IV SA/Wa 180/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi L. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania - oddala skargę - Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] Wojewoda [...], zwany dalej "Wojewodą", utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W., zwanego dalej "Prezydentem", z dnia [...] października 2009 r. nr [...], orzekającą o wymeldowaniu L. N., zwanego dalej "skarżącym", z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., zwanego dalej "spornym lokalem". Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Pismem z dnia [...] grudnia 2008 r. D. N. wniosła do Prezydenta o wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego ze spornego lokalu, podnosząc w szczególności, że w dniu 16 października 2004 r. skarżący lokal opuścił. Decyzją z dnia [...] października 2009 r. Prezydent orzekł zgodnie z wnioskiem, stwierdzając, że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. W ocenie Prezydenta powyższe stanowiło wypełnienie ustawowych przesłanek wymeldowania, zawartych w art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz.993 z późn.zm.). Skarżący wniósł odwołanie od decyzji Prezydenta do Wojewody. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta. Uzasadniając własne rozstrzygnięcie Wojewoda wskazał w szczególności, co następuje. Najemcami spornego lokalu są wnioskodawczyni oraz skarżący. W październiku 2004 r. skarżący opuścił lokal i zamieszkał w mieszkaniu u swojej matki przy ul. [...] w W. Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe to jest w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest jednocześnie miejsce, w pobliżu którego lub w jak możliwie najmniejszym oddaleniu, od którego zameldowany stara się koncentrować miejsce pracy lub nauki, ewentualnie miejsce dojazdu do pracy lub nauki, miejsca robienia zakupów i korzystania z usług, opieki medycznej itd. Materiał dowodowy w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje, iż od dnia opuszczenia lokalu to jest od 16 października 2004 r., żadne podstawowe funkcje życiowe skarżącego nie są realizowane w miejscu jego zameldowania. Z ustaleń dokonanych w niniejszej sprawie wynika niewątpliwie, że w rodzinie skarżącego istniał silny konflikt i dochodziło do licznych awantur, w trakcie których przeprowadzane były interwencje funkcjonariuszy Policji. Zapewne ta sytuacja spowodowała, że skarżący zdecydował się, w celu uniknięcia sytuacji konfliktowych z żoną i z nadzieją, że dojdzie do porozumienia z nimi, na opuszczenie spornego lokalu, jednak takie postępowanie, w sytuacji niepodjęcia skutecznych środków prawnych (wystąpienie do sądu powszechnego z powództwem o przywrócenie posiadania), zmierzających do powrotu do miejsca zameldowania, powoduje, że opuszczenie miejsca stałego pobytu przez skarżącego nosi cechy dobrowolności w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Tym samym skarżący nie wykazał braku dobrowolności, odnoszącego się do opuszczenia przez niego lokalu nr [...] przy ulicy [...] w W. W skardze na decyzję Wojewody skarżący zarzucił organowi błędne ustalenie stanu faktycznego przez przyjęcie jakoby opuścił mieszkanie dobrowolnie i bez zamiaru powrotu oraz, że nie czynił żadnych kroków prawnych zmierzających do odzyskania posiadania mieszkania. W uzasadnieniu skargi podniesiono następujące kwestie: * skarżący został podstępnie wyrzucony ze spornego lokalu przez wnioskodawczynię, * skarżący konsekwentnie podejmował próby powrotu do spornego lokalu, * w lokalu w dalszym ciągu pozostają rzeczy skarżącego, * z racji powyższych okoliczności skarżący nie wystąpił do sądu powszechnego z powództwem o przywrócenie posiadania, albowiem w postępowaniu przed tym sądem nie byłoby możliwe wykazanie całkowitej utraty przez niego władztwa nad spornym lokalem, - skarżący wybrał inną drogę dochodzenia swoich praw, tj. wniósł do sądu powszechnego pozew o rozwód z wnioskodawczynią wraz z orzeczeniem eksmisji wnioskodawczyni - powyższe należy traktować zarówno jako podjęcie kroków prawnych mających na celu odzyskanie władztwa nad spornym lokalem, jak i dowód zamiaru stałego zamieszkiwania w tym lokalu, w postępowaniu administracyjnym nie przeprowadzono - pomimo stosownego wniosku skarżącego - dowodu z zeznań świadka Z. R. na okoliczność wyrzucenia skarżącego ze spornego lokalu przez wnioskodawczynię, podejmowania przez skarżącego starań o zażeganie konfliktu małżeńskiego, skarżący nie miał możliwości odniesienia się do zeznań aktualnego partnera wnioskodawczyni. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Wojewody z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r, Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."). Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art.9 ust.2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Kształt rozwiązań ustawowych w przedmiocie zameldowania wskazuje na to, iż ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie rozstrzyga zatem ani o prawie do lokalu, ani o uprawnieniu do przebywania w nim (wyrok Trybunał Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01, OTK-A2002/3/34). Z art.15 ust.2 ustawy wynika, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. O istnieniu przesłanki opuszczenia, czy też nieopuszczenia miejsca stałego pobytu można mówić wtedy, gdy całokształt zachowań zainteresowanej osoby będzie wskazywał, iż lokal, w którym była na stałe zameldowana jest nadal miejscem koncentracji jej interesów życiowych lub przestał być tego rodzaju miejscem. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust.2 ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00). Za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 października 2005 r. sygn. II OSK 127/99 - LEX nr 201427; z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3078/00 - LEX nr 78937; z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. V SA 1424/99 - LEX nr 79243). W ocenie Sądu organy administracji orzekające w niniejszej sprawie dopełniły obowiązków spoczywających na nich w świetle art.7, 77§1 i 107§3 k.p.a. W toku postępowania administracyjnego organy wyjaśniły w wyczerpujący sposób stan faktyczny sprawy, w taki sam sposób zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, jak również wyłożyły swoje stanowisko w uzasadnieniach decyzji. Pojęcie miejsca stałego pobytu należy rozumieć, tak jak to powołał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jako miejsce, w którym koncentrują się sprawy życiowe danej osoby, to jest miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki itp. Okolicznością niesporną w niniejszej sprawie jest to, że 16 października 2004 r. skarżący opuścił sporny lokal (protokół przesłuchania skarżącego z dnia [...] lutego 2009 r. przez pracownika organu I instancji - str.24 akt administracyjnych). Stan trwa do chwili obecnej. Skarżący podnosi, że nie było to opuszczenie dobrowolne, albowiem został do niego zmuszony przez wnioskodawczynię. Jak już wskazano wcześniej, niedobrowolność opuszczenia lokalu stanowi przeszkodę do wymeldowania strony tylko wtedy, gdy niezwłocznie po opuszczeniu lokalu (ewentualnie w niedługim czasie po opuszczeniu) podjęła ona kroki prawne zmierzające bezpośrednio do odzyskania władztwa nad lokalem, co umożliwiłoby tej osobie ponowne w nim zamieszkanie. W razie niepodjęcia takich działań po opuszczeniu lokalu, w szczególności w sytuacji, gdy okres po opuszczenia lokalu sięga kilka lat, należy uznać, że pomimo wymuszenia na stronie opuszczenia lokalu nie jest ona zainteresowana niezwłocznym odwróceniem tego stanu, albowiem przeniosła swoje centrum życiowe w inne miejsce. O ile powyższe nie przekreśla ewentualności ponownego zameldowania się przez stronę w spornym lokalu w przyszłości (w sytuacji, gdyby uzyskała ona ponownie możliwość zamieszkania w lokalu), o tyle obecnie stanowi przesłankę do usunięcia fikcji meldunkowej polegającej na zameldowaniu w spornym lokalu osoby, która tam od dłuższego czasu nie mieszka. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu [...] lutego 2007 r. skarżący złożył do Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział Cywilny skierowany przeciwko wnioskodawczyni pozew o rozwód, obejmujący m.in. nakazanie eksmisji pozwanej ze spornego lokalu oraz powierzenie wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi obojgu rodzicom z jednoczesnym określeniem, że każdorazowym miejscem zamieszkania dzieci będzie miejsce zamieszkania skarżącego. Niewątpliwie powyższe stanowi uprawdopodobnienie, że skarżący przewiduje ewentualność powrotu w przyszłości do spornego lokalu, w którym mógłby zamieszkać razem dziećmi, niemniej jest to uzależnione od wcześniejszej eksmisji wnioskodawczyni. Powyższej inicjatywy skarżącego nie można jednakże uznać za skuteczną przeszkodę do wymeldowania go ze spornego lokalu. Podkreślić bowiem należy, po pierwsze, że istotą żądania eksmisji wnioskodawczyni nie jest umożliwienie skarżącemu zrealizowania bezpośredniej, bezwarunkowej gotowości do natychmiastowego powrotu do lokalu (takiemu celowi służy powództwo o przywrócenie posiadania), a dopiero stworzenie warunków do tego, aby gotowość taka powstała. Po drugie, gdyby nawet nie brać pierwszej kwestii pod uwagę, należy wskazać, że wspomniany wyżej pozew wniesiony został przez skarżącego nie bezpośrednio po opuszczeniu lokalu w październiku 2004 r., a dopiero po upływie blisko dwóch lat i czterech miesięcy od tej daty. Przebywanie przez tak długi okres czasu poza miejscem zameldowania na pobyt stały, w trakcie którego to okresu skarżący nie podjął kroków zmierzających bezpośrednio do odzyskania władztwa nad mieszkaniem (przypuszczenie, że skarżący nie był w istocie zainteresowany niezwłocznym powrotem do lokalu wzmacnia fakt, że w lokalu tym zamieszkał nowy partner życiowy wnioskodawczyni), musi uzasadniać wniosek, że skarżący faktycznie przeniósł centrum spraw życiowych na trwałe w inne miejsce, a zatem utrzymywanie jego zameldowania na pobyt stały w spornym lokalu nie ma racji bytu. Okoliczności wskazane powyżej, wyczerpująco udokumentowane w materiale dowodowym sprawy, miały zasadnicze znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. W świetle powyższego kwestie podniesione w skardze, w szczególności zastrzeżenia skarżącego co do kompletności materiału dowodowego uznać należy za nie mające wpływu na wynik sprawy. Skarga nie ma zatem usprawiedliwionych podstaw. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.