zł, telefon komórkowy- 30 zł, koszty wyżywienia- 590 zł, koszty leczenia- 80 zł, koszty przejazdów do pracy- 310 zł, koszty odzieży, środków czystości i higieny osobistej – 50 zł, prasa- 8 zł oraz koszty korespondencji procesowej- 125 zł. Ponieważ złożone przez skarżącego oświadczenie nie zawierało pełnych informacji co do jego aktualnej sytuacji finansowej, pismem Sądu z dnia 11 sierpnia 2014 r. wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia, w terminie 14 dni, poprzez: a) wskazania aktualnych źródeł utrzymania, w szczególności do wyjaśnienia, czy skarżącemu została przedłużona umowa o pracę z dnia [...] lutego 2014 r., która wygasła z dniem [...] lipca 2014 r. Jeśli tak, to należy nadesłać kserokopię nowej umowy o pracę; b) w sytuacji nieprzedłużenia skarżącemu umowy o pracę do nadesłania zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego status skarżącego jako osoby bezrobotnej z jednoczesnym wskazaniem, czy otrzymuje on aktualnie zasiłek dla bezrobotnych; c) w związku z oświadczeniem skarżącego, że jest osobą "trwale, strukturalnie bezrobotną" do złożenia oświadczenia, czy w celu pokrycia kosztów utrzymania koniecznego korzysta on z pomocy instytucji finansowych, ewentualnie osób trzecich. Jeśli tak, to należy nadesłać dokumenty (np. potwierdzenie wpłaty środków pieniężnych, umowy pożyczki) potwierdzający tę okoliczność; d) do wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy oświadczeniem złożonym w formularzu PPF (rubryka 7), że skarżący nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, a brakiem określenia - wśród miesięcznych kosztów utrzymania - kosztów czynszu za mieszkanie, opłaty za wynajem mieszkania, opłaty za wodę, energię elektryczną oraz ogrzewanie. Na tę okoliczności skarżący zobowiązany jest do wskazania przyczyn niepokrywania tych kosztów, ewentualnie oświadczenia kto pokrywa te koszty i w jakiej wysokości; e) do złożenia oświadczenia, czy skarżący zalega ze spłatą zobowiązań finansowych, ewentualnie zaległych opłat i czy wobec niego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne - jeżeli tak, to należy nadesłać kopię dokumentu potwierdzającego prowadzenie egzekucji (np. zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę); f) nadesłania zaświadczenia z właściwego ośrodka pomocy społecznej o sytuacji majątkowej skarżącego, g) udokumentowania stałych opłat miesięcznych z tytułu abonamentu telewizyjnego (24,90 zł), opłat za telefon komórkowy (30 zł), gaz (25 zł), kosztów przejazdu; Wezwanie do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało skarżącemu doręczone w dniu 29 sierpnia 2014 r. (k. 175 akt sądowych). Tym samym termin do uzupełnienia braków wniosku upływał bezskutecznie w dniu 12 września 2014 r. W dniu 9 września 2014 r. wpłynęło do Sądu pismo skarżącego, datowane na dzień 3 września 2014 r., w którym oświadczył, że nie została mu przedłużona umowa o pracę, w związku z czym z dniem [...] sierpnia 2014 r. przyznano mu status osoby bezrobotnej. Potwierdzając tę okoliczność skarżący dołączył decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. Wnioskodawca wskazał ponadto, że nie korzysta z pomocy innych osób, sprawę zaś egzekucji wielokrotnie wyjaśniał Sądowi, obecnie wyjaśnia Ministrowi Sprawiedliwości i Prokuraturze Generalnej. Skarżący podniósł, że w zakresie oświadczeń złożonych w załączniku do formularza PPF nie ma żadnych rozbieżności, niewskazanie przez niego opłat z tytułu czynszu za mieszkanie wynikało natomiast z faktu zamieszkiwania w piwnicy. Za wodę, energię i ogrzewanie skarżący nie płaci, ponieważ nie posiada na to środków finansowych. Skarżący oświadczył jednocześnie, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej nie przedstawi. W przedmiotowym piśmie skarżący sformułował jednocześnie żądanie – w obraźliwych dla Sądu słowach - aby Sąd, sędziowie i referendarze sądowi przestali go angażować we wnikliwe wyjaśniania jego sytuacji majątkowej. Do powyższego pisma skarżący dołączył jednocześnie umowę abonencką z dnia 27.08.2013 r. zawartą z [...] S.A. z siedzibą w W. na usługi telewizyjne w wysokości 24,90 zł oraz fakturę za telefon w wysokości 25 zł. Skarżący nie udokumentował wydatków związanych z zakupem gazu nie wyjaśnił jednocześnie kwestii związanej z nieopłacaniem przez niego opłat z tytułu zużycia wody i prądu. Rozpatrując wniosek stwierdzono, co następuje: A. S. ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Żąda on bowiem zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego) w niniejszej sprawie. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej P.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym ma miejsce wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Stosownie do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Mając na względzie treść powołanych przepisów, w pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy może być wyłącznie ocena rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa, przy czym z art. 246 § 1 P.p.s.a. jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie żądania w tym zakresie. Jeśli więc oświadczenie strony złożone na formularzu PPF jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 P.p.s.a. dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń uzupełniających to oświadczenie. W sytuacji, gdy skarżący określa siebie jako osobę "długotrwale, strukturalnie, bezrobotną", ustalenie źródła i rzeczywistej wielkości uzyskiwanych przez niego dochodów, które to dochody stanowić mają źródło utrzymania wnioskodawcy, oraz kwoty ewentualnych zaległych zobowiązań finansowych jest konieczne do stwierdzenia, czy w istocie spełnia on wskazane wyżej przesłanki przyznania prawa pomocy. Z tej przyczyny wystosowane do skarżącego wezwanie obejmowało obowiązek udokumentowania wszystkich ponoszonych przez skarżącego wydatków oraz faktu trudnej sytuacji materialno-bytowej. Skarżący odpowiadając na wezwanie Sądu wskazał jedynie, że został pozbawiony stałego źródła dochodu, nie wyjaśnił natomiast z jakich źródeł aktualnie – jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku - się utrzymuje. Wydaje się natomiast mało prawdopodobne, aby skarżący rzeczywiście nie otrzymywał jakichkolwiek dochodów, nawet z pracy dorywczej, szczególnie w kontekście wysokości wskazanych przez niego, aktualnie ponoszonych wydatków, oraz oświadczenia, że nie korzysta z pomocy ośrodka pomocy społecznej. W ocenie referendarza sądowego, wyjaśniania zawarte w piśmie z dnia 3 września 2014 r., odnoszące się do wezwania Sądu w omawianym zakresie, nie mogą być uznane za wystarczające, bowiem informacje w nim zawarte nie dają możliwości ustalenia, czy skarżący wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Informacje, do których udzielenia zobowiązano skarżącego, a które nadal pozostały niewyjaśnione miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez niego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, rzutując przede wszystkim na prawidłową ocenę jego sytuacji materialno – bytowej. Okoliczności te nie mogą stanowić domniemania ze strony zarówno referendarza sądowego jak i Sądu, zwłaszcza gdy mają stanowić podstawę udzielenia pomocy finansowej ze środków publicznych. Rodzi to obowiązek wszechstronnego ich wyjaśnienia, zwłaszcza gdy informacje udzielone przez osobę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy budzą wątpliwości, albo po prostu okazują się niewystarczające dla dokonania tej oceny. Okoliczności te powodują ostatecznie, iż brak jest podstaw aby przyjąć, że wnioskodawca uprawdopodobnił, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W tej sytuacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.