IV SA/Wa 1773/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska,, asesor WSA Danuta Szydłowska (spr.), Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi [...] Zarządu Infrastruktury na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia wodnoprawnego - oddala skargę - IV SA/Wa 1773/06 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Minister Środowiska po rozpatrzeniu odwołania [...] Zarządu Infrastruktury w W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. odmawiającej [...] Zarządowi Infrastruktury pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzenie ścieków z oczyszczalni ścieków Jednostki Wojskowej nr [...] w W. do ziemi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy z dniał 8 lipca 2001 r. Prawo wodne ( Dz. U. nr 115, poz. 1229 ze zm. ) w związku z § 11 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 8 lipca 2004 r. w sprawie warunków jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego ( Dz. U. nr 168, poz. 1763 ), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, iż w wymienionym wyżej rozporządzeniu uszczegółowiono-poza warunkami ustawowymi-warunki wprowadzania do wód lub do ziemi różnego rodzaju ścieków, wymieniając w nim m.in. oprócz wymagań ogólnych dla ścieków przemysłowych, bytowych i komunalnych także wymagania dla pewnej grupy ścieków nazwanych na potrzeby rozporządzenia np. ściekami przemysłowymi biologicznie rozkładalnymi, ściekami z oczyszczania gazów odlotowych z procesu przekształcania odpadów, ściekami innymi. W § 6 rozporządzenia określono warunki wprowadzania tych ścieków do wód, a w § 11 określono warunki jakie muszą być spełnione aby wymienione enumeratywnie w tym przepisie ścieki mogły być wprowadzone do ziemi. Nie wskazano w nim ścieków przemysłowych ani ścieków innych co oznacza, iż ziemia nie może być ich odbiornikiem. § 11 rozporządzenia formułuje wymagania dla wszystkich wymienionych w tym przepisie ścieków wprowadzanych do ziemi różnicując je w poszczególnych punktach w zależności od rodzaju ścieków. Wymienione w punkcie 4 tego paragrafu "ścieki pozostałe" należy rozumieć jako te ścieki, które wskazano w ustępie 1, a nie zostały wymienione w punkcie 3. Zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy Prawo wodne nie można wprowadzać ścieków zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego określone w przepisach w/w rozporządzenia, jeżeli byłoby to niezgodne z warunkami tego rozporządzenia, natomiast w myśl ust. 2 pkt 3 dopuszcza się wprowadzanie do ziemi ścieków z tymi substancjami jeżeli jest to zgodne z warunkami rozporządzenia. Treść art. 39 ust. 1 pkt 3 lit. d wskazuje, iż nie można wprowadzać ścieków do ziemi, jeżeli stopień ich oczyszczania lub miąższość utworów skalnych nad zwierciadłem wód podziemnych nie stanowi zabezpieczenia tych wód przed zanieczyszczeniem. § 11 cyt. rozporządzenia, będący podstawą udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków do ziemi, nie wymienia ścieków innych a więc tym samym nie określa ani wymaganego stopnia oczyszczania tych ścieków ani dodatkowego warunku w postaci zabezpieczenia wód podziemnych przed zanieczyszczeniem. W takiej sytuacji wprowadzanie tych ścieków do ziemi byłoby niezgodne z warunkami rozporządzenia. W myśl art. 125 ustawy Prawo wodne pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać m.in. wymagań ochrony środowiska wynikających z odrębnych przepisów, a więc także z omawianego rozporządzenia. Nadto organ odwoławczy nie zgodził się z kwalifikacją ścieków z jednostki wojskowej jako ścieków bytowych, zawartą w operacie wodnoprawnym i wskazał, iż zgodnie z definicją ścieków bytowych za takie uważa się ścieki z budynków mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego oraz budynków użyteczności publicznej powstające w wyniku ludzkiego metabolizmu lub funkcjonowania gospodarstw domowych oraz ścieki o zbliżonym składzie pochodzące z tych budynków. W operacie wskazano, że są to ścieki bytowo-gospodarcze z jednostki wojskowej i osiedla mieszkaniowego, ze stacji uzdatniania wody i dowożone z leśniczówki. Nie są to więc tylko ścieki pochodzące z ludzkiego metabolizmu lub funkcjonowania gospodarstw domowych. W obszernej skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] Zarząd Infrastruktury, zwany dalej skarżącym, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji oraz o zasadzenie zwrotu koszów postępowania. Podniósł zarzut naruszenia art. 6 kpa. art. 7 kpa, art. 9 kpa, art. 75 § 1 kpa, art. 80 kpa, art. 84 kpa, art. 85 kpa poprzez nieuprawnioną i błędną interpretację przepisów prawa dokonaną przez organ I i II instancji; nie wyczerpujące zbadanie wszystkich okoliczności faktycznych związanych ze sprawą, nieuzasadnione odrzucenie zapisów operatu wodnoprawnego oraz opinii hydrogeologicznej w zakresie kwalifikacji ścieków jako bytowo-gospodarczych; nieskorzystanie przez organy administracji z możliwości przywołania opinii biegłego oraz nie przeprowadzenie oględzin miejsca. Ponadto przyjęcie przez organ I instancji interpretacji Ministerstwa za podstawę rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący podniósł także zarzut naruszenia przepisów ustawy Prawo wodne tj. art. 9 ust. 1 pkt 14, 15, 16, 17, art. 39 pkt. 3 lit. b i d, art. 126 pkt 1 oraz § 11 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 8 lipca 2004 r. w sprawie warunków jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego ( Dz. U. nr 168, poz. 1763 ) poprzez błędną i dowolną interpretację, w wyniku której dokonano błędnej kwalifikacji rodzaju ścieków pochodzących z terenu jednostki. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Dodał, iż skarżący nie wskazał jakich okoliczności faktycznych organ nie zbadał. Jak wynika z operatu ze znajdujących się w aktach sprawy fragmentów " Raportu oddziaływania na środowisko inwestycji kształtowania optymalnych warunków wodnych i gospodarowania nadmiarem wód w zlewniach bagien w gminie Z. stanowiących odbiornik oczyszczonych ścieków z oczyszczalni Jednostki Wojskowej nr [...] w W. " wynika m. in., iż Starosta W. decyzją z dnia [...] października 2001 r. zobowiązał Jednostkę do spowodowania podłączenia jej i osiedla mieszkaniowego do miejskiej sieci kanalizacyjnej do dnia 31 grudnia 2003 r. Mimo nałożonego obowiązku skarżący odstąpił od realizacji podłączenia ścieków ze względu na wysoki koszt inwestycji. W ocenie organu trudności finansowe skarżącego nie uprawniają do wyrażenia zgody na wprowadzenie ścieków do środowiska, w szczególności w sytuacji gdy takiej możliwości nie stwarzają obowiązujące przepisy. Nadto wskazał, iż bez znaczenia w sprawie jest fakt sporządzenia operatu przez niezależną pracownię projektów a organ ma obowiązek zweryfikować wszelkie informacje w nim zawarte. Art. 132 ustawy Prawo wodne określa wymagania dotyczące treści operatu. Ani wskazana ustawa ani też przepisy wykonawcze nie znają pojęcia ścieków bytowo-gospodarczych o których jest mowa w operacie, przy czym operat nie zawiera bliższych informacji co do pochodzenia takich ścieków z jednostki. Użyte przez autora operatu określenie oznacza, iż w skład ścieków wchodzą nie tylko ścieki bytowe ale także ścieki innego pochodzenia, jednakże nie wskazano żadnych budynków z których pochodzą ścieki, aby można je było zakwalifikować do bytowych zgodnie z definicją. Co więcej wskazane wartości wskaźników dotyczą nie ścieków bytowych a ścieków przemysłowych i innych. Operat nie zawiera danych wymaganych w art. 132 ust. 5 pkt 1 przedmiotowej ustawy a skarżący nie występował do organu o zwolnienie od niektórych wymagań dotyczących operatu w myśl art. 132 ust. 9. Opinia hydrogeologiczna określa położenie zwierciadła wód podziemnych w stosunku do miejsca wprowadzania ścieków nie zaś kwalifikacje ścieków pochodzących z jednostki. Przywołanie dodatkowej opinii biegłego oraz oględziny miejsca nie mogły mieć wpływu na treść orzeczenia albowiem nie mogły stanowić podstawy do wydania pozwolenia wodnoprawnego niezgodnie z obowiązującymi przepisami. Przywołanie w uzasadnieniu decyzji Wojewody [...] interpretacji Ministerstwa nie dotyczącej wprost jednostki wojskowej w W. nie stanowi podstawy do uchylenia w/w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153 z 2002 r. poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższego postanowienia nie zaś według kryteriów słusznościowych. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153 poz. 1270- dalej zwaną p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. Istotą niniejszej sprawy w ocenie Sądu jest kwestia kwalifikacji ścieków pochodzących z Jednostki Wojskowej w W. Definicję ścieków zawiera art. 9 ustęp 1 pkt 14-17 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne ( Dz. U. nr 115, poz. 1229 ze zm. ) w myśl której poprzez ścieki rozumie się wprowadzane do wód lub do ziemi: a) wody zużyte, w szczególności na cele bytowe lub gospodarcze, b) ciekłe odchody zwierzęce, z wyjątkiem gnojówki i gnojowicy przeznaczonych do rolniczego wykorzystania w sposób i na zasadach określonych w ustawie z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 89, poz. 991, z 2004 r. Nr 91, poz. 876 oraz z 2005 r. Nr 167, poz. 1399), c) wody opadowe lub roztopowe, ujęte w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacyjne, pochodzące z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni, w szczególności z miast, portów, lotnisk, terenów przemysłowych, handlowych, usługowych i składowych, baz transportowych oraz dróg i parkingów, d) wody odciekowe ze składowisk odpadów i miejsc ich magazynowania, wykorzystane solanki, wody lecznicze i termalne, e) wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, f) wody wykorzystane, odprowadzane z obiektów chowu lub hodowli ryb łososiowatych, g) wody wykorzystane, odprowadzane z obiektów chowu lub hodowli ryb innych niż łososiowate albo innych organizmów wodnych, o ile produkcja tych ryb lub organizmów, rozumiana jako średnioroczny przyrost masy tych ryb albo tych organizmów w poszczególnych latach cyklu produkcyjnego, przekracza 1.500 kg z 1 ha powierzchni użytkowej stawów rybnych tego obiektu w jednym roku danego cyklu; Zgodnie z pkt 15 ścieki bytowe to ścieki z budynków mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego oraz użyteczności publicznej, powstające w wyniku ludzkiego metabolizmu lub funkcjonowania gospodarstw domowych oraz ścieki o zbliżonym składzie pochodzące z tych budynków; W myśl ust. 16 ścieki komunalne to ścieki bytowe lub mieszaninę ścieków bytowych ze ściekami przemysłowymi albo wodami opadowymi lub roztopowymi, odprowadzane urządzeniami służącymi do realizacji zadań własnych gminy w zakresie kanalizacji i oczyszczania ścieków komunalnych; Określenie ścieków przemysłowych zawiera ust 17 i są to ścieki, niebędące ściekami bytowymi albo wodami opadowymi lub roztopowymi, powstałe w związku z prowadzoną przez zakład działalnością handlową, przemysłową, składową, transportową lub usługową, a także będące ich mieszaniną ze ściekami innego podmiotu, odprowadzane urządzeniami kanalizacyjnymi tego zakładu. Wydane na podstawie delegacji wynikającej z treści art. 45 w/w ustawy rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 lipca 2004 r. w sprawie warunków jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego ( Dz. U. nr 168, poz. 1763 ) obowiązujące w chwili orzekania, określa warunki wprowadzania ścieków do środowiska i tak w § 6-do wód natomiast w § 11-do ziemi. Stosownie do treści § 11 ust 1 ścieki komunalne będące ściekami bytowymi, ścieki komunalne inne niż ścieki bytowe, ścieki pochodzące ze stacji uzdatniania wody, ścieki biologicznie rozkładalne, wody z odwodnienia zakładów górniczych oraz ścieki oczyszczane w procesie odwróconej osmozy mogą być wprowadzane do ziemi, jeżeli m.in. nie będą stanowiły zagrożenia dla jakości wód podziemnych, w szczególności nie spowodują zanieczyszczenia tych wód substancjami szczególnie szkodliwymi. W myśl ust. 4 dla pozostałych ścieków - miejsce wprowadzania ścieków lub dno urządzeń wodnych oddzielone jest warstwą gruntu o miąższości co najmniej 3 m od najwyższego użytkowego poziomu wodonośnego wód podziemnych. Ściekami pozostałymi w kontekście omawianego przepisu są te ścieki, które wskazano w ustępie 1 a nie zostały wymienione w punkcie 3. Wskazać należy, iż w § 11 wymieniono enumeratywnie rodzaje ścieków które mogą być wprowadzane do ziemi, przy czym wymagania dla wszystkich wymienionych w tym przepisie ścieków wprowadzanych do ziemi zróżnicowane są w zależności od ich rodzajów. Nie wymieniono natomiast ani ścieków przemysłowych ani innych, czyli takich, do których nie można zastosować wprost definicji ścieków bytowych, komunalnych lub przemysłowych. Jak wynika z akt sprawy na oczyszczalnie ścieków wprowadzane są ścieki bytowe z jednostki wojskowej i osiedla mieszkaniowego, ścieki stacji uzdatniania wody oraz ścieki dowożone z Nadleśnictwa D. W ocenie Sądu należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, iż w/w mieszaninę nie można zakwalifikować do ścieków dla których odbiornikiem może być ziemia. § 11 rozporządzenia nie określa więc ani wymaganego stopnia oczyszczenia tych ścieków, ani dodatkowego warunku w postaci zabezpieczenia wód podziemnych przed zanieczyszczeniem. Do ziemi mogłyby być wprowadzane z jednostki wojskowej ścieki bytowe a także ścieki ze stacji uzdatniania wody o ile wprowadzane byłyby oddzielnie. Art. 39 ustawy Prawo wodne w ust. 3 zabrania wprowadzania ścieków do ziemi jeżeli byłoby to sprzeczne z warunkami wynikającymi z istniejących form ochrony przyrody, utworzonych stref ochrony zwierząt łownych albo ostoi na podstawie ustawy o ochronie przyrody, a także stref ochronnych oraz obszarów ochronnych ustanowionych na podstawie art. 58 i 60, oraz zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1, jeżeli byłoby to niezgodne z warunkami określonymi w przepisach wydanych na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 3, a także jeżeli stopień oczyszczania ścieków lub miąższość utworów skalnych nad zwierciadłem wód podziemnych nie stanowi zabezpieczenia tych wód przed zanieczyszczeniem, Inaczej mówiąc treść cyt. przepisu określa zakazy wprowadzania ścieków do ziemi nie wskazując wprost rodzajów ścieków, których zakazy te dotyczą. Nie formułuje więc zakazów odnoszących się tylko do 6 ścieków innych jednakże odsyła w określonych przypadkach do w/w rozporządzenia. Również treść art. 125 ustawy Prawo wodne wskazuje, iż pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać m.in. wymagań ochrony środowiska wynikających z odrębnych przepisów, w tym także z omawianego rozporządzenia. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, iż skarżący nie skonkretyzował, jakich okoliczności faktycznych organ nie zbadał co uniemożliwia w tym zakresie odniesienie się przez organ do zarzutów skargi. Trafnym jest także w ocenie Sądu stanowisko organu, iż dodatkowa opinia czy też oględziny nie mogły mieć w tej konkretnej sprawie wpływu na treść rozstrzygnięcia gdyż nie mogą stanowić podstawy do wydania pozwolenia wodnoprawnego niezgodnie z obowiązującymi przepisami a trudności finansowe korzystającego z wód nie uprawniają organu do udzielenia pozwolenia wodnoprawnego wbrew tym przepisom. Bezzasadnym jest także zarzut skarżącego, iż organ I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia interpretację Ministerstwa zawartą w piśmie z dnia 25 listopada 2005 r. i w tym zakresie Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Niejako na marginesie Sąd zauważa, iż rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego z dnia 24 lipca 2006 r. ( Dz. U. nr 137, poz. 984 ), obowiązujące od dnia 31 lipca 2006 r. określa w § 11 ust. 3 warunki wprowadzania do ziemi ścieków innych albo ścieków przemysłowych będących mieszanina ścieków bytowych, wód z odwodnienia zakładów górniczych, wód chłodniczych, wód opadowych lub roztopowych, lub ścieków pochodzących ze stacji uzdatniania wody. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Reasumując powyższe na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ) Sąd orzekł jak w sentencji.