IV SA/Wa 1757/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2017 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały oddala skargę Zaskarżoną decyzją Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", utrzymał w mocy orzeczenie Wojewody [...] z [...] października 2016 r. o odmowie udzielenia cudzoziemce – p. S. P., obywatelce [...] - zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy przywołał m.in. następujące istotne okoliczności faktyczne i uwarunkowania prawne sprawy: - Cudzoziemka [...] lipca 2016 r. wystąpiła z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na swoje polskie pochodzenie, - zgodnie z art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2016 r. poz. 1990) zezwolenia udziela się, jeżeli cudzoziemiec jest osobą o polskim pochodzeniu i zamierza osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe, - art. 195 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach stanowi, że do ustalenia polskiego pochodzenia osoby, stosuje się przepisy art. 5 ust. 1-3 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz.U. z 2014 r., poz. 1392), - w myśl art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji osobą polskiego pochodzenia jest deklarująca narodowość polską i spełniająca łącznie następujące warunki: - co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej, - wykaże swój związek z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów, - zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o repatriacji, za osobę polskiego pochodzenia uznaje się również osobę deklarującą narodowość polską, która posiadała w przeszłości obywatelstwo polskie lub co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków posiadało obywatelstwo polskie oraz spełniającą warunek określony w ust. 1 pkt 2, - art. 5 ust. 3 ustawy o repatriacji stanowi, że warunek określony w ust. 1 pkt 1 uważa się za spełniony, jeżeli co najmniej jedno z rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków wnioskodawcy potwierdziło swoją przynależność do Narodu Polskiego przez, w szczególności, pielęgnowanie polskich tradycji i zwyczajów, - cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na pobyt stały, jeżeli nie spełnia on wymogów, o których mowa w art. 195 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach (art. 197 ust. 1 pkt 1 tej ustawy), - Cudzoziemka dołączyła do akt sprawy: własny akt urodzenia, z którego wynika, że jej rodzicami byli p. I. P., posiadający narodowość [...] i p. O. P., posiadająca narodowość [...]; akt zawarcia związku małżeńskiego przez Cudzoziemkę (z p. l. P.), potwierdzający zmianę jej nazwiska (z P. na P.) - dokument ten nie zawiera zapisu o narodowości; akt urodzenia ojca Cudzoziemki (p. J. P.), z którego wynika, kim byli jego rodzice (p. J. P., i M. P.) - obydwoje byli narodowości [...]; akt zgonu ojca Cudzoziemki - dokument ten nie zawiera zapisu o narodowości; akt małżeństwa rodziców cudzoziemki, potwierdzający zmianę nazwiska matki (z D. na P.), zawierający zapis o [...] narodowości rodziców Cudzoziemki; akt urodzenia dziadka Cudzoziemki ze strony ojca (p. J. P.), z którego wynika, kim byli jego rodzice (p. D. P., i p. H. P.) – obydwoje byli narodowości [...]; akt urodzenia babki cudzoziemki (p. M. S.), z którego wynika, że kim byli jej rodzice (p. I. S. i H. S.) – obydwoje byli narodowości [...]; akt małżeństwa dziadków Cudzoziemki ze strony ojca, potwierdzający zmianę nazwiska babki (z S. na P.); akt zgonu babki cudzoziemki (p. M. P.) - dokument nie zawiera zapisu o narodowości; akt zgonu dziadka cudzoziemki (p. J. P.) - dokument ten nie zawiera zapisu o narodowości; książeczkę wojskową dziadka cudzoziemki (p. J. P.), zawierającą zapis o jego [...] narodowości; zaświadczenie archiwalne, uwierzytelnione przez Państwowe Archiwum w Obwodzie [...], wydane [...] sierpnia 2004 r., potwierdzające przesiedlenie w 1946 roku rodziny w składzie: p. J.P. (ur. w 1909 r.), p. M. P. (ur. w 1909 r.), p. A. P. (ur. w 1934 r.), p. I. P. (ur. w 1937 r.), p. W.P. (ur. w 1940 r.) i p. J. P. (ur. w I944 r.), do obwodu [...] ze wsi H., rejen [...], obwód [...], - załączone dokumenty nie zawierały adnotacji o polskiej narodowości rodziców, dziadków lub dwojga pradziadków wnioskodawczym; tym samym nie spełniały wymagań formalnych, wynikających z ustawy o repatriacji; nie zawierają bowiem zapisów o polskiej narodowości przodków wnioskodawcy; nie można ich zatem uznać jako dowody, potwierdzające spełnienie pierwszej przesłanki, wymienionej w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji, od której zależy udzielenie przedmiotowego zezwolenia; organ I. instancji stwierdził, że: "Z zebranego materiału dowodowego wynika, że dziadek cudzoziemki, J. P., urodził się w 1909r. we wsi H., rejon [...], obwód [...], a babka cudzoziemki, pani M. P. urodziła się w 1909 r. H., rejon [...], obwód [...]. W tej wsi w latach 1934- 1944 rodziły się ich dzieci i tamże zamieszkiwali do czasu przesiedlenia. Z dużym prawdopodobieństwem można uznać, że zamieszkiwali oni na terytorium Polski na dzień wejścia w życie ustawy o obywatelskie polskim z dnia [...] stycznia 1920r. Tym samym należy uznać, że wypełniał on art. 2 ww. ustawy i z dniem jej wejścia w życie posiadał polskie obywatelstwo (...) ". - organ odwoławczy podzielił konkluzję sformułowaną w I. instancji, że Cudzoziemka nie udokumentowała, aby co najmniej jedno z jego rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej; dołączone przez nią dokumenty nie potwierdzają bowiem polskiego pochodzenia jej przodków; tym samym nie spełniła ona przesłanki, określonej w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji, - organu odwoławczego nie zgodził się natomiast z oceną, sformułowaną w I. instancji, jakoby Cudzoziemka wykazała, że jej przodkowie posiadali obywatelstwo polskie; wskazano, że książeczka wojskowa (znajdująca się w aktach sprawy) jest niekompletna; brak jest w niej pierwszej strony ze zdjęciem jej posiadacza oraz nie zawiera pełnych danych osobowych właściciela (imienia i nazwiska); w związku z tym nie można stwierdzić, na jakie dane personalne została wystawiona; w dokumencie widnieje też zapis o [...] narodowości jej posiadacza; w dołączonych przez Cudzoziemkę dokumentach (aktach stanu cywilnego) brak też zapisu o polskiej narodowości jej przodków; w związku z tym Cudzoziemka nie spełnia przesłanki z art. 5 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, - kolejną kwestią było istnienie związków Wnioskodawczyni z polskością; [...] października 2016 r. została ona przesłuchana do protokołu i zeznała, że jej ojciec i dziadek, ze strony ojca, urodzili się na ziemiach polskich we wsi H. (rejon [...], obwód [...]); jej dziadek (p. J. P. ), służył w Wojsku Polskim; Cudzoziemka zapytana, czy posiada dokumenty z Archiwum Wojskowego w R. co do tej służby, wskazała, że nie wnioskowała o wydanie jej żadnych dokumentów; zapytana, w jaki sposób w jej domu rodzinnym pielęgnowano mowę polską, zeznała, że jej dziadkowie ze strony ojca oraz ojciec znali język polski; zapytana, jakie polskie tradycje i zwyczaje były pielęgnowane w jej domu rodzinnym oświadczyła: "Dziadek J . lubił tańczyć Mazura - polski taniec; gotował bigos, szarlotkę, sery. Bajki opowiadał dziadek o wawelskim dragonie. Zbierali się na wieczorynkach, komuniści nie zezwalali. "; zapytana o polskie tradycje i zwyczaje, które poznała podczas jej pobytu w Polsce, wskazała: "Widziałam teraz było świętowanie Warszawskiego Powstania, był Dzień Młodzieży, był Papież Franciszek w Krakowie. Chodzę do kościoła, kocham strasznie organy, muzykę. 15 sierpnia było Święto Wojska Polskiego, w Boże Ciało chodzę do kościoła, idziemy, modlimy się. Boże Narodzenie u nas inaczej i tutaj inaczej. U nas jest później szóstego stycznia Boże Narodzenie. U nas troszkę inne jedzenie. U nas jest makowiec, kutia. Teraz w Boże Narodzenie chodzimy do cerkwi. Od 1997 r. było nam wolno chodzić do cerkwi, wcześniej nie było wolno. "; zapytana, jaki jest jej stosunek do UPA i jej przywódcy - Stepana Bandery, wskazała: "Ja nie wiem, chcę mieć spokój. Rodzice mówili, że to było z jednej strony dobre, a z drugiej złe. To były straszne czasy."; aplikująca nie wiedziała, kim byli Karol Wojtyła czy Witold Pilecki; błędnie wymieniła, jako polskiego noblistę, Adama Mickiewicza; nie miała wiedzy na temat "rzezi wołyńskiej", - jak wykazało postępowanie przed organem I. instancji wiedza Cudzoziemki o Polsce jest bardzo płytka, a niektóre fakty, jakie podała, mają charakter powierzchowny i wykazują cechy mogące wskazywać, że były wyuczone na potrzeby postępowania; w ocenie organu odwoławczego, Cudzoziemka nie posiada wystarczającej wiedzy o naszym kraju; nie wiedziała, kim byli sławni Polacy i bohaterowie narodowi tacy jak Karol Wojtyła czy Witold Pilecki; nie znała polskich tradycji i zwyczajów; jak wynika z zeznań Cudzoziemki (z [...] października 2016 r., w jej domu rodzinnym nie kultywowano polskich tradycji i zwyczajów oraz nie przekazywano jej wiedzy o Polsce; odnosząc się natomiast do zeznań Cudzoziemki, dotyczących jej stosunku do postaci historycznej Stepana Bandery, oceniono, że wypowiedziała się w sposób bardzo ogólny i neutralny, nie wyrażając swojego jednoznacznego stanowiska w powyższej kwestii; taki sposób wypowiedzi świadczy o tym, że nie ma ona więzi z narodem polskim, - Cudzoziemka w części A 13 wniosku wskazała też, że posiada narodowość [...], co potwierdziła własnoręcznym podpisem; powyższe oświadczenie jednoznacznie świadczy o tym, że identyfikuje się z narodem [...], - mając na uwadze powyższe ustalenia, Cudzoziemka nie wykazała związków z polskością, - odnosząc się do treści odwołania wskazano, że organ nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego aktu i udzielenia Cudzoziemce zezwolenia; argumenty podniesione w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie; przeprowadzone w sprawie postępowanie administracyjne jednoznacznie potwierdziło, że Cudzoziemka nie spełnia przesłanek do udzielenia jej wnioskowanego zezwolenia. W skardze zarzucono naruszenie przepisów prawa: - procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 7, 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie odpowiedniego postępowania wyjaśniającego; doprowadziło to do przedwczesnego uznania jakoby Cudzoziemka nie spełniła przesłanek udzielenia zezwolenia na pobyt stały; - art. 80 K.p.a., poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego; w następstwie tego ustalono, jakoby nie zachodziły przesłanki do udzielenia zezwolenia na pobyt stały, z uwagi na brak polskiego pochodzenia; tymczasem dziadek Cudzoziemki był Polakiem i urodził się w Polsce; po wojnie, jego obywatelstwo jako [...] wpisano nie pytając o zdanie (czyli pod przymusem władz byłego ZSRR); - art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej przez organ I instancji, w sytuacji gdy była ona wadliwa; - art. 15 K.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie i nieuzupełnienie postępowania przez organ II. instancji, a oparcie się jedynie na ustaleniach organu I. instancji i zgromadzonym przezeń materiale dowodowym; - art. 11 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi pokierował się organ przy załatwianiu sprawy, - materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: - art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, poprzez odmowę wydania zezwolenia na pobyt stały, gdy ustawowe przesłanki były spełnione; - art. 5 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o repatriacji, poprzez uznanie, jakoby Skarżącej nie można było uznać za osobę polskiego pochodzenia pomimo, że deklaruje ona narodowość polską i spełnia łącznie następujące warunki: jej dziadek był narodowości polskiej, wykazała swój związek z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów. W uzasadnieniu skargi wywodzono, że organy pominęły istotne faktycznie uwarunkowania sprawy. Nie zachowały się mianowicie księgi parafialne urodzeń miejscowości skąd pochodził dziadek cudzoziemki (wieś w obszarze realizacji J. S.). Stąd nie jest możliwe wykazanie faktu urodzenia tam stosownym dokumentem. Nie wzięto też pod uwagę, że informacje dotyczące narodowości rodziny Cudzoziemki były wpisywane po przesiedleniu do [...] (na tereny obecnej [...]) wbrew woli zainteresowanych a osoby, które powoływałyby się na polskie pochodzenie, były szykanowane. Organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu, że kwestie związku Cudzoziemki z polskością zostały błędnie ocenione na etapie postępowania przed organem I. instancji. Aby go zweryfikować należało ponownie przesłuchać Cudzoziemkę. Wcześniejsze przesłuchanie przeprowadzono w sposób niefachowy, pobieżny i wybiórczy a zadawane pytania nie umożliwiały wypowiedzenie się na temat tego, czym jest dla Cudzoziemki Polska, jakie łączą ją z tym krajem więzi, jak go postrzega i jakie wartości i obyczaje kultywuje u siebie w domu. Przywołano też treść art. 5 ust. 3 ustawy o repatriacji, wychodząc że Cudzoziemka wykazała kultywowanie w jej domu rodzinnym tradycji polskich. Zna język polski w stopniu umożliwiającym komunikację. Ma też wiedzy o swojej rodzinie oraz na temat polskiej kultury i historii. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, wyrażone w zaskarżonym akcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa, w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Trafne jest stanowisko organu, co do uwarunkowań prawnych sprawy. Zasadnie wywiedziano też, że Cudzoziemka nie wykazała w wystarczającym stopniu swojego związku z polskością, w szczególności przez związek z tradycją i kulturą. Ponowne przytaczanie argumentacji organu nie byłoby w danym zakresie zasadne, wobec uprzedniego zreferowania. Sąd przyjmuje ją za własną. Odnosząc sie do zarzutów skargi trzeba dodać, co następuje: Jednym z ustawowych warunków uznania, że określone osoba ma polskie pochodzenie jest wykazanie jej związku z polskością. Stąd, brak jego spełnienia, skutkował koniecznością odmowy zezwolenia, niezależnie od okoliczności czy Cudzoziemka wykazałaby narodowość polską swoich wstępnych bądź fakt posiadania przez nich obywatelstwa polskiego w przeszłości. Tym niemniej - wobec zarzutów skargi - należy wskazać, że stanowisko organów odwoławczego, co do braku spełnienia przesłanki dysponowania przez wstępnych Cudzoziemki obywatelstwem polskim nie zostało spójnie uzasadnione. W sytuacji gdy w postępowaniu przed organem odwoławczym nie zakwestionowano dokumentu, potwierdzającego przesiedlenie rodziny Cudzoziemki z miejscowości H. (rejon [...]), która niezależnie od okoliczności, czy znajdowała się w obwodzie [...] czy też [...] (patrz wywody skargi), leżała w okresie międzywojennym na terenie Polski, nie sposób uznać za trafną tezę jakoby nie wykazano polskiego obywatelstwa dziadka wnioskodawczyni. Skoro urodził się on na terenach, które następnie weszły w skład odrodzonego Państwa Polskiego a - po II wojnie światowej - został z miejscowości swego urodzenia przesiedlony, dowolnym byłoby uznanie, że nie miał on obywatelstwa polskiego, w myśl art. 5 ust. 2 ustawy o repatriacji, chyba że jakaś ze wskazanych okoliczności budziłaby w postępowaniu wyjaśniającym uzasadnione wątpliwości. Gdy chodzi o kwestionowanie obywatelstwa polskiego dziadka Cudzoziemki stanowisko organu nie zostało więc prawidłowo, spójnie umotywowane. Jak już jednak wskazano, kwestia ta jest bez znaczenia dla końcowego wyniku danej sprawy. Nie została bowiem spełniona druga, wymagana w myśl art. 5 ust. 2 ustawy o repatriacji, przesłanka (wobec stosownego odesłania do ust. 1 pkt 2 tegoż artykułu). Nie są przy tym zasadne pozostałe zarzuty skargi, z następujących przyczyn: - trafnie wywiódł organ odwoławczy, na podstawie przeprowadzonego wcześniej wywiadu, że Cudzoziemka nie wykazała związku z polskością w rozumieniu ustawy o repatriacji; prawidłowa jest ocena, że jej związki kulturowe z Polską, gdy chodzi o kultywowane tradycje nie były szczególnie ścisłe a wiedza o kraju pochodzenia przodków bardzo pobieżna; na podstawie jej wyjaśnień można wnosić, że w jej rodzinie nie odczuwano bliższych więzi z osobami polskiej narodowości; nie ma ona bowiem wyrobionych, jednoznacznych ocen, co do konkretnych wydarzeń historycznych, które odcisnęły trwałe piętno w świadomości ludności polskiej, zamieszkującej wschodnie kresy dawnej Rzeczypospolitej (tzw. "rzeź wołyńska") oraz do osób, których idee przyczyniły się do hekatomby dziesiątek tysięcy osób narodowości polskiej; nie chodzi przy tym o uczynienie z tego zarzutu; wypada jedynie skonstatować, że dla osób (ich rodzin), odczuwających przynależność do narodu polskiego, zamieszkujących tereny, gdzie dochodziło także do antypolskich ekscesów, w tym okrutnych mordów (wschodnie Karpaty - Bieszczady), ocena tych wydarzeń musiała być jednoznaczna; ostrze represji było skierowane bowiem właśnie przeciw osobom tej narodowości, - gołosłowne są zarzuty, jakoby przesłuchania Cudzoziemki nie przeprowadzono w sposób umożliwiający ocenę, czy ma ona związek z polskością; zadawane pytania były kierunkowe na uzyskanie konkretnych informacji, dotyczących kultywowanie tradycji w domu rodzinnym, jak i faktycznego związku emocjonalnego skarżącej z Polską; okoliczność, że pytania te nie dawały możliwości sformułowania przez Skarżącą, ze swej strony, ogólnej wypowiedzi, co do relacji, jakie - w jej przekonaniu - wiążą ją z polskością, nie oznacza braku wystarczającego wyjaśniona sprawy w tym kontekście lub aby wyciągnięte wnioski nie znajdowały stosownych podstaw, - zebrany materiał dowodowy – w szczególności protokół przesłuchania - dawał podstawę organowi odwoławczemu dla sformułowania stosownych oceń w kontekście braku wystarczającego związku Cudzoziemki z polskością: stąd nie było potrzeby prowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego; wbrew wywodom skargi, ponowne przesłuchanie nie musiałoby się bynajmniej przyczynić do pełniejszego zobrazowania relacje Cudzoziemki z polskością; wobec doświadczeń, nabytych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, mogłaby ona przedstawić inne, dodatkowe informacje, na potwierdzenie istnienie jej związków z polskością, gdy chodzi o życie jej urodziny na [...], które nie byłyby możliwe do zweryfikowania; przed kolejnym przesłuchaniem Cudzoziemka mogłaby także pogłębić swoją wiedzę o kraju, gdzie chcę zamieszkiwać na stałe; ponowne zeznania nie dałyby więc pełniejszego i bardziej prawdziwego obrazu związków Cudzoziemki z polskością, - bez znaczenia dla wyniku sprawy są, podnoszone w skardze, kwestie ewentualnych represji, jakie mogły dotykać osób, mających polskie pochodzenie - deklarujących narodowość polską bądź kultywujących język czy zwyczaje; z woli prawodawcy, za osobę polskiego pochodzenia uważa się wyłącznie taką, która pomimo doświadczonych wcześniej trudności - np. celowego wynaradawiania jej rodziny, zachowała związki z polskością, - bezzasadne jest powołanie w skardze art. 5 ust. 3 ustawy o repatriacji; norma ta bowiem dotyczy osób, które potwierdziły przynależność do narodu polskiego, przez uzyskanie Karty Polaka, co czyni się w trybie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz.U. z 2014 r., poz. 1187 ze zm.). Wobec skazanych uwarunkowań chybione są zarówno zarzuty skargi co do naruszenia prawa procesowego, poprzez brak właściwego wyjaśnienia sprawy oraz uzasadniania decyzji, z uwzględnieniem zasady przekonywania, gdy chodzi o kwestie związków Cudzoziemki z polskością, jak i przepisów prawa materialnego, zakreślających warunki uznania osoby za mającą polskie pochodzenie, co determinuje możliwość uzyskania zezwolenia na pobyt stały. W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy, nie ujawniły wad tego rodzaju, które mogłyby prowadzić do jej uchylenia. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.