IV SA/Wa 18/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Renata Puchalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi P. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania - oddala skargę - Czterema decyzjami z dnia [...] lipca 2007 r. Marszałek Województwa [...] określił R. w W. wysokość nie wniesionej opłaty za pobór wód podziemnych za II kw. 2002 r. na kwotę 2.970,24 zł, za III kw. 2002 r. na kwotę 2.970,24 zł, za II kw. 2003 r. na kwotę 1.039,58 zł i za III kw. 2003 r. na kwotę 1.039,58 zł, czyli na łączną kwotę 8.019,64 zł. Powyższa kwota 8.019,64 zł wraz z odsetkami w kwocie 4.968 zł została uiszczona przez R. w W. na konto Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] w dniu 3 sierpnia 2007 r. Pismem z dnia 21 kwietnia 2009 r. Marszałek Województwa [...] poinformował P. w W., iż w okresie ostatnich sześciu lat nie było jednolitego stanowiska SKO w W. i Ministerstwa Środowiska w kwestii, czy pracownicze, a następnie rodzinne ogrody działkowe, podlegały zwolnieniu z opłat administracyjnych za pobór wód podziemnych. W piśmie wskazano, że nastąpiła zmiana orzecznictwa polegająca na uznaniu, że pracownicze i rodzinne ogrody działkowe są zwolnione z opłat za korzystanie ze środowiska na podstawie odpowiednio art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (t. j.: Dz. U. z 1996 r. nr 85, poz. 390 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o pracowniczych ogrodach działkowych" i art. 16 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. nr 169, poz. 1419 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o rodzinnych ogrodach działkowych". W związku z tym Marszałek Województwa [...] poinformował, iż Zarząd Województwa [...] podjął decyzję o zwrocie uiszczonych wpłat z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska oraz wniósł o podanie numeru konta, na które należy zwrócić nienależnie uiszczone opłaty. W dniu 12 maja 2009 r. do Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] wpłynęło pismo P. w W. z wnioskiem o zwrot wpłaconej kwoty za korzystanie ze środowiska oraz wskazaniem numeru konta. Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Marszałek Województwa [...] stwierdził nadpłatę z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska w zakresie poboru wód podziemnych za 2007 r. w kwocie 1.303,90 zł i dokonał jej zwrotu na właściwe konto w dniu 7 sierpnia 2009 r. W dniu 6 października 2009 r. P. w W. złożył kolejny wniosek o zwrot niesłusznie pobranej, a jeszcze nie zwróconej opłaty za korzystanie ze środowiska w zakresie poboru wód gruntowych w kwocie 12.611,64 zł. Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. Marszałek Województwa [...] odmówił P. w W. zwrotu nadpłaty z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska w zakresie poboru wód podziemnych za 2002 r. i za 2003 r. Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji SKO w W. uchyliło decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lutego 2010 r. i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Marszałek Województwa [...] odmówił P. w W. zwrotu nadpłat z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska w zakresie poboru wód podziemnych za lata 2002 i 2003. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że cztery decyzje Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2007 r., określające P. w W. wysokość nie wniesionej opłaty za pobór wód podziemnych za II kw. 2002 r. na kwotę 2.970,24 zł, za III kw. 2002 r. na kwotę 2.970,24 zł, za II kw. 2003 r. na kwotę 1.039,58 zł i za III kw. 2003 r. na kwotę 1.039,58 zł, czyli na łączną kwotę 8.019,64 zł, stały się ostateczne w dniu 17 sierpnia 2007 r. Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.: Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej "Ordynacją podatkową", za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. W sprawie nie mamy do czynienia z podatkiem nadpłaconym ani nienależnie zapłaconym. Cztery decyzje z dnia [...] lipca 2007 r. określające wysokość opłat za II i III kwartał 2002 r. oraz za II i III kwartał 2003 r. nie zostały uchylone. Strona nie złożyła od nich odwołań, stąd zobowiązanie z nich wynikające nie jest nienależne. Dopóki decyzje te są w obrocie prawnym, dopóty zobowiązanie nimi określone jest zobowiązaniem należnym. Ponadto, w myśl art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (31 października 2003 r. - termin płatności ostatniej decyzji za III kwartał 2003 r.). Ze względu na przedawnienie powyższych zobowiązań w dniu 31 grudnia 2008 r. opłaty za pobór wód za okres od II kw. 2002 r. do III kw. 2003 r. nie mogły zostać przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty. Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. uchyliło decyzję Marszałka Województwa [...] w całości i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że bezprzedmiotowość postępowania wystąpi, gdy brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do rozpoznania jej w drodze postępowania administracyjnego, czy też tylko w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed tym organem pierwszej instancji. Kwestie ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska zostały uregulowane w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t. j.: Dz. U. z 2008 r. nr 25, poz. 150 ze zm.), zwanej dalej " p. o. ś.". Przepis art. 273 ust. 1 p. o. ś. określa przypadki korzystania ze środowiska, za które należy wnosić opłatę. Zgodnie z art. 281 p. o. ś. do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, więc do opłat za korzystanie ze środowiska znajdą zastosowanie przepisy dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych, terminów przedawnienia zobowiązań oraz przepisy dotyczące nadpłaty. Stosownie do art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej). Opłatę za korzystanie ze środowiska podmiot z niego korzystający wnosi na rachunek urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce korzystania ze środowiska do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza. Do dnia 1 lipca 2005 r. zgodnie z obowiązującym brzmieniem art. 284 p. o. ś. opłatę za korzystanie ze środowiska wnosiło się do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału. W ocenie organu zobowiązania podatkowe wynikające z decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. w przedmiocie zwrotu nadpłat z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska w zakresie poboru wód podziemnych za II i III kwartał 2002 roku i II i III kwartał 2003 r. przedawniły się odpowiednio w dniu 31 grudnia 2007 r. i w dniu 31 grudnia 2008 r., natomiast wniosek o zwrot nadpłat został złożony przez R. w W. w dniu 4 kwietnia 2009 r. oraz ponowiony w dniu 6 października 2009 r. Wniosek stwierdzenie nadpłaty w niniejszej sprawie został złożony po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Złożenie wniosku po upływie terminu określonego w art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej powoduje wygaśnięcie prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty i bezprzedmiotowość postępowania. Wniosek złożony po upływie terminu nie może być rozpoznawany merytorycznie. Organ instancji nie powinien wydać rozstrzygnięcia merytorycznego (odmowa zwrotu nadpłaty), lecz winien umorzyć postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 czerwca 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 2281/04). Po upływie 5 lat od dnia złożenia zeznania (deklaracji) złożony przez podatnika wniosek jest bezskuteczny, tj. nie może wywołać skutku w postaci wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty. Wniosek złożony po upływie tego terminu w żadnym razie nie może być przez organ rozpatrzony merytorycznie. Niedopuszczalne było więc wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia nadpłaty, tak samo jak niedopuszczalnym byłoby stwierdzenie jej istnienia. Każde bowiem z tych rozstrzygnięć ma charakter merytoryczny, tj. oceniający zasadność złożonego wniosku. Organ odwoławczy stwierdzając bezprzedmiotowość postępowania już na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego nie mógł wydać innego orzeczenia niż w oparciu o art. 138 §1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k. p. a.", tj. uchylić w całości decyzję Marszałka i umorzyć postępowania przed organem pierwszej instancji. Nadto organ odwoławczy wskazał, iż termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty nie podlega odroczeniu, przedłużeniu, przerwaniu czy zawieszeniu. Jest to termin prawa materialnego skutkujący, w przypadku jego uchybienia, utratą prawa do złożenia wniosku o stwierdzenia nadpłaty. Skargę na decyzję organu odwoławczego z dnia [...] listopada 2011 r. wniósł P. w W. Skarżący podniósł, że był zwolniony w 2002 r. i 2003 r., jak i zwolniony jest obecnie, z obowiązku uiszczania będącej swoistym podatkiem opłaty za pobór wód podziemnych, na podstawie ówcześnie obowiązującego art. 14 ust. 1 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych, a obecnie - na podstawie art. 16 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Zdaniem skarżącego obowiązujące w art. 294 p. o. ś. zwolnienia przedmiotowe z opłat za pobór wody nie likwidują zwolnienia podmiotowego, którym cieszył się skarżący na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych, a obecnie - na podstawie art. 16 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Orzekający w niniejszej sprawie Sąd podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 31 października 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 915/08, zgodnie z którym opłata za pobór wód (art. 293 ust. 1 pkt 3 p. o. ś.) jest podatkiem oraz że przewidziane w art. 294 p. o. ś. zwolnienia przedmiotowe z takiej opłaty nie likwidują zwolnienia podmiotowego, o którym mowa w art. 14 ust. 1 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych, a obecnie - w art. 16 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Niemniej jednak należy zwrócić uwagę, że - mimo przepisów zwalniających skarżącego z opłat za pobór wody - w obrocie prawnym nadal funkcjonują cztery decyzje Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2007 r. określające skarżącemu wysokość nie wniesionej opłaty za pobór wód podziemnych za II kw. 2002 r. na kwotę 2.970,24 zł, za III kw. 2002 r. na kwotę 2.970,24 zł, za II kw. 2003 r. na kwotę 1.039,58 zł i za III kw. 2003 r. na kwotę 1.039,58 zł, czyli na łączną kwotę 8.019,64 zł. Dopóki powyższe decyzje pozostają w obrocie prawnym, wywołują skutki związane z określeniem zobowiązania podatkowego. Jak trafnie zauważył organ, zgodnie z art. 281 p. o. ś. do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, więc do opłat za korzystanie ze środowiska znajdą zastosowanie przepisy dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych, terminów przedawnienia zobowiązań oraz przepisy dotyczące nadpłaty. Stosownie do art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zobowiązanie podatkowe przedawnia się zaś z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej). Do dnia 30 czerwca 2005 r. zgodnie z obowiązującym brzmieniem art. 285 p. o. ś. opłatę za korzystanie ze środowiska wnosiło się do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału. Terminy płatności opłat określonych decyzjami z dnia [...] lipca 2007 r., określającymi skarżącemu wysokość nie wniesionej opłaty za pobór wód podziemnych za II kw. 2002 r. na kwotę 2.970,24 zł, za III kw. 2002 r. na kwotę 2.970,24 zł, za II kw. 2003 r. na kwotę 1.039,58 zł i za III kw. 2003 r. na kwotę 1.039,58 zł, upłynęły odpowiednio w dniu 31 lipca 2002 r., w dniu 31 października 2002 r., w dniu 31 lipca 2003 r. i w dniu 31 października 2003 r. W świetle art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązania podatkowe wynikające z decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. określające opłaty za korzystanie ze środowiska w zakresie poboru wód podziemnych za II i III kwartał 2002 roku oraz za II i III kwartał 2003 r. przedawniły się odpowiednio w dniu 31 grudnia 2007 r. i w dniu 31 grudnia 2008 r., natomiast wniosek o zwrot nadpłat został złożony przez skarżącego w dniu 4 kwietnia 2009 r., a więc już po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego powoduje wygaśnięcie prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Wniosek taki jest bezskuteczny, tj. nie powoduje wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty. Wszczęte zaś postępowanie powinno zostać umorzone. Skoro organ pierwszej instancji błędnie wszczął postępowanie i zakończył je wydaniem decyzji z dnia z dnia [...] lutego 2010 r., prawidłowo organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k. p. a. ją uchylił i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. W związku z powyższym Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r. nr 270).