IV SA/Wa 1780/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Michał Majcher po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w związku ze skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia w sprawie ze skargi J. J. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2016 r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu wniosku postanawia: umorzyć postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy Prawomocnym wyrokiem z dnia 9 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 1780/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. J. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2016 r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu wniosku. W dniu 5 października 2017 r. ustanowiony w niniejszej sprawie dla Skarżącego w ramach prawa pomocy adwokat złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku. Odpis tej opinii doręczono Skarżącemu w dniu 16 października 2017 r. W dniu 16 listopada 2017 r. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata do "wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu II instancji i skargi o wznowienie postępowania od tegoż wyroku oraz skargi na przewlekłość postępowania w tym skargi kasacyjnej od tegoż wyroku". Powyższe żądanie Skarżący powtórzył w piśmie z dnia 8 grudnia 2017 r., ponadto w piśmie z tego samego dnia złożył skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie. W dniu 14 grudnia 2017 r. uzupełnił brak formalny wniosku o przyznanie prawa pomocy i złożył go na urzędowym formularzu. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, o jakiej mowa w art. 285a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 – dalej zwanej Ppsa) jest instrumentem służącym zainicjowaniu nowego postępowania, którego celem jest wykazanie, że kwestionowane (zaskarżone) orzeczenie zostało wydane niezgodnie z prawem i z tej bezprawności orzeczenia wynikła szkoda (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt I OZ 1690/17). Przedmiot sprawy sądowoadministracyjnej wywołanej wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest odrębny od przedmiotu sprawy zakończonej orzeczeniem, którego ta skarga dotyczy, wobec czego prawo pomocy przyznane w toku postępowania zwykłego nie rozciąga się na postępowanie wywołane skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (por. postanowienie NSA z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II OZ 1120/12). Biorąc zatem pod uwagę powyższe stanowisko NSA należało uznać, że choć formalnie w niniejszym postępowaniu sądowym ustanowiono dla Skarżącego adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, to jednak był on uprawniony do wystąpienia z nowym wnioskiem w tym zakresie – w związku ze skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej zostały określone w art. 246 § 1 Ppsa i dotyczą generalnie jej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Ustawodawca jednak w art. 249a Ppsa przewidział możliwość umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy – w sytuacji gdy strona cofnie wniosek o prawo pomocy lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne. Z powyższego przepisu wynika, że zdarzenie powodujące zbędność rozpoznania wniosku powinno mieć charakter następczy, a więc powinno nastąpić już po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jednak w literaturze przedmiotu wskazuje się, że należy zastosować wykładnię rozszerzającą i objąć zakresem zastosowania tego przepisu również te sytuacje, w których zbędność rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy zachodziła już w momencie jego złożenia (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod redakcją R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wydanie 3., str. 990). W ocenie Referendarza pogląd ten należy podzielić, zatem do oceny pozostaje, czy w niniejszym postępowaniu nie zachodzą przesłanki, które powodują, że przyznanie prawa pomocy jest zbędne. Bezsprzecznym jest że w piśmie z dniu 16 listopada 2017 r., a następnie w piśmie z dnia 8 grudnia 2017 r. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata do "wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu II instancji i skargi o wznowienie postępowania od tegoż wyroku." Powyższe żądanie nie budziło wątpliwości Referendarza, skoro zostało dwukrotnie powtórzone. Ponadto Referendarzowi z urzędu wiadomo, że Skarżący jest częstym inicjatorem postępowań sądowych (przynajmniej kilkuset) zatem należało przyjąć, że pojął sztukę sporządzania pism procesowych. Tymczasem jak wynika z akt sprawy, w niniejszym postępowaniu Sąd II. instancji (czyli Naczelny Sąd Administracyjny) nie wydał żadnego wyroku, którego stwierdzenia nieważności, czy też wznowienia postępowania mogłaby żądać strona. Od wydanego w sprawie przez Sąd I. instancji wyroku nie została wniesiona skarga kasacyjna, bowiem o czym wspomniano wyżej w dniu 5 października 2017 r. ustanowiony w niniejszej sprawie dla Skarżącego w adwokat złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Wobec tego postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika i zwolnienia od kosztów postępowania wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu II instancji i skargi o wznowienie postępowania od tegoż wyroku jest zbędne, skoro taki w ogóle nie został wydany. W ocenie Referendarza zbędne jest również przyznanie prawa pomocy złożenia skargi na przewlekłość postępowania w postępowaniu. Z akt sprawy wynika, że Skarżący w dniu 8 grudnia 2017 r. sam sporządził skargę na przewlekłość postępowania (co potwierdza tezę, że pojął sztukę sporządzania pism procesowych). Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. II OPP 2/18 odrzucił tę skargę, wskazując, że niedopuszczalne jest wniesienie skargi na przewlekłość postępowania po prawomocnym zakończeniu postępowania, jak również przed jego wszczęciem. Zbędne jest również przyznanie prawa pomocy Skarżącemu w zakresie skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 9 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 1780/16. Jak już bowiem wcześniej wyjaśniono, w toku postępowania zwykłego przed sądem Skarżący reprezentowany był przez adwokata przyznanego w ramach prawa pomocy. Jeżeli pomimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowana, to powinna swoje zastrzeżenie zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci innego pełnomocnika, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane (por. postanowienie NSA z dnia 22 kwietnia 2005 roku, sygn. akt II OZ 262/05). Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności Referendarz sądowy stwierdził, że rozpoznanie wniosku po przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawego stało się zbędne, wobec czego na podstawie art. 249a Ppsa orzekł jak w sentencji.