IV SA/Wa 1779/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Protokolant ref. staż. Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi Towarzystwa P. i D. S. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego. - oddala skargę - IV SA/Wa 1779/09 UZASADNIENIE Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...].08.2009 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. utrzymał w mocy decyzję Starosty G. z dnia [...].07.2008 r. odmawiającą zarówno 1) wygaśnięcia wydanego przez ten organ pozwolenia wodnoprawnego nr [...] z dnia [...].09.2004 r. w części dotyczącej wykonania wylotu ścieków oczyszczonych w stopniu wymaganym na działce nr ew. [...] w Z., do rowu melioracyjnego M-30 w km 2+190 jego biegu, wylot do rzeki M. w km 18+750; jak i 2) cofnięcia tegoż pozwolenia wodnoprawnego nr [...] z dnia [...].09.2004 r. w części dotyczącej odprowadzania do rowu melioracyjnego M-30 ścieków oczyszczonych z oczyszczalni ścieków w Z., na działce nr ew. [...] w określonych tam ilościach. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. w uzasadnieniu swej decyzji zaznaczył, iż ustawa Prawo wodne nie precyzuje pojęcia "wykonanie urządzenia wodnego", odwołał się więc do definicji "rozpoczęcia budowy" sformułowanej w art. 41 ustawy Prawo budowlane. Podkreślił, iż przebieg budowy danego zadania inwestycyjnego opisywany jest w dzienniku budowy, który stanowi dokument obowiązujący w tym zakresie. W rozpatrywanej sprawie w dzienniku tym znalazł się zapis wskazujący na to, że [...].09.2006 r. uprawniony geodeta dokonał wytyczenia na gruncie trasy kabli NN, stacji transformatorowej, trasy kanalizacji oraz wylotu do rowu. W tym dniu zatem, w ocenie organów obu instancji, rozpoczęto wykonywanie urządzenia wodnego. Nie było więc podstaw, w ocenie organu odwoławczego, do wygaszenia tego pozwolenia wodnoprawnego w dniu [...].07.2008 r. Żądanie cofnięcia tego pozwolenia wodnoprawnego z powodu niekorzystania przez zakład z uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego przez okres dwóch lat uznał za pozostające w sprzeczności z wynikającym z tego pozwolenia terminem – [...].09.2009 r. W tym terminie bowiem zakład mógł rozpocząć szczególne korzystanie z wód, polegające na odprowadzaniu ścieków. Jednocześnie Dyrektor zaznaczył, iż to pozwolenie wodnoprawne powinno zostać wygaszone z urzędu przez Starostę G. po [...].09.2009 r. Od decyzji tej wniesiono skargę podpisaną przez liczne podmioty, jednak ich skargi, za wyjątkiem skarg Towarzystwa R. oraz D. S., zostały prawomocnie odrzucone. Zawarte w skardze zarzuty dotyczyły : - zakreślenia zbyt krótkiego terminu na składanie wniosków i zastrzeżeń oraz przedwczesnego wydania owego pozwolenia wodnoprawnego; * braku zawiadomienia stron o jego wydaniu; * braku uprzedniego przeprowadzenia rozprawy wodnoprawnej; - opracowania raportu oddziaływania środowisko już po wydaniu pozwolenia wodnoprawnego, w dodatku bez udziału społeczeństwa; * braku prawidłowego ustalenia stron postępowania, w tym błędnego uznania spółki wodnej za stronę; * braku wariantowania inwestycji; * pominięcia, iż pozwolenie to powinno wygasnąć z dniem [...].09.2006r\_ W późniejszym piśmie procesowym skarżące Towarzystwo wniosło o wydanie wyroku eliminującego przedmiotowe pozwolenie wodnoprawne z dnia [...].09.2004 r. z dniem jego wydania, skutkującego unieważnieniem zezwolenia na wykonanie wylotu do rowu melioracyjnego oraz zrzut ścieków z oczyszczalni do tego rowu. Nadmieniono jednocześnie, że pozwolenie budowlane na budowę oczyszczalni zostało w późniejszym okresie uchylone, a w ocenie skarżących, przedmiotowe ścieki mogą być odprowadzane do oczyszczalni w G.. Dopuszczone do udziału w postępowaniu sądowym na prawach strony Stowarzyszenie E. zarzuciło wydanie owego pozwolenia wodnoprawnego z naruszeniem art. 46 ust. 4 pkt 4 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 11 tej ustawy, co winno skutkować jego nieważnością oraz naruszenie art. 135 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Stowarzyszenie stwierdziło, że wygaszenie tego pozwolenia przez Starostę G. w dniu [...].09.2009 r. nie doprowadziło do wyeliminowania go w części dotyczącej budowy wylotu ścieków. Obecnie wydane pozwolenie wodnoprawne obejmuje jedynie odprowadzanie do rowu melioracyjnego M 30 oczyszczonych ścieków. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga nie została oparta na uzasadnionych podstawach. Na wstępie podkreślenia wymaga, że unormowane w artykułach 135 oraz 136 ustawy z 18.07.2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., nr 239 poz. 2019 ze zm.) instytucje wygaszenia oraz cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego są regulacjami szczególnymi i w przeciwieństwie do skutków jakie wywołuje stwierdzenie nieważności decyzji, nie prowadzą do wyeliminowania takiej decyzji z obrotu prawnego od dnia wydania, a więc ze skutkiem ex tunc. Skarżące Towarzystwo natomiast, wbrew charakterowi tych regulacji domaga się wyeliminowania pozwolenia wodnoprawnego Starosty G. nr [...] z dnia [...].09.2004 r. ze skutkiem ex tunc mimo, iż wszczęte z urzędu przez Starostę G. postępowanie miało na celu jedynie ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki pozwalające na stwierdzenie, iż przedmiotowe pozwolenie wodnoprawne wygasło lub istnieją podstawy do jego cofnięcia. Obecnie sformułowane, zarówno w skardze, jak i w późniejszym piśmie procesowym, zarzuty wydają się wskazywać na dążenie stron do stwierdzenia nieważności tego pozwolenia wodnoprawnego. Wcześniej jednak, zarówno skarżące Towarzystwo, jak i pozostałe strony tego postępowania nie kwestionowały przedmiotu postępowania zakreślonego w ten sposób przez organ, zmierzającego do eliminacji przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego, a o wszczęciu tego postępowania zostały poinformowane. Wręcz przeciwnie domagały się prowadzenia takiego postępowania. Mając zatem na uwadze, iż postępowanie to Starosta wszczął z urzędu w celu ustalenia, czy zachodzą przesłanki do zastosowania artykułów 135 lub 136 ustawy Prawo wodne, zarzuty skargi mające wykazać istnienie podstaw do stwierdzenia wydania przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego z rażącym naruszeniem prawa - nie mogły zostać przez Sąd uwzględnione. Przedmiotem rozważań Sądu w niniejszej sprawie może być zatem jedynie kontrola zasadności odmowy przez Starostę G. decyzją z dnia [...].07.2008 r. stwierdzenia wygaśnięcia przedmiotowej decyzji z dnia [...].09.2004 r. oraz odmowy cofnięcia tego pozwolenia wodnoprawnego we wskazanych zakresach. Na marginesie należy jednakże zauważyć, iż wobec wydania przez Starostę G. późniejszej, ostatecznej decyzji z dnia [...].09.2009 r., stwierdzającej wygaśnięcie decyzji tego organu z dnia [...].09.2004 r., nr [...], osiągniecie przez skarżących dalej idącego skutku, w wyniku zastosowania artykułów 135 lub 136 ustawy Prawo wodne, niż nastąpiło to po wydaniu decyzji z dnia [...].09.2009 r., nie jest w tym trybie możliwe. W ocenie Sądu, organy obu instancji trafnie przyjęły, iż brak było podstaw w dniu [...].07.2008 r. do uznania, iż zachodziły przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia tego pozwolenia wodnoprawnego. W myśl art. 135 cyt. ustawy pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli: 1) upłynął okres, na który było wydane; 2) zakład zrzekł się uprawnień ustalonych w tym pozwoleniu; 3) zakład nie rozpoczął wykonywania urządzeń wodnych w terminie 2 lat od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne na wykonanie tych urządzeń stało się ostateczne. W rozpatrywanej sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 135 pkt 3 tej ustawy, bowiem jak zauważyły organy obu instancji, wobec braku sformułowania w Prawie wodnym, co należy rozumieć przez rozpoczęcie wykonania urządzenia wodnego, należało odwołać się do regulacji ustawy Prawo budowlane. Artykuł 41 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane, stanowi, że : 1. Rozpoczęcie budowy następuje z chwilą podjęcia prac przygotowawczych na terenie budowy. 2. Pracami przygotowawczymi są: 1) wytyczenie geodezyjne obiektów w terenie; 2) wykonanie niwelacji terenu; 3) zagospodarowanie terenu budowy wraz z budową tymczasowych obiektów; 4) wykonanie przyłączy do sieci infrastruktury technicznej na potrzeby budowy; W tym kontekście, skoro oczyszczalnia ścieków wraz z wylotem ścieków stanowiącym urządzenie wodne, na który opiewało owo pozwolenie wodnoprawne, stanowiła obiekt budowlany - organy zasadnie przyjęły, że nie było podstaw do zastosowania art. 135 ustawy Prawo wodne. Świadczy o tym fakt, że budowa ta rozpoczęła się z chwilą podjęcia prac przygotowawczych, a więc wytyczeniem na gruncie przez uprawnionego geodetę trasy kabli NN, stacji transformatorowej, trasy kanalizacji oraz wylotu do rowu w dniu [...].08.2006 r., na podstawie wówczas niewzruszonego pozwolenia na budowę, a czynności te zostały uwidocznione stosownymi zapisami w dzienniku budowy. Podobnie nie było oczywistych podstaw do zastosowania art. 136 ustawy Prawo wodne. Stanowi on, że pozwolenie wodnoprawne można cofnąć lub ograniczyć bez odszkodowania, jeżeli: 1) zakład zmienia cel i zakres korzystania z wód lub warunki wykonywania uprawnień ustalonych w pozwoleniu; 2) urządzenia wodne wykonane zostały niezgodnie z warunkami ustalonymi w pozwoleniu wodnoprawnym lub nie są należycie utrzymywane; 3) zakład nie realizuje obowiązków wobec innych zakładów posiadających pozwolenie wodnoprawne, uprawnionych do rybactwa oraz osób narażonych na szkody, albo nie realizuje przedsięwzięć ograniczających negatywne oddziaływanie na środowisko, ustalonych w pozwoleniu; 4) zasoby wód podziemnych uległy zmniejszeniu w sposób naturalny; 5) zakład nie rozpoczął w terminie korzystania z uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego, z powodów innych niż określone w art. 135 pkt 3, lub nie korzystał z tych uprawnień przez okres co najmniej 2 lat; 6) nastąpiła zmiana przepisów, o których mowa w art. 45 ust. 1 pkt 3 i ust. 2; 7) wynika to z warunków korzystania z wód regionu wodnego. Przede wszystkim konstrukcja tego przepisu wyłącza obligatoryjmość zastosowania przewidzianej w nim sankcji, w razie spełnienia jednej z zawartych w nim przesłanek. Świadczy o tym użyte przez ustawodawcę sformułowanie "może". Skoro więc udzielone decyzją Starosty G. nr [...] z dnia [...].09.2004 r. pozwolenie wodnoprawne obowiązywało do dnia [...].09.2009 r., to zakład do tej daty mógł rozpocząć szczególne korzystanie z wód, polegające na odprowadzaniu ścieków, a w efekcie Starosta nie był zobligowany do cofnięcia przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego w oparciu o art. 136 pkt 5 cyt. ustawy już w dniu 31.07.2008 r. W tym stanie rzeczy argumentacji skargi nie można było uznać za zasadną. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dn. 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - orzekł jak w sentencji.