IV SA/Wa 1776/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Balicka po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2013 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisania zaproszenia do ewidencji zaproszeń postanawia odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2013 r. A. S. wniósł do Sądu skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie odmowy wpisania zaproszenia do ewidencji zaproszeń. W odpowiedzi na wezwanie Przewodniczącego Wydziału do uiszczenia wpisu sądowego skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie referendarza sądowego z dnia 7 października 2013 r., postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2013 r. oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2013 r.). W dniu 20 listopada 2013 r. (data wpływu do Sądu) skarżący złożył kolejny (drugi) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a". postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Pod pojęciem "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie, jednakże muszą to być takie zmiany okoliczności, które uzasadniają zmianę rozstrzygnięcia wydanego w sprawie. Jeżeli brak jest podstaw do stwierdzenia, iż okoliczności sprawy uległy zmianie, kolejny wniosek tej samej strony nie może zostać uwzględniony. W istocie chodzi więc o czynniki, które odnoszą się do zasadności utrzymania w obrocie prawnym wydanego postanowienia (por. R. Sawuła, glosa do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 1995 r., sygn. akt SA/Rz 461/95 ONSA 1995/4/190). W przypadku postępowania o przyznania prawa pomocy chodzi więc o takie zmiany okoliczności, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialno-bytową strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. Dla porządku należy jeszcze raz skarżącemu wskazać, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. Jak się podkreśla w orzecznictwie instytucja prawa pomocy wprawdzie stanowi konstytucyjną gwarancję ochrony praw strony, to jednak ze względu na to, że jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa powinna być stosowana z dużą ostrożnością. Stanowi ona bowiem odstępstwo od konstytucyjnej zasady równego ponoszenia danin publicznych, dlatego powinna obejmować wyłącznie wyjątkowe sytuacje, tj. takie, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04 orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/). Przenosząc powyższe rozważania na kanwę rozpoznawanego wniosku o zmianę postanowienia z dnia 4 listopada 2013 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy zawiera tożsame oświadczenia, co we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym w Sądzie w dniu 26 sierpnia 2013 r. Dodatkowo, w piśmie z dnia 30 stycznia 2014 r. A. S. wyjaśnił, że "właściwych kont dewizowych oraz kont na które otrzymuje renty zagranicznego organu rentowego – odcinka wypłaty renty i kopii wyciągu nie ma w Rzeczypospolitej Polskiej" oraz, że "renta otrzymywana za zasługi A. S. za zasługi przed [...] jest pod stopniem tajności informacji stanowiącej tajemnicę państwa [...]". Podkreślić należy, ze powyższe stwierdzenia są powtórzeniem argumentacji skarżącego przedstawionej w postępowaniu zainicjowanym pierwszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy i nie wskazują na okoliczności, pozwalające na zmianę prawomocnego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy. Ponadto składając wniosek o zmianę postanowienia z dnia 4 listopada 2013 r. A. S. przedłożył kserokopię: decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] września 2012 r. uznającą skarżącego za osobę bezrobotną i odmawiającą przyznania prawa do zasiłku, oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. w przedmiocie odmowy uznania żony skarżącego – N.C. za osobę bezrobotną do dnia 17 października 2012 r. oraz kserokopię legitymacji osoby niepełnosprawnej nr [...] wystawionej dla N. C. W ocenie Sądu powyższe kserokopie dokumentów nie mogą stanowić uzasadnienia żądania zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 4 listopada 2013 r. odmawiającego przyznanie prawa pomocy. Wskazać należy, że decyzje dotyczące określenia statusu osoby bezrobotnej i jego uprawnień datowane są na drugą połowę 2012 r. tj. wydane dwa lata przed złożeniem przedmiotowego wniosku o zmianę postanowienia z dnia 4 listopada 2013 r. Tym samym nie sposób przyznać im przymiotu aktualności i w konsekwencji uznać, że stan majątkowy skarżącego i jego rodziny nie uległ zmianie od dnia wydania postanowienia z dnia 4 listopada 2013 r. Z treści kserokopii legitymacji osoby niepełnosprawnej również, nie ma możliwości wywiedzenia jaka jest rzeczywista sytuacja materialna osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy i jej rodziny. W świetle powyższego Sąd nie miał możliwości dokonania oceny czy sytuacja materialna skarżącego i jego rodziny uległa pogorszeniu w sposób uzasadniający zmianę prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 4 listopada 2013 r. Z tych względów, na podstawie art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak na wstępie.