IV SA/Wa 1804/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), asesor WSA Marta Laskowska, Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2007 roku sprawy ze skarg B. M., A. M., J. K., I. L., T. M. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia (...) lipca 2007 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o odszkodowania 1. oddala skargi, 2. zwraca z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. M., A. M., J. K., I. L., T. M. kwoty po 100 (sto) złotych tytułem nadpłaconych wpisów. Minister Gospodarki postanowieniem z dnia (...) lipca 2007r. (...) wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia (...) maja 2007r. znak: (...). Postanowieniem z dnia (...) maja 2007r. Minister Gospodarki działając na podstawie art. 59 § 1 kpa odmówił B. M., A. M., J. K., I. L. oraz T. M. przywrócenia terminu - określonego w art. 160 § 6 kpa - do złożenia wniosku o odszkodowanie za szkodę powstałą w następstwie wydanych przez Ministra Gospodarki decyzji z dnia (...) grudnia 2001 r. i dnia (...) sierpnia 2002r. stwierdzających nieważność decyzji nacjonalizujących przedsiębiorstwo pn. "U. ", P., ul. (...)/po zmianie ul. (...)/. Postanowienie to zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Minister Gospodarki powołując się na art. 160 § 1 i 6 kpa stwierdził, że stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 kpa albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną szkodę. Roszczenie to przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Decyzjami z dnia (...) grudnia 2001 r. i dnia (...) sierpnia 2002r. Minister Gospodarki stwierdził, że zarządzenie Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia (...) maja 1950r. o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem pn. "U. ", P., ul. (...) oraz orzeczenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia (...) czerwca 1959r. o przejściu tego przedsiębiorstwa na własność Państwa wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa. Ostateczna decyzja nieważnościowa w sprawie została wydana w dniu (...) sierpnia 2002r., jej doręczenie stronom nastąpiło w dniach od 2 do 17 września 2002r. A zatem bieg trzyletniego terminu rozpoczął się dnia 18 września 2002r., a zakończył w dniu 18 września 2005r. Wnioskiem z dnia 19 lipca 2005r. K. M. zwrócił się do Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej na podstawie art. 160 § 1 kpa o wycenę szkody i ustalenie odszkodowania za szkodę poniesioną w związku z bezprawną nacjonalizacja, przedsiębiorstwa. Na skutek w/w wniosku organ wszczął postępowanie odszkodowawcze i stosownie do art. 61 § 4 kpa pismem z dnia 21 marca 2006r. powiadomił wszystkie osoby posiadające interes prawny w tej sprawie, w tym osoby, które nie zgłosiły roszczeń odszkodowawczych tj. B. M., A. M., J. K., I. L. oraz T. M.. W toku postępowania wyjaśniającego organ wyjaśnił wnioskodawcy, iż postępowanie odszkodowawcze jest postępowaniem odrębnym od postępowania nieważnościowego i wszczynane jest na wniosek strony. Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie brak jest wymaganych prawem wniosków o odszkodowanie B. B. M., A. M., J. K., I. L. oraz T. M. W związku z powyższym, pismami z dnia 24 marca 2007r. i z dnia 7 kwietnia 2007r., K. M. zwrócił się do Ministra Gospodarki na podstawie art. 58 § 1 i 2 kpa o przywrócenie ww osobom terminu określonego w art. 160 § 6 kpa do złożenia wniosku o przyznanie odszkodowania za straty wynikłe na skutek bezprawnej nacjonalizacji przedsiębiorstwa pn. "U., P., ul. (...). Organ I instancji stwierdził, iż przepis art. 58 § 1 kpa wprawdzie nie ogranicza uprawnień osób zainteresowanych do przywrócenia terminów ustawowych jak i urzędowych dla dokonania czynności procesowych. Jednakże przepis ten nie ma zastosowania do terminów o charakterze materialnoprawnym, a takim terminem jest trzyletni termin określony w art. 160 § 6 kpa. Wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w/w postanowieniem złożyli: K. M. oraz . B. M., A. M., J. K., I. L., T. M. Wnioskodawcy stwierdzili, iż analiza dokumentacji przedmiotowej sprawy wskazuje, że wniosek K. M. z dnia 19 lipca 2005r. o przyznanie odszkodowania dotyczy wszystkich spadkobierców W. i E. M.. K. M. podkreślił ponadto, iż w toku postępowania nieważnościowego reprezentował pozostałych spadkobierców i dlatego w jego przekonaniu wniosek o odszkodowanie został złożony w imieniu wszystkich spadkobierców. Postanowieniem z dnia (...) lipca 2007r. Minister Gospodarki utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia (...) maja 2007r.. W uzasadnieniu Minister Gospodarki wyjaśnił, iż nie znalazł podstaw do zmiany zajętego stanowiska. Skargi na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia (...) lipca 2007r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli K. M. ,. B. M., A. M., J. K., I. L., T. M.. Skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji: 1_ naruszenie art. 7 kpa, poprzez uchylenie się od podejmowania wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz załatwienie sprawy w sposób naruszający słuszny interes strony oraz wprowadzenie jej w błąd, co do okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie ich praw; 2... naruszenie art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organów administracji publicznej; 3... naruszenie art. 9 kpa poprzez zaniechanie udzielenia stronie jakichkolwiek informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego; 4... naruszenie art. 32 kpa poprzez błędne uznanie, że w toku postępowania odszkodowawczego K. M. nie działał jako pełnomocnik strony skarżącej. Minister Gospodarki w odpowiedzi na skargi wniósł o ich oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Na wstępie należy zaznaczyć, że przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem było rozpatrzenie wniosku K. M. z dnia 7 kwietnia 2007r. o przywrócenie na podstawie art. 58 § 1 i 2 kpa terminu do wniesienia przez. B. M., A. M., J. K., I. L., oraz T. M. wniosku na podstawie art. 160 § 1 kpa o przyznanie w trybie administracyjnym odszkodowania za stratę powstałą w wyniku bezprawnej nacjonalizacji przedsiębiorstwa pn. "U. ", P., ul. (...) . Treść tego wniosku zakreśla ramy tego postępowania. Tak więc zadaniem organu w tym postępowaniu było jedynie ustosunkowanie się do możliwości przywrócenia wnioskującym terminu do wniesienia wniosku o odszkodowanie. Wniosek o odszkodowanie, którego dotyczy wniosek o przywrócenie terminu, oparty jest na art. 160 § 1 kpa. Zgodnie z tym przepisem, w jego brzmieniu sprzed 1 września 2004r., kiedy został uchylony, stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie. Natomiast § 6 art. 160 kpa stanowi, że roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo decyzja, w której organ stwierdził, w myśl art. 158 § 2, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zasadniczą kwestią podlegającą ocenie w niniejszej sprawie jest odpowiednie zaklasyfikowanie trzyletniego terminu określonego w art. 160 § 6 kpa. Odwołując się do doktryny należy stwierdzić, że w teorii prawa wyróżnia się terminy materialne i procesowe. Terminem materialnym jest okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnego stosunku materialnego. Terminem procesowym jest okres do dokonania czynności procesowej przez podmioty postępowania. Uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Uchybienie terminu procesowego wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, przez uzależnienie skuteczności czynności procesowej od zachowania terminu / B. Adamiak Komentarz, 2005r.,s. 327 /. Przepisów rozdziału 10 kpa nie stosuje się w odniesieniu do terminów materialnych, co oznacza, że nie oblicza się tych terminów w sposób wskazany w art. 57 kpa i nie jest dopuszczalne ich przywrócenie na podstawie art. 58 - 60 kpa. Norma prawna zawarta w art. 160 § 3 kpa przewiduje trzyletni termin, liczony od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo decyzja, w której organ stwierdził, w myśl art. 158 § 2, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym. Termin ten wyznaczony został przez ustawodawcę. Uchybienie tego terminu powoduje wygaśnięcie prawa o charakterze materialnoprawnym. Tak więc termin ten mający charakter materialnoprawny ogranicza w czasie dochodzenie określonego prawa materialnego w tym przypadku prawa do odszkodowania. Konsekwencją uchybienia terminu materialnoprawnego jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności, termin ten może być przywrócony tylko i wyłącznie ustawą. W przedmiotowej sprawie słusznie organ uznał, że termin ten ma charakter materialny i nie podlega przywróceniu w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Odnosząc się z kolei do zarzutów podniesionych przez skarżących w skargach należy stwierdzić, że nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestii przywrócenia terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie. W toku postępowania odszkodowawczego został zgłoszony wniosek. B. M., A. M., J. K., I. L., oraz T. M. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku odszkodowawczego w trybie art. 160 § 1 kpa i rolą organu było rozpoznać ten wniosek. Natomiast zadaniem organu w tym postępowaniu nie była ocena kwestii, kiedy w/w osoby zgłosiły roszczenia odszkodowawcze i czy doszło w związku z tym do przekroczenia terminu z art. 160 §6 kpa. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. /, orzekł jak w sentencji.