IV SA/Wa 1790/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Sędziowie asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2008 r. sprawy ze skargi L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie przekazania nieruchomości rolnych między jednostkami gospodarki uspołecznionej - oddala skargę - IV SA/Wa 1790/07 Uzasadnienie Naczelnik Powiatu w S. decyzją z dnia [...] września 1974 r. nr [...] orzekł, na podstawie § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych i niektórych innych nieruchomości położonych na terenie gromad pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej (Dz. U. z 1969 r. nr 1, poz. 1) i art. 97 k. p. a., że P. przekaże, a N. przejmie w użytkowanie państwową nieruchomość rolną o pow. [...] ha położoną we wsi Z. w gminie R., stanowiącą działkę oznaczoną na mapie ewidencyjnej nr [...], a przekazanie to zostanie dokonane protokolarnie do dnia 15 września 1974 r. na warunkach nieodpłatnych. W dniu 30 listopada 1999 r. do Urzędu Wojewódzkiego w C. wpłynął wniosek P. Z., reprezentowanego przez E. K., o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionej decyzji Naczelnika Powiatu w S. z dnia [...] września 1974 r. W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że ww. decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ przekazana nieruchomość nie była własnością państwową oraz była niewykonalna w dniu wydania, jako że zarządza protokolarne przekazanie nieruchomości do dnia 15 września 1974 r., a protokół taki został sporządzony w dniu 15 stycznia 1974 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu powyższego wniosku, stwierdziło nieważność decyzji Naczelnika Powiatu w S. z dnia [...] września 1974 r. W uzasadnieniu wskazano, że w aktach sprawy brak jest dowodów na to, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność jednostek gospodarki uspołecznionej, a z wyjaśnień stron wynika, iż została ona w dniu 26 października 1926 r. nabyta przez K. Z. na podstawie aktu notarialnego. Organ podniósł ponadto, iż wykazano, że będąca własnością K. Z. działka nr [...] nie została przejęta w oparciu o przepisy dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. nr 3, poz. 13), na którą to okoliczność przedłożono protokół sporządzony w dniu 2 listopada 1948 r. w sprawie przejęcia nieruchomości ziemskiej "F." o pow. [...] ha, będącej własnością J. i S. małż. Z. Zdaniem organu w skład tej nieruchomości nie wchodziła przedmiotowa działka nr [...], jako że wcześniej nabył ją K. Z. - syn J. Z. Organ powołał się także na wynik toczącego się przed Sądem Rejonowym w P. postępowania sądowego o stwierdzenie zasiedzenia działki nr [...] przez Skarb Państwa (sygn. akt [...]), które to postępowanie postanowieniem tego sądu z dnia 14 czerwca 2006 r. zostało umorzone z uwagi na cofnięcie przez Skarb Państwa, reprezentowany przez Starostę Powiatowego w P., wniosku o stwierdzenie zasiedzenia przedmiotowej działki. W związku z tym, że - zgodnie z § 1 pkt 1 wyżej powołanego rozporządzenia - przekazywane być mogły tylko nieruchomości państwowe, a przedmiotowa działka takową nie była, doszło do rażącego naruszenia prawa przez Naczelnika Powiatu w S. przy wydawaniu decyzji z dnia [...] września 1974 r. Organ wskazał równocześnie, że w protokole przejęcia działki nr [...] nastąpiła oczywista omyłka, co do jego daty. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosły L. wskazując, że organ nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego do rozstrzygnięcia sprawy. Nie odniósł się bowiem do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym w P. w przedmiocie zasiedzenia działki nr [...] (sygn. akt [...]), wobec czego wniosek, że nie była ona własnością państwową ani własnością jednostek gospodarki uspołecznionej jest zbyt daleko idący - tym bardziej, iż nie przesłuchano w sprawie Starosty P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] maja 2007 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Naczelnika Powiatu w S. z dnia [...] września 1974 r. W uzasadnieniu organ powtórzył argumenty zawarte w decyzji z dnia [...] maja 2007 r., a także ustosunkował się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ wskazał, iż pomimo wyznaczenia trzech terminów rozprawy administracyjnej Starosta P. nie stawił się na żadnym z nich i mimo wezwania nie złożył żadnej dokumentacji w sprawie. Ponadto z akt sprawy, która toczyła się przed Sądem Rejonowym w P. w przedmiocie zasiedzenia działki nr [...] (sygn. akt [...]) bezspornie wynika, że Skarb Państwa cofnął wniosek o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości, natomiast jej właściciele wykazali, iż posiadają do niej tytuł prawny i ich prawa zostały ujawnione w księdze wieczystej. L. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wyżej wskazaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2007 r. W uzasadnieniu skargi podniesiono te same argumenty, jakie wcześniej zawarto we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium tej kontroli określa art. 1 § 2 wspomnianej ustawy i jest nim zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny stosownie do art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p. p. s. a.", rozstrzyga w granicach danej sprawy, ale nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2007 r. wydana w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 § 1 k. p. a. Może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k. p. a. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, iż organ administracji, wszczynając postępowanie w sprawie nieważności decyzji administracyjnej, wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka jednak co do istoty sprawy rozstrzygniętej w kwestionowanej decyzji, lecz orzeka jako organ kasacyjny. W związku z tym w swej decyzji rozstrzyga wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem, a nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy. Badana przez Sąd w niniejszym postępowaniu decyzja z dnia [...] lipca 2007 r. nie została więc wydana w trybie zwykłym, gdzie dla uchylenia decyzji wystarczy stwierdzenie "naruszenia prawa" mającego wpływ na wynik rozstrzygnięcia, lecz w trybie nadzwyczajnym, tj. stwierdzenia nieważności, kiedy wyjątkowo, wbrew zasadzie trwałości decyzji ostatecznych, z enumeratywnie wyliczonych przyczyn, można uznać taką decyzję za dotkniętą tak ciężką wadą, iż zachodzi konieczność uznania jej za nieważną. We wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Powiatu w S. z dnia [...] września 1974 r. zarzucono jej rażące naruszenie prawa z uwagi na to, że przekazywana w użytkowanie nieruchomość nie była własnością państwową. Rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku naruszenia przepisu, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Podstawą zastosowania tej przesłanki może być zatem niebudzący wątpliwości stan prawny. Rażące naruszenie prawa to naruszenie oczywiste, wyraźne, bezsporne. Rozstrzygający dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa jest stan prawa w dniu wydania decyzji Naczelnika Powiatu w S., tj. w dniu [...] września 1974 r. Zgodnie z art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t. j.: Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64) zasady i tryb przekazywania nieruchomości pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej, właściwość organów w tych sprawach oraz zasady rozliczania określa Rada Ministrów w drodze rozporządzenia. Stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych i niektórych innych nieruchomości położonych na terenie gmin pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej (Dz. U. z 1969 r. nr 1, poz. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem", dotyczy ono wyłącznie nieruchomości stanowiących własność państwową lub własność jednostek gospodarki uspołecznionej. W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2007 r., że Naczelnik Powiatu w S. wydając decyzję z dnia [...] września 1974 r. dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Polegało ono na tym, że orzekł on o przekazaniu działki nr [..] między jednostkami gospodarki uspołecznionej w sytuacji, gdy - wbrew § 1 ust. 1 rozporządzenia - działka ta nie była własnością państwową ani własnością jednostek gospodarki uspołecznionej. Nie może budzić żadnych wątpliwości, że przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia jest jasny, nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Oczywistym w jego świetle jest, że przedmiotem przekazania, o którym mowa w tym przepisie, może być tylko i wyłącznie nieruchomość stanowiąca własność państwową lub własność jednostek gospodarki uspołecznionej. Naruszenie tego przepisu poprzez przekazanie nieruchomości nie będącej taką własnością ma więc charakter rażący. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika bowiem, że przedmiotowa działka w dniu wydania decyzji przez Naczelnika Powiatu w S., tj. w dniu [...] września 1974 r. była własnością P. Z. i J. U. - spadkobierców poprzedniego właściciela działki nr [...] - K. Z. Z przesłuchania strony postępowania administracyjnego - T. U. (następcy prawnego J. U.) wynika, że "F." składał się z ok. [...] ha powierzchni, a przedmiotowa działka nr [...] jeszcze w latach 20. XX w. została zakupiona przez K. Z. i nie wchodziła od tego czasu w skład majątku "Z.", który został przejęty na podstawie przepisów dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. (Dz. U. z 1945 r. nr 3 poz. 13 ze zm.). Z protokołu przejęcia pod zarząd państwowy "F." z dnia 2 listopada 1948 r. nie wynika, aby przejęciu w trybie reformy rolnej podlegała także przedmiotowa działka nr [...]. Dowodem w sprawie jest również postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia 7 maja 2001 r. o założeniu księgi wieczystej nr [...] dla nieruchomości położonej we wsi Z. w gminie R., składającej się z działki nr [...] (poprzednie oznaczenie działki nr [...]) o obszarze [...] ha i dokonujące wpisu P. Z. i J. U. jako jej współwłaścicieli w częściach równych (1/2). Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t. j.: Dz. U. z 2001 r. nr 124, poz. 1361 ze zm.) domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Przeciwko domniemaniu prawa wynikającemu z wpisu w księdze wieczystej nie można powoływać się na domniemanie prawa wynikające z posiadania (art. 4 wyżej wymienionej ustawy). W razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane, może żądać przed sądem cywilnym usunięcia niezgodności (art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece). W aktach sprawy brak jest natomiast jakichkolwiek dowodów wskazujących na to, że działka nr [...] w dniu wydania decyzji przez Naczelnika Powiatu w S. była własnością państwową lub własnością jednostek gospodarki uspołecznionej. W aktach administracyjnych znajduje się natomiast postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia 14 czerwca 2006 r. o umorzeniu postępowania w sprawie z wniosku Skarbu Państwa w przedmiocie zasiedzenia przedmiotowej działki (sygn. akt [...]) z uwagi na cofnięcie wniosku o jej zasiedzenie. Starosta P. pomimo wezwań na rozprawy administracyjne w celu wyjaśnienia stanu sprawy nie stawił się, toteż nie znajduje uzasadnienia zarzut skarżącego, iż nie nastąpiło wystarczające wyjaśnienie stanu sprawy w kontekście przedstawionych innych, wyżej wskazanych dowodów. Z tych względów na podstawie art. 151 p. p. s. a. orzeczono, jak w sentencji wyroku.