IV SA/Wa 1804/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anita Wielopolska, Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2017 r. sprawy ze skargi L. L., S. L. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z [...] maja 2017 r. nr [...] - Minister Infrastruktury i Budownictwa - po rozpatrzeniu wniosku L. L. S. L. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2016 r. nr [...] - odmówił Wnioskodawcom przywrócenia tego terminu. Stan niniejszej sprawy przedstawia się następująco. Decyzją z [...]grudnia 2016 r. nr [...] Wojewoda [...] ustalił na rzecz L. L. i S. L. odszkodowanie w łącznej kwocie 3.845,00 zł za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w obrębie [...] [...], oznaczonej jako działka nr [...], o pow. 0[...] ha, przeznaczonej pod rozbudowę drogi krajowej nr [...](ul. [...]) w [...], na odcinku od ul. [...] do ul. [...]j oraz zobowiązał Prezydenta Miasta [...] do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni, liczonym od dnia, w którym ta decyzja stanie ostateczna. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że decyzja ta została doręczona L.i S. L. 13 grudnia 2016 r. W imieniu Strony decyzję tę odebrała Z. K. (matka L. L.), która tym samym podjęła się oddania przesyłki adresatom. Termin do wniesienia odwołania przez Stronę upłynął zatem w dniu 27 grudnia 2016 r. Odwołanie wraz z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wniesiono bezpośrednio do Kancelarii Ogólnej [...] Urzędu Województwa w [...] Delegatury w [...] w dniu 4 stycznia 2017 r. Zostało zatem wniesione ono z uchybieniem terminu. Minister Infrastruktury i Budownictwa wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu, skoro strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. We wniosku o przywrócenie terminu Strona wskazała, że niedotrzymanie wskazanego w decyzji terminu złożenia odwołania, spowodowane było nieobecnością w okresie świątecznym w pracy pracownika odpowiedzialnego za wysyłkę tego rodzaju dokumentów oraz nieprzekazanie przez niego spraw jego zastępcy. Z kolei Wnioskujący wyjaśnili, że z uwagi na wcześniej zaplanowany wyjazd w okresie świątecznym, nie mogli na bieżąco prowadzić tej sprawy. W ocenie Organu, przebywanie na urlopie czy też wyjazd świąteczny nie stanowią okoliczności uprawdopodobniającej brak winy w uchybieniu terminu. Nie są to wydarzenia nadzwyczajne, których Strona nie była w stanie przezwyciężyć. Na Stronie ciążył obowiązek podjęcia niezbędnych kroków celem należytego zabezpieczenia własnych interesów. Strona była bowiem świadoma, że toczy się postępowanie administracyjne i planując urlop powinna zabezpieczyć się, na wypadek otrzymania w okresie swojej nieobecności korespondencji, na którą trzeba będzie odpowiedzieć w zakreślonym terminie, pod rygorem ujemnych skutków procesowych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczne postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 22 maja 2017 r. wnieśli L. i S. L., zarzucając: - niedokonanie ustaleń faktycznych w zakresie niezbędnym dla oceny, czy strona wypełniła przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; - naruszenie art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszystkich niezbędnych działań celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; - naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania mimo podstaw do jego przywrócenia. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że wskazane okoliczności, wbrew twierdzeniu Organu, uzasadniają wniosek o przywrócenie terminu. Stosownie do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego istnieje wprawdzie możliwość doręczania pism innej osobie w miejscu zamieszkania strony, jeśli ta zobowiązała się doręczyć pismo adresatowi, a doręczenie takie uznaje się za skuteczne z chwilą odbioru pisma przez dorosłego domownika, jednak doręczenie takie jest skuteczne jedynie wówczas, gdy osoba ta faktycznie przekaże stronie pismo w terminie. Ewentualne zaś przeszkody w wykonaniu przyjętego przez dorosłego domownika, sąsiada czy dozorcę zobowiązania do oddania pisma adresatowi, mogą uzasadniać ewentualne przywrócenie uchybionego terminu do dokonania określonej czynności proceduralnej w przypadku złożenia odpowiedniej prośby w tym zakresie (wyrok NSA w Szczecinie z 21 stycznia 1999 r., sygn. SA/SZ 31/98). Podniesiono, że skoro zainteresowany dopiero po pewnym czasie został poinformowany przez osobę, która podjęła się oddania pisma adresatowi (doręczenie zastępcze) o odbiorze przez nią przesyłki (a upływ czasu spowodował uchybienie określonemu terminowi proceduralnemu), to zainteresowany wskazał okoliczność, której wystąpienie było niezależne od jego woli i uniemożliwiło mu dopełnienie czynności proceduralnej w terminie (wyrok WSA w Gdańsku z 27 maja 2004 r., sygn. II SA/GD 199/01). Stąd, zdaniem Skarżących, w okolicznościach niniejszej sprawy uprawdopodobnili wskazaną okoliczność, podnosząc ją we wniosku o przywrócenie terminu. Pracownik, który odebrał decyzję przekazał rzeczoną korespondencję dopiero w dniu 29 grudnia 2016 r., tj. po upływie terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wojewódzkie sądy administracyjne w oparciu m. in. o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.), uprawnione są do dokonywania kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oceny legalności zaskarżonych aktów Sąd dokonuje poprzez ustalenie, czy podjęto je zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz czy prawidłowo zastosowano i zinterpretowano normy prawa materialnego. W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest nadto związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Stwierdzić należy, że zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a. ustawodawca nie uzależnił możliwości rozpoznania przez Sąd sprawy w trybie uproszczonym od zgody pozostałych stron postępowania, czy też od zgody organu (por. a contrario art. 119 pkt 2 P.p.s.a.). Mając zatem na uwadze, że stan niniejszej sprawy jest dostatecznie wyjaśniony i jednoznaczny, Sąd nie stwierdził potrzeby skierowania jej do rozpoznania na rozprawie. Przeciwnie, ustalił, że zachodzi możliwość rozpoznania jej w trybie uproszczonym, zwłaszcza że z art. 119 pkt 3 P.p.s.a. nie wynikają żadne warunki wstępne skierowania tego typu sprawy do postępowania uproszczonego. Z tego względu w myśl art. 120 P.p.s.a. sprawa rozpoznana została w tym trybie na posiedzeniu niejawnym, w składzie 3 sędziów. Skład orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia - w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy - doszedł do przekonania, że wniesiona skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Organu I instancji. Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych, jakie powstały w wyniku niedochowania terminu prawa procesowego, do której to kategorii zalicza się termin do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminowi, należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie to nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby konieczne jest dopełnienie czynności, dla której określony był ten termin (art. 58 § 2 k.p.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi wówczas, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. O braku winy można więc mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeżeli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej (por. m.in. postanowienie NSA z 17 maja 2016 r., sygn. II GZ 469/16). Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że to na stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania spoczywa obowiązek wykazania, że uchybienie to nastąpiło bez jej winy. Nie jest wymagane udowodnienie braku winy, wystarczające jest uprawdopodobnienie tej okoliczności. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Przenosząc te rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że w ocenie Sądu, Strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, a jakiekolwiek jej niedbalstwo dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu (por. wyrok NSA z 4 lipca 2017 r., sygn. II GSK 764/17). Kryterium braku winy wiąże się bowiem z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnej sprawy i dokonywaniu czynności procesowych. W niniejszej sprawie Wnioskodawcy jako przyczynę uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazali nieobecność w okresie świątecznym pracownika odpowiedzialnego za obsługę korespondencji oraz ich wyjazd świąteczny. W nawiązaniu do utrwalonego orzecznictwa NSA w tej kwestii, w ocenie Sądu, nieobecność pracownika czy zaplanowany wyjazd w okresie świątecznym nie mogą być uznane za przeszkodę nieprzewidzianą, ani trudną do usunięcia. (por. postanowienie NSA z 30 października 2017 r., sygn. II OZ 1296/17). Podkreślenia wymaga, że zachowanie należytej staranności przy dochowaniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej, powinno polegać na takim zorganizowaniu własnych spraw przez Stronę, aby podczas nieobecności pracownika, czy samej Strony, jej interesy nie doznały uszczerbku oraz możliwy był odbiór kierowanej do niej korespondencji i podjęcie stosownych czynności procesowych, w zakreślonym przepisami prawa terminie. Obowiązek ten jest tym bardziej uzasadniony w odniesieniu do Strony, która ma świadomość toczenia się postępowania administracyjnego w jej sprawie. W zaistniałej sytuacji powinna przewidywać, że może być do niej kierowana korespondencja urzędowa. Nieuwzględnienie takiej możliwości, w sytuacji gdy postępowanie administracyjne pozostaje w toku. Niezabezpieczenie odbioru korespondencji, w sytuacji, gdy z Organu w każdej chwili mogło nadejść rozstrzygnięcie musiało być postrzegane w kategoriach niedbalstwa. Niepodjęcie zatem takich czynności przez Stronę, stanowi negatywną przesłankę dla oceny uprawdopodobnienia braku jej winy w uchybieniu terminu. Należy mieć na względzie, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w wprowadzeniu własnych spraw, udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie (por. wyrok NSA z 10 kwietnia 2013 r., sygn. I FSK 533/12). Trzeba przy tym brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły dokonanie czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu, a także uchybienia spowodowane nawet niewielkim niedbalstwem. Podkreślenia wymaga, że przesyłka zawierająca decyzję Wojewody [...] z dnia[...] grudnia 2016 r. została skutecznie Skarżącym doręczona w trybie art. 43 k.p.a. Niewątpliwie doręczenie korespondencji w tzw. trybie zastępczym, ma taki sam skutek prawny jak doręczenie dokonane bezpośrednio stronie postępowania. Określony w art. 43 sposób zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata, która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone (por. wyroki NSA z 15 grudnia 2015 r., sygn. I OSK 916/14; z 23 lutego 2016 r., sygn. I OSK 2413/14). Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 13 grudnia 2016 r. w imieniu Strony decyzję odebrała Z. K. (matka L.L., teściowa S. L. – według adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru), która tym samym podjęła się oddania przesyłki adresatom. Należy podkreślić, że okoliczność ta nie jest negowana w żaden sposób przez Stronę. Tym samym należało przyjąć, że nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji Stronie, które rodziło określone skutki prawne. W okolicznościach niniejszej sprawy od tej daty rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania. Biorąc pod uwagę przedstawioną we wniosku argumentację Skarżących, ograniczającą się do wskazania nieobecności pracownika oraz zaplanowanego wyjazdu w okresie świątecznym, jako przyczyn uchybienia terminu do wniesienia odwołania, w ocenie Sądu, uchybienie terminu w niniejszej sprawie nastąpiło w wyniku zaniedbania strony. Nie sposób bowiem przyjąć, by bieg postępowania administracyjnego i dokonywane w jego toku czynności przez organy administracji publicznej były uzależnione od prywatnych planów strony (por. postanowienie NSA z 14 grudnia 2017 r., sygn. I FZ 351/17). Reasumując, Sąd podzielił stanowisko Ministra Infrastruktury i Budownictwa, że Skarżący nie uprawdopodobnili, aby uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia[...] grudnia 2016 r. nastąpiło bez ich winy. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.