IV SA/Wa 1756/06
WyrokWSA w Warszawie2006-11-20
Skład orzekający: Alina Balicka, Marian Wolanin, Wanda Zielińska-Baran
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdzająca nieważność punktu 1 orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] grudnia 1948 r. (dotyczącego uchylenia postanowienia o wznowieniu postępowania i orzeczenia Wojewody z dnia [...] lipca 1948 r.) została wydana prawidłowo, tj. czy istniały podstawy do stwierdzenia nieważności tego punktu orzeczenia z 1948 r. z powodu rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie miał podstaw do stwierdzenia nieważności punktu 1 orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] grudnia 1948 r. Brak było bowiem rażącego naruszenia prawa przy uchylaniu przez Ministra postanowienia o wznowieniu postępowania. Zeznania świadków dotyczące dzierżawy łąki, a nie jej sprzedaży, nie stanowiły nowych okoliczności faktycznych w rozumieniu art. 95 lit. b rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym z 1928 r., które uzasadniałyby wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem Wojewody z dnia [...] kwietnia 1947 r. W związku z tym, uchylenie postanowienia o wznowieniu postępowania było prawidłowe.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2006 r. stwierdzającej nieważność punktu 1 orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] grudnia 1948 r., które uchylało postanowienie o wznowieniu postępowania i orzeczenie Wojewody z dnia [...] lipca 1948 r. Postępowanie toczyło się w przedmiocie reformy rolnej z 1944 r. i dotyczyło nieruchomości ziemskiej B. Skarżąca I. P. zarzuciła organowi rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w zakresie wznowienia postępowania oraz niesłuszne uznanie, że punkt 1 orzeczenia z 1948 r. został wydany bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2006 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] kwietnia 2006 r. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądził od Ministra na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie asesor WSA Marian Wolanin,, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Anna Mruk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2006r. sprawy ze skargi I. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] kwietnia 2006r.; 2.stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3.zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej I. P. kwotę 440 (czterysta czterdzieści ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2006r. wydana została w następującym stanie faktycznym:
Wojewoda [...] orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1947r. orzekł, że nieruchomość B. tom [...] wyk. [...] pow. K., zapisana w księdze wieczystej Sądu Grodzkiego w K. na rzecz S. i I. małż. S. o powierzchni 113,1865 ha nie podpada pod postanowienia art. 2 pkt 1 dekretu z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej / Dz. U. Nr 3, poz. 13 z 1945r. /. Orzeczenie to wydane zostało na podstawie art. 2 pkt 1 dekretu o reformie rolnej oraz § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej / Dz. U. Nr 10, poz. 51 /.
W uzasadnieniu tego orzeczenia podano, że powierzchnia nieruchomości B. wynosi 98,8797 ha. Jest to następstwem odstąpienia z tej nieruchomości w roku 1937 areału stanowiącego łąkę o powierzchni 12,0753 ha na rzecz A. S., byłego właściciela majątku ziemskiego S. oraz wobec przejęcia przez Gminę C. przed dniem 1 września 1939r. powierzchni "stanowiącej 3 drogi oznaczone numerami katastralnymi: nr [...] o obszarze 1,0270 ha, nr [...] o obszarze 0,3227 ha i nr [...] o obszarze 0,8818 h, czyli razem 2,2315 ha, jako ekwiwalentu z tytułu rozliczenia ciężarów zniesionego obszaru dworskiego B.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 1948r. Wojewoda [...] wznowił z urzędu postępowanie zakończone orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1947r., uchylił to orzeczenie oraz oddalił wniosek S. S. o wyłączenie spod przejęcia na cele reformy rolnej majątku ziemskiego B.. Podstawą prawną postanowienia z dnia [...] lipca 1948r. był m. in. art. 95 b, art. 96 ust. 2 i art. 87 ust. 1 i 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym / Dz. U. Nr 36, poz. 341 /. W uzasadnieniu tego orzeczenia Wojewoda [...] podniósł, że po wydaniu orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1947 r. "ujawniły się w sprawie nowe okoliczności faktyczne, które istniały już przy wydawaniu pierwszej decyzji i nie były znane władzy rozstrzygającej, a mianowicie - przesłuchani w trybie wznowieniowego postępowania nowi świadkowie, była służba folwarczna majątku S. własności S., w ilości pięciu osób, zeznali do protokołu z dnia 25 maja 1948r., iż nie wierzą oni w to zupełnie, by S. kupił od S. łąkę (...)".
S. i I. małż. S. złożyli odwołanie od orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1978r.
W wyniku rozpoznania tego odwołania Minister Rolnictwa i Reform Rolnych orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1948r. uchylił postanowienie o wznowieniu postępowania oraz orzeczenie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1948r. i jednocześnie w pkt 2 na podstawie art. 101 ust. 1 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym uchylił orzeczenie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1947 r.,a w pkt 3 orzekł, że nieruchomość ziemska B. o łącznym obszarze 113,1863 ha przechodzi na własność Skarbu Państwa na cele reformy rolnej zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
W uzasadnieniu tego orzeczenia Minister Rolnictwa i Reform Rolnych uznał, że nie było podstaw do wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1947r., gdyż podniesione przez tegoż Wojewodę w orzeczeniu z dnia [...] lipca 1948r. okoliczności nie są nowymi, o których mowa w art. 95 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym. Uchylenie orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] nia 1947r. uzasadniono tym, że wydane zostało bez podstawy prawnej, bo wbrew art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, z uwagi na to, że przewłaszczenie areału łąk na rzecz S.i dróg na rzecz gminy C.nie nastąpiło, wobec nie zachowania formy notarialnej koniecznej do nabycia tytułu własności nieruchomości. W tej sytuacji nieruchomość ziemska B. łącznym obszarze 113,1863 ha na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej przeszła z dniem 13 września 1944r. na własność Skarbu Państwa.
W dniu 27 lutego 1995r. spadkobierczyni byłych właścicieli majątku B., . wystąpiła o stwierdzenie nieważności postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1948r. o wznowieniu postępowania oraz orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] grudnia 1948r. W dniu 20 lipca 1995r. do postępowania w miejsce wnioskodawczyni wstąpiła I. P..
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] maja 2000r. odmówił stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.
W uzupełnieniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wnioskodawczyni doprecyzowała żądanie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] grudnia 1948r. w ten sposób, że wniosła o stwierdzenie nieważności jedynie pkt 2 i 3 tego orzeczenia.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 200lr. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2000r.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2003r. wydanym w sprawie sygn. akt IV SA 4024/01 uchylił zaskarżoną przez I. P. decyzję Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 200 lr. jak i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] maja 2000r.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ponownie rozpoznając sprawę na skutek wyroku NSA, decyzją z dnia [...] października 2004r. w pkt I stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] grudnia 1948r. w części dotyczącej pkt 2 oraz pkt 3, w odniesieniu do działki ewid. nr [...] o powierzchni 85 ha, natomiast w pkt II Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, iż powyższe orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] grudnia 1948r. w części dotyczącej pkt 2 oraz pkt 3, w odniesieniu do działek ewid. nr [...] o pow. 1,5000 ha, nr [...] o pow. 7,5700 ha, nr [...] o pow. 4,4710 ha, nr [...] o pow. 0,0490 ha, nr [...], [...] i [...] o łącznej pow. 12,0800 ha, nr [...] o pow. 0,8800 ha, nr [...] o pow. 0,2100 ha, nr [...] o pow. 0,3800 ha, nr [...], [...] i [...] o łącznej pow. 1,0100 ha zostało wydane z naruszeniem prawa ale z uwagi na to, iż nastąpiły nieodwracalne skutki prawne nie stwierdził jego nieważności.
W dniu [...] lipca 2005r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na postawie art. 61 § 4 kpa, wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności pkt 1 orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] grudnia 1948r., na podstawie którego uchylono postanowienie o wznowieniu postępowania i orzeczenie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1948r.
W wyniku przeprowadzonego postępowania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] kwietnia 2006r. stwierdził nieważność pkt 1 orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] grudnia 1948r., nr [...], dot. uchylenia postanowienia o wznowieniu postępowania i orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1948r., nr [...].
W wyniku rozpoznania wniosku I. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2006r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2006r.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2006r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że podstawą prawną wydania postanowienia o wznowieniu postępowania oraz orzeczenia z dnia [...] lipca 1948r. był art. 95 b, art. 96 ust. 2, art. 97 ust. 1 i 2 i art. 99 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym, art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r.
Organ uznał, iż w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1948r. prawidłowo została powołana podstawa prawna, tj. art. 95 b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją, od której nie służy środek prawny, mogło nastąpić wznowienie postępowania jeżeli wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, które istniały już przy wydaniu decyzji lub nowe środki dowodowe, o ile okoliczności te i środki w toku postępowania nie były znane władzy rozstrzygającej, i nie mogły być wówczas powołane przez stronę zainteresowaną we wznowieniu bez winy tej strony.
W ocenie Wojewody [...], jak wynika z decyzji z dnia [...] lipca 1948r., nowymi okolicznościami uzasadniającymi wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] kwietnia 1947r. były zeznania pięciu świadków - byłej służby folwarcznej majątku S., którego właścicielem był A. S., którzy podnieśli, iż S. nie kupił przedmiotowej łąki, a jedynie ją wydzierżawiał - wraz z całym majątkiem B., aż do czasu wkroczenia wojsk niemieckich.
Własność nieruchomości o pow. 12,0753 ha, stanowiąca łąkę nie została skutecznie przeniesiona na A. S., ponieważ kontrakt sprzedaży tej łąki S. nie posiadał formy aktu notarialnego. W dniu 1 września 1939r. właścicielami wpisanymi w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości ziemskiej B. o pow. 113,1865 ha byli małż. S., stąd też nieruchomość ta w dniu wejścia w życie dekretu o reformie rolnej posiadała powierzchnię ogólną przekraczającą 100 ha.
W tej sytuacji organ uznał, że orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] grudnia 1948r., uchylające w pkt 1 postanowienie o wznowieniu postępowania i orzeczenie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1948r., wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, stąd też koniecznym stało się usuniecie jego z obrotu prawnego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2006r. złożyła I. P.. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji:
* rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w zakresie wznowienia postępowania, tj. art. 145 § 1 kpa poprzez niezasadne i pozbawione podstawy prawnej wszczęcie z urzędu postępowania o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją, w wyniku którego wydana została zaskarżona decyzja, a to poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż w sprawie wyszły na jaw nowe istotne okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji a nieznane organowi, który decyzję wydał,
* ponadto zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez niesłuszne uznanie, że pkt 1 orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] grudnia 1948r. uchylający orzeczenie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1948r., został wydany bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa i z tego powodu orzeczenie to jest obarczone wadą prawną.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 /, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Legitymuje to sądy administracyjne do dokonywania kontroli aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.
Ponadto, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo
0 postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. /, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną
Mając na względzie powyższe unormowania Sąd uznał, że skarga jest częściowo zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej.
Na wstępie należy wyjaśnić, że pkt 1 decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 1948r. został wydany w postępowaniu odwoławczym, na skutek odwołania wniesionego przez małż. S. od orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1948r. wydanego w I instancji. Przy czym postępowanie administracyjne zakończone orzeczeniem Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1948r. i postępowanie odwoławcze zakończone rozstrzygnięciem zawartym w pkt 1 orzeczenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 1948r. wydane zostały w trybie postępowania wznowieniowego od ostatecznego orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1947r.
Natomiast zaskarżona do sądu decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2006r. i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] kwietnia 2006r. zostały wydane w trybie postępowania nieważnościowego. W toku tego postępowania nieważnościowego, wszczętego z urzędu w dniu [...] lipca 2005r., ocenie podlegało rozstrzygnięcie zawarte w pkt 1 orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] grudnia 1948r.
Tak, więc nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, zawartym w zarzucie pierwszym skargi, że zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2006r. i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] kwietnia 2006r. wydane zostały w trybie postępowania wznowieniowego, gdyż faktycznie zostały one wydane w trybie postępowania nieważnościowego. Potwierdza to treść rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z dnia [...] kwietnia 2006r. i powołana podstawa prawna rozstrzygnięcia art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 kpa.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nowym postępowaniem i toczy się wg przepisów art. 157 kpa.
Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa ( art. 156 § 1 pkt 2 kpa ), lub spełnienia innych przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa. Postępowanie takie - o stwierdzenie nieważności decyzji - ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. Takie stanowisko zajął także Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 7 marca 1996r. IIIARN 70/95 OSNP 1996/18/258, w którym stwierdził, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy.
Zagadnienie rażącego naruszenia prawa było również wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ostatecznie utrwalił się pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa decydują 3 przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja ( m.in. orzeczenie NSA z 10 lutego 2005r. OSK 1134/04 Lex 165717 ).
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał przy tym, że oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności.
Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji jest wyjątkiem od obowiązującej w postępowaniu administracyjnym wyrażonej w art. 16 kpa zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. A zatem nie jest dopuszczalne traktowanie wypadków zwykłego naruszenia prawa jako naruszenia kwalifikowanego, rażącego, ani uznawanie za naruszające prawo sytuacji, w których nie jest wyjaśnione, czy do naruszenia prawa w ogóle doszło.
W konsekwencji takiego stanowiska w orzecznictwie sądowo administracyjnym utrwalił się pogląd, że dla ustalenia czy kontrolowana decyzja została podjęta z rażącym naruszeniem prawa nie wystarczy stwierdzenie, że dokonano błędnej wykładni prawa, ale niezbędne jest wykazanie, że przekroczenie prawa nastąpiło w sposób jasny i niedwuznaczny ( tak m. in. WSA w Warszawie wyrok z dnia 4 marca 2004r. IVSA 3121/02 Lex 156916 ).
Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że zaskarżona do sądu decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2006r. została wydana w postępowaniu nieważnościowym, przy czym organ stwierdził, że Minister Rolnictwa i Reform Rolnych wydając kontrolowaną w tym postępowaniu decyzję z dnia [...] grudnia 1948r. w jej pkt 1 rażąco naruszył przepisy prawa.
Dokonując oceny, czy faktycznie Minister Rolnictwa i Reform Rolnych wydając rozstrzygnięcie zawarte w pkt 1 decyzji z dnia [...] grudnia 1948r. rażąco naruszył prawo należy ocenić, czy były prawne podstawy do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1947r.
W przedmiotowej sprawie należy zauważyć, że ten sam organ naczelny dwukrotnie odmiennie ocenił ten sam stan faktyczny pod względem prawnym. Raz Minister Rolnictwa i Reform Rolnych w pkt 1 decyzji z dnia [...] grudnia 1948r. uznał, że nie było podstaw do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1047r.. Drugi raz Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zaskarżonej do sądu decyzji dnia [...] lipca 2006r. uznał, że były podstawy do wznowienia przez Wojewodę [...] postępowania zakończonego decyzją tegoż Wojewody z dnia [...] kwietnia 1947r. Tak więc nowe okoliczności faktyczne powołane przez Wojewodę [...] w postanowieniu o wznowieniu postępowania z dnia [...] lipca 1948r. zostały różnie dwukrotnie ocenione.
Podstawą wznowienia przez Wojewodę [...] postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 1948r. był art. 95 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją, od której nie służy środek prawny, może nastąpić wznowienie postępowania, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, które istniały już przy wydaniu decyzji lub nowe środki dowodowe, o ile okoliczności te i środki w toku postępowania nie były znane władzy rozstrzygającej, i nie mogły być wówczas powołane przez stronę zainteresowaną we wznowieniu bez winy tej strony.
W ocenie Wojewody [...] nowymi, istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi, które istniały już przy wydaniu pierwszej decyzji, tj. decyzji z dnia [...] kwietnia 1947r. i nie były znane władzy rozstrzygającej, były zeznania świadków - byłej służby folwarcznej majątku S., którzy zeznali, że nie wierzą w to, by S. kupił od S. łąkę, wiedzą natomiast, że S. wydzierżawił cały majątek S., który miał ten majątek wraz z łąką w swej dzierżawie aż do czasu wkroczenia wojsk niemieckich.
Z treści powyższego wynika, że mamy tutaj do czynienia raczej z nowymi środkami dowodowymi, które jednak nie były powołane przez organ jako podstawa wznowienia postępowania i w związku z czym nie były badane pod kątem spełnienia przesłanek wynikających z art. 95 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym.
W ocenie Sądu, zgodzić się należy ze stanowiskiem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych zawartym w pkt 1 orzeczenia z dnia [...] grudnia 1948r., że nie są to nowe okoliczności faktyczne, o których mowa w art. 95 lit. b cyt. rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej. Okolicznością faktyczną, której dotyczą zeznania świadków, jest fakt czy łąka o powierzchni 12,0753 ha wchodząca w skład majątku B. została faktycznie sprzedana S. w 1937 roku przez S., czy też nie. Okoliczność ta był przedmiotem rozważań Wojewody [...] w toku postępowania administracyjnego, które zakończyło się wydaniem orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1947r. Tak więc nie jest to nowa okoliczność, mogąca być podstawą wznowienia postępowania na podstawie art. 95 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym.
Wojewoda [...] wznawiając z urzędu postępowanie nie powołał prawnie skutecznych podstaw wznowienia, a zatem słuszna i zgodna z prawem jest decyzja Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] grudnia 1948r. w pkt 1.
Skoro brak było podstaw do wznowienia postępowania Wojewody [...] zakończonego orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1947r., musiało zostać uchylone orzeczenie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1948r.
W tej sytuacji nie ma znaczenia powoływana w zaskarżonej decyzji przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi okoliczność, że skoro umowa sprzedaży łąki nie została zawarta w formie aktu notarialnego i przeniesienie prawa własności nie zostało odnotowane w księdze wieczystej, to faktycznie właścicielami jej pozostawali małż. S. i nieruchomość B. przekraczała powierzchnię 100 ha w dniu 1 września 1939r. Okoliczność ta zasadna, ale powinna była być wzięta przez Wojewodę [...] pod uwagę z urzędu już w postępowaniu przed wydaniem orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1947r. Skoro tak się nie stało, może to ewentualnie wpływać na ważność orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1947r., natomiast nie wpływa w okolicznościach przedmiotowej sprawy na ważność rozstrzygnięcia zawartego w pkt 1 orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] grudnia 1948r.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło