IV SA/Wa 1767/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), Protokolant st. ref. Agnieszka Jastrzębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2017 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców po rozpoznaniu odwołania M. R. w punkcie pierwszym uchylił decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w B. z [...] października 2016 r. nr [...] w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu oraz w części dotyczącej zakazu ponownego wjazdu; w punkcie drugim orzekł o określeniu terminu dobrowolnego powrotu do 30 dni od dnia doręczenia decyzji; w punkcie trzecim orzekł o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji, w przypadku braku informacji o wykonaniu decyzji, terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 3 lat od dnia wykonania decyzji, na wypadek, jeżeli cudzoziemiec w terminie określonym w decyzji nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa; w punkcie czwartym utrzymał decyzję z w pozostałej części. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Funkcjonariusze Placówki Staży Granicznej w B. 4 października 2016 r. przeprowadzili kontrolę legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Kontrolą objęto m. in. obywatela Ludowej Republiki B. M. R. W trakcie kontroli stwierdzono, że wykonywał on nielegalnie pracę na rzecz firmy [...],[...] O. , ul. [...]. Komendant Placówki Straży Granicznej w B. decyzją z [...] października 2016 r. nr [...] orzekł o zobowiązaniu ww. cudzoziemca do powrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu w niej określonego, w przypadku braku informacji o jej wykonaniu; terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 3 lat od dnia wykonania decyzji, na wypadek, jeżeli w terminie określonym w decyzji nie opuści on terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa. Odwołanie od decyzji z [...] października 2016 r. wniósł M. R. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] maja 2017 r. nr [...] w pkt 1 decyzji uchylił decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w B. z [...] października 2016 r., w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu oraz w części dotyczącej zakazu ponownego wjazdu; w pkt 2 orzekł o określeniu terminu dobrowolnego powrotu do 30 dni od dnia doręczenia decyzji; w punkcie trzecim orzekł o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji, w przypadku braku informacji o wykonaniu decyzji, terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 3 lat od dnia wykonania decyzji, na wypadek, jeżeli cudzoziemiec w terminie określonym w decyzji nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa; w punkcie czwartym utrzymał decyzję z w pozostałej części. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że M. R. ostatni raz przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 17 marca 2016 r. przez przejście graniczne W., na podstawie paszportu seria i numer [...], wydanego przez Władze Ludowej Republiki B. [...] lutego 2016 r., z terminem ważności do 23 lutego 2021 r. Cudzoziemiec legitymował się ponadto wydaną przez Wojewodę [...] kartą pobytu seria i numer [...] ważną od 3 listopada 2015 r. do 16 czerwca 2016 r., uprawniającą go do pobytu i wykonywania pracy na terytorium Polski na rzecz podmiotu: [...], K., ul. [...]. Cudzoziemiec 10 czerwca 2016 r. złożył do Wojewody [...] kolejny wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Funkcjonariusze z Placówki Straży Granicznej w B. 4 października 2016 r. wszczęli kontrolę legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców na rzecz firmy [...],[...] O., ul. [...]. W protokole z ww. kontroli na podstawie dokumentów znajdujących się w dyspozycji powyższego podmiotu stwierdzono, że obywatel Ludowej Republiki B. M. R., wykonywał pracę w lokalu gastronomicznym w m. T., przy ulicy [...], bez wymaganego prawem zezwolenia na pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wydanego przez właściwego wojewodę na rzecz podmiotu powierzającemu pracę oraz bez potwierdzenia na piśmie zawartej umowy i jej warunków. Po zakończeniu kontroli, właściciel powyższego podmiotu gospodarczego, [...]. J. I., nie wniósł żadnych zastrzeżeń do ustaleń zawartych w ww. protokole własnoręcznie podpisując go 14 października 2016 r. Z będących w dyspozycji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców systemów teleinformatycznych wynika, że M. R. nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie organu odwoławczego M. R. w okresie co najmniej od 10 maja 2016 r. do wszczęcia kontroli 4 października 2016 r. wykonywał pracę bez wymaganego zezwolenia na pracę wydanego przez właściwego wojewodę na rzecz podmiotu powierzającego pracę oraz bez potwierdzenia na piśmie rodzaju zawartej umowy i jej warunków. Faktem jest, iż cudzoziemiec posiadał zezwolenie na pracę, jednakże zostało ono wydane przez Wojewodę [...] w celu wykonywania pracy na rzecz firmy [...], K., ul. [...], tymczasem skarżący wykonywał pracę na rzecz firmy [...]. J. I., [...] O., ul. [...], nie potwierdzając jednocześnie na piśmie warunków i rodzaju zawartej umowy. Fakt wystąpienia przez M. R. do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie kolejnego zezwolenia na pracę na rzecz nowego pracodawcy tj. [...]. J. I., nie uprawniało go do wykonywania pracy na jego rzecz przed otrzymaniem takiego zezwolenia. M. R. składając wniosek do Wojewody [...] o udzielenie kolejnego zezwolenia na pobyt i pracę na terytorium Polski, nie wykonywał pracy u tego samego pracodawcy, tj. na rzecz firmy [...], K., ul. [...], lecz u nowego pracodawcy, tj. [...]. J. I., [...] O., ul. [...]. Mając powyższe na uwadze, M. R. do otrzymania wnioskowanego zezwolenia powinien powstrzymać się od wykonywania pracy, a jego przyszły pracodawca od dopuszczenia go do pracy. W związku z powyższym w sprawie została wyczerpana dyspozycja art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2016 r. poz. 1990 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą", który stanowi, że decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy wykonuje lub wykonywał pracę bez wymaganego zezwolenia na pracę lub zarejestrowanego w powiatowym urzędzie pracy oświadczenia pracodawcy o zamiarze powierzenia mu wykonywania pracy, lub został ukarany karą grzywny za nielegalne wykonywanie pracy. Przepis ten ma charakter obligatoryjny i zobowiązuje organ administracji publicznej do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, jeżeli organ ten stwierdzi, iż cudzoziemiec wykonywał pracę niezgodnie z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Już sam stwierdzony fakt wykonywania przez cudzoziemca pracy bez wymaganego zezwolenia, odpowiadający hipotezie powyższego przepisu uzasadnia zastosowanie sankcji w postaci zobowiązania go do powrotu w określonym czasie i w określony sposób oraz orzeczenia zakazu ponownego wjazdu przez określony czas. W toku postępowania odwoławczego organ orzekający w drugiej instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 303 ust. 1 w zw. z art. 348 i 351 ustawy, co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia złożonego 14 października 2016 r. przez M. R. przy udziale tłumacza języka [...]. Rozpatrując sprawę M. R. w kontekście zagrożeń określonych w art. 348 pkt 1 i 351 pkt 1 ustawy organ II instancji uznał, że z treści pisemnego oświadczenia złożonego przez cudzoziemca 14 października 2016 r. wynika, że w przypadku powrotu, nic mu na terytorium B. nie zagraża. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa M. R. do poszanowania jego życia rodzinnego. Skarżący nie jest małżonkiem obywatelki polskiej ani cudzoziemki posiadającej zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Cudzoziemiec nie wykazał również innych związków o charakterze rodzinnym w naszym kraju. Organ odwoławczy uznał również, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa cudzoziemca do ochrony życia prywatnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. M. R. nie posiada w naszym kraju majątku trwałego ani stałych źródeł dochodu stanowiących podstawę jego egzystencji. Brak było także podstaw do stwierdzenia, że jego centrum życiowe zostało przeniesione do Polski oraz, że powrót do kraju pochodzenia w drastyczny sposób pogorszy jego sytuację osobistą. Biorąc więc pod rozwagę całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uznał, iż sytuacja M. R. nie uzasadnia udzielenia mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, czy pobyt tolerowany, albowiem nie zaistniały żadne okoliczności, które mogłyby świadczyć, że jego powrót do kraju pochodzenia wiązałby się z jakimkolwiek naruszeniem przepisów Konwencji o ochronie praw i człowieka i podstawowych wolności, w tym prawa do ochrony życia rodzinnego czy prywatnego. Skargę na decyzję z [...] maja 2017 r. wniósł M. R., zarzucając jej: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci niezastosowania normy z art. 108 ust. 1 pkt 2 ustawy; 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisów art. 10 § 1 i art. 81 Kpa, polegające na naruszeniu zasady czynnego udziału strony w każdym stadium sprawy poprzez niezawiadomieniu o zgromadzeniu materiału dowodowego przez organ pierwszej instancji, uniemożliwieniu stronie złożenia stosownych wniosków dowodowych, w szczególności w aspekcie wykazania, iż skarżący był przekonany, że wykonuje pracę legalnie na rzecz pracodawcy wskazanego w zezwoleniu na pracę, gdyż podpisał z ww. pracodawcą umowę o pracę, został zgłoszony przez niego do ubezpieczenia, a także wystąpił z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, w konsekwencji orzekanie i wydanie przedmiotowej decyzji na podstawie materiału dowodowego, co do którego skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się; 3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisów art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, polegające na braku wszechstronnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, załatwienie sprawy z pominięciem słusznego interesu strony oraz w sposób nie budzący zaufania do organów władzy publicznej poprzez dowolne przyjęcie, iż skarżący wykonywał pracę nielegalnie na rzecz firmy[...] J. I. i nieuwzględnieniu, iż skarżący był przekonany, że wykonuje pracę legalnie na rzecz pracodawcy wskazanego w zezwoleniu na pracę, gdyż podpisał z ww. pracodawcą umowę o pracę, został zgłoszony przez niego do ubezpieczenia oraz do uzyskania pozwolenia na pracę, a także wystąpił w wymaganym czasie z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy; 4) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie przepisów art 7 Kpa, art 77 § 1, art 80 Kpa, polegające na nieuwzględnieniu, iż w toku jest postępowanie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy tocząca się uprzednio przed Wojewodą [...] (znak sprawy [...]), a obecnie przez Wojewodą [...], tym samym, organ administracji wydając decyzję ma obowiązek wziąć pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy istniejący w dacie jej wydania, nie zaś w chwili formalnego wszczęcia postępowania, czy tez przed jego wszczęciem. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W obszernym uzasadnieniu podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz odniósł się do zarzutów skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Z akt sprawy wynika, że M. R. – zwany dalej "skarżącym" przebywał legalnie na terytorium RP do 16 czerwca 2016 r. (Karta Pobytu nr [...]). Do 16 czerwca 2016 r. skarżący legitymował się też zezwoleniem na pracę na rzecz [...] z siedzibą w K. (decyzja Wojewody [...] z [...] listopada 2015 r.). Także w dacie kontroli legalności wykonywania przez cudzoziemca pracy (4 października 2016 r.) skarżący przebywał legalnie na terytorium RP, zgodnie z art. 108 ust. 1 pkt 2 ustawy. Skarżący legitymował się bowiem udzielonym przez Wojewodę [...] 3 listopada 2015 r. zezwoleniem na pobyt czasowy i pracę do 16 czerwca 2016 r. i w terminie (10 czerwca 2016 r.) złożył kolejny kompletny pod względem formalnym wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę (zawiadomienie Wojewody [...] z [...] stycznia 2017 r. nr [...], k-21 akt sądowych). Rację ma natomiast Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, że skarżący w dacie kontroli (4 października 2016 r.) nie był uprawniony do wykonywania pracy na terytorium RP w rozumieniu art. 87 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 645 ze zm.). Przepis ten wymaga bowiem, prócz czasowego przebywania na terytorium RP w rozumieniu art. 108 ust. 1 pkt 2 ustawy, dodatkowo posiadania zezwolenia na pracę. Jak prawidłowo ustaliły organy skarżący w dacie kontroli nie posiadał zezwolenia na pracę, a wykonywanie przez niego pracy na terytorium RP było nielegalne. Zgodnie bowiem z art. 118 ust. 1 pkt 1 ustawy w decyzji o udzieleniu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wskazuje się podmiot powierzający wykonywanie pracy. To samo wynika z art. 88f ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. Zezwolenie ma zatem charakter zindywidualizowany. Jeżeli cudzoziemiec po otrzymaniu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę zamierza zmienić pracodawcę musi złożyć wniosek o zmianę tegoż zezwolenia i uzyskać ostateczną decyzję zmieniającą wcześniejsze zezwolenie (art. 120 ustawy). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Skarżący, posiadając zezwolenie na pracę w [...] z siedzibą w K., bez złożenia wniosku o zmianę tego zezwolenia, rozpoczął 10 maja 2016 r., bez stosownej umowy, pracę w T. na rzecz innego pracodawcy – [...]. J. I. z siedzibą w O. Wobec tego nie miał zastosowania art. 88g ust. 1a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. legalizujący dotychczasową pracę cudzoziemca na terytorium RP w trakcie trwania procedury przedłużenia zezwolenia na pracę. W przypadku skarżącego nie miała bowiem miejsca sytuacja złożenia wniosku o przedłużenie zezwolenia na pracę u tego samego pracodawcy. Z przedłożonej do skargi kopii zezwolenia typu [...] nr [...] wynika, że skarżący uzyskał zezwolenie na pracę w [...] u pracodawcy pn. [...]. J. I. z siedzibą w [...] Nie miało zaś znaczenia to, jak nazywa się lokal, w którym cudzoziemiec wykonuje pracę i rodzaj wykonywanej działalności, w szczególności to, że nazywa się tak samo jak lokal poprzedniego pracodawcy (Z. K.) i że wykonywana jest w nim tożsama działalność. Skoro zatem w okresie od 10 maja 2016 r. do 4 października 2016 r. skarżący wykonywał pracę bez wymaganego zezwolenia na pracę, to wystąpiły podstawy do zastosowania art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy. Przepis ten przewiduje, że decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy wykonuje lub wykonywał pracę bez wymaganego zezwolenia na pracę. Z przepisu tego wynika, że wydanie tego rodzaju decyzji jest obligatoryjne, jeżeli zaistnieje którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 302 ust. 1 ustawy. Komendant placówki straży granicznej, który stwierdził istnienie przesłanki uzasadniającej wydanie decyzji zobowiązującej cudzoziemca do powrotu wydaje taką decyzję z urzędu (art. 311 ustawy). Art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy znajduje zastosowanie nawet wówczas, gdy w dacie wydania decyzji zobowiązującej cudzoziemca do powrotu cudzoziemiec legitymuje się zezwoleniem na pracę. Do zastosowania tego przepisu wystarczy ustalenie przez organ, że w przeszłości cudzoziemiec wykonywał pracę bez zezwolenia na pracę. Decyzja z art. 302 ust. 1 ustawy jest wydawana, niezależnie od tego, czy cudzoziemiec wiedział o tym, że wykonuje pracę nielegalnie. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy podnoszone przez skarżącego naruszenia przepisów postępowania – art. 7- art. 10, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 Kpa. Z protokołu kontroli z 14 października 2016 r. wynika, że w toku kontroli brał udział podmiot kontrolowany i skarżący. Skarżący podpisał protokół nie wnosząc do niego zastrzeżeń. Skarżącemu umożliwiono udział w postępowaniu. Złożył on pisemne wyjaśnienia 4,7,10 i 14 października 2016 r. Otrzymał też zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie zobowiązania skarżącego do powrotu (14 października 2016 r.), został pouczony w języku b. o zasadach i trybie tego postępowania i prawach i obowiązkach (w szczególności o możliwości złożenia wniosku o nadanie statusu uchodźcy, o organizacjach pozarządowych udzielających pomocy), co potwierdza oświadczenie skarżącego z 14 października 2016 r., otrzymał zawiadomienie o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, co do zebranych dowodów (zawiadomienie z 14 października 2016 r.). Zawiadomienia i decyzja organu I instancji były skarżącemu tłumaczone, co potwierdzają stosowne adnotacje. Poza tym zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem, w szczególności art. 315 ust. 1, art. 318 ust. 1, art. 319 pkt 2 ustawy. Trafnie też zwrócił uwagę organ, że skarżący nie obawia się powrotu do kraju pochodzenia. Z akt sprawy nie wynika, aby występowały przesłanki zwalniające organ od zastosowania art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy. Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.