IV SA/Wa 1804/18
WyrokWSA w Warszawie2019-01-10
Skład orzekający: Marzena Milewska-Karczewska, Kaja Angerman, Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dokumenty ewidencyjne i notatki funkcjonariuszy SB, które nie odzwierciedlają w sposób dostateczny udziału wnioskodawcy w ich powstaniu, mogą stanowić podstawę do odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej i osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ błędnie ocenił, iż dokumenty ewidencyjne i notatki funkcjonariuszy SB, które nie wykazują dostatecznego związku z aktywnością skarżącego i jego udziałem w ich powstaniu, stanowią wystarczającą podstawę do odmowy przyznania statusu działacza opozycji. Sąd podkreślił, że istnienie takich dokumentów nie jest równoznaczne z ich wytworzeniem przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.Stan faktyczny
Wnioskodawca W.J. ubiegał się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej i osoby represjonowanej z powodów politycznych. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej odmówił przyznania statusu, powołując się na odnalezione w archiwum dokumenty wskazujące na rejestrację W.J. jako tajnego współpracownika (TW) pseudonim "[...]" oraz informacje zawarte w jego teczce personalnej, w tym "Rezultat pozyskania". W.J. odwołał się, zaprzeczając współpracy z SB i twierdząc, że dokumenty te zostały sfałszowane. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. Luiza Cycling, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] marca 2018 r. nr [...];
Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: Prezes IPN, organ) decyzją Nr [...] z [...] maja 2018r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] z dnia [...] marca 2018r. o odmowie potwierdzenia, że W.J. spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2018r. poz. 690- dalej: ustawa o działaczach opozycji).
Decyzja była wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej.
Wnioskiem z dnia [...] września 2017r. W.J. zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: IPN) o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji.
Po rozpatrzeniu wniosku Prezes IPN wydał decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. o odmowie potwierdzenia, że Pan W.J. spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji.
Pismem z dnia [...] marca 2018 r. W.J. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. We wniosku podał, że był działaczem NSZZ Solidarność w latach 1980-1981. Wyjaśnił, że nie miał żadnych kontaktów i spotkań z funkcjonariuszami SB oraz Milicji poza sytuacjami, w których Milicja i SB dokonywała rewizji w Jego mieszkaniu. Oświadczył również, że nigdy nie był tajnym współpracownikiem SB i nigdy nie informował żadnych służb PRL o swojej działalności w Solidarności.
Prezes IPN po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] maja 2018r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2018r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art. 4 i 5 ww. ustawy. Organ wskazał również, że w wyniku przeprowadzonej kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono następujące zapisy archiwalne dotyczące W.J.: zapisy w dzienniku rejestracyjnym b. WUSW [...], sygn. akt [...] z których wynika, że ww. w dniu [...] grudnia 1981 r. został zarejestrowany przez Wydział [...] do numeru [...] jako TW (tajny współpracownik) pseudonim "[...]"; w dniu [...] czerwca 1983r. przerejestrowany przez Rej. [...]. W dniu [...] września 1986 r. sprawę zdjęto z ewidencji, a akta przekazano do archiwum do numeru [...]. Z zapisów w dzienniku archiwalnym teczek personalnych i wyeliminowanej agentury WUSW [...] (sygn. IPN [...]) wynika, że w dniu [...] września 1986 r. do archiwum została przekazana przez "[...]" jedna teczka personalna dot. W.J. ps. "[...]". W archiwum IPN odnaleziono także teczkę personalną tajnego współpracownika pseudonim "[...]" dot. W.J. s. A. ur. [...] r. (sygn. [...]). W części III zatytułowanej "Rezultat pozyskania" znajduje się informacja sporządzona przez funkcjonariusza organów bezpieczeństwa państwa", że w dniu [...] grudnia 1981 r. podczas rozmowy "pozyskaniowej" W.J. wyraził zgodę na współpracę ze Służbą Bezpieczeństwa i w trakcie rozmowy przekazał informacje na temat sytuacji w NSZZ "Solidarność". Funkcjonariusz podał, że "wymienionego zaangażowano do współpracy na podstawie poczucia współodpowiedzialności za ład i porządek publiczny. Ze względów operacyjnych czasowo zrezygnowano z pobrania pisemnego zobowiązania. Nadano mu pseudonim "[...]". W trakcie spotkania ustalono także w jaki sposób tajny współpracownik będzie kontaktował się z funkcjonariuszem prowadzącym. W teczce personalnej znajduje się też Raport funkcjonariusza prowadzącego z dnia [...] grudnia 1981 r. z pozyskania w dniu [...] grudnia 1981 r. ob. W.J. do współpracy w charakterze tajnego współpracownika. W raporcie podano, że w czasie rozmowy "pozyskaniowej" omówiono z TW warunki współpracy i terminy spotkań, a informację z tej rozmowy umieszczono w teczce pracy. Ze spotkania, które odbyło się w dniu [...] grudnia 1981 r. funkcjonariusz prowadzący sporządził także notatkę służbową, w której podał, że w trakcie rozmowy W.J. zobowiązał się do współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa w celu zwalczania wszelkich negatywnych zjawisk występujących w środowisku wiejskim i w NSZZ [...] w przypadku reaktywowania jej działalności. Pisemnego zobowiązania nie złożył, ponieważ stwierdził, że u niego "słowo znaczy więcej niż inne oświadczenie". W teczce personalnej znajduje się także "Charakterystyka TW ps. [...] nr rej [...]" z dnia [...] maja 1985 r., w której oficer prowadzący podał, że TW ps. "[...]" został pozyskany w dniu [...] grudnia 1981 r. na podstawie materiałów obciążających. Początkowo współpraca układała się pozytywnie i odbyto z nim kilkanaście spotkań. W aktach znajduje się też "Protokół komisyjnego zniszczenia" z dnia [...] stycznia 1986r., w którym podano, że w dniu [...] stycznia 1986 r. zniszczono dokumenty znajdujące się w teczce pracy TW "[...]", wraz "z zawartymi w niej doniesieniami w ilości 25 kart".
Mając zatem na względzie wskazane wyżej zapisy i odnalezione dokumenty w archiwum Prezes IPN uznał, że informacja sporządzona przez funkcjonariusza organów bezpieczeństwa państwa zawarta w teczce personalnej tajnego współpracownika pseudonim "[...]" dot. W.J. s. A. ur. [...] r. (sygn. [...]) w części III zatytułowanej "Rezultat pozyskania" została wytworzona przy udziale wnioskodawcy (na podstawie informacji uzyskanych od W.J. podczas werbunku na tajnego współpracownika), a zestawienie jej treści z zapisami ewidencyjnymi tj. z dziennikiem rejestracyjnym b. WUSW w [...] (sygn. akt [...]) oraz z dziennikiem archiwalnym teczek personalnych i wyeliminowanej agentury sygnatury I WUSW [...], (sygn. [...]) wskazuje na wytworzenie dokumentu w ramach działań operacyjnych związanych ze zdobywaniem informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Dokument ten wypełnia więc dyspozycje art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji jako dokument wytworzony przy udziale wnioskodawcy w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego współpracownika organów bezpieczeństwa państwa.
Organ podniósł również, że organ w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie ocenia całej działalności wnioskodawcy, a jedynie bada czy w archiwum zachowały się dokumenty o określonych cechach. Prezes IPN w wydawanej decyzji nie rozstrzyga bowiem o współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa, a jedynie informuje o treści dokumentów znajdujących się w archiwum IPN, według kryteriów wymienionych w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Wyjaśniono również, odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego, że organ nie prowadzi też postępowania dowodowego w celu ustalenia faktów opisanych w dotyczących wnioskodawcy dokumentach. W postępowaniu dotyczącym wydania decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji, przedmiotem postępowania nie jest bowiem ocena faktów opisanych w dokumentach organów bezpieczeństwa państwa, a jedynie stwierdzenie, że w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej istnieją określone dokumenty spełniające konkretne cechy.
Reasumując organ wskazał, że ponowna analiza akt sprawy daje podstawy do stwierdzenia, że w odniesieniu do W.J. zachowały się dokumenty, o których mowa w art. 4 pkt. 2 ustawy o działaczach opozycji, a tym samym nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Niezgadzając się z powyższym orzeczeniem W.J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że jego zdaniem Prezes IPN odmawiając mu przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej brał pod uwagę jedynie dokumenty wytworzone przez SB i sfałszowane na ich wewnętrzny użytek a pominął fakt oświadczenia skarżącego, że te dokumenty nie były pisane i podpisane jego ręką. Podniósł także, że nie był nigdy tajnym współpracownikiem organów bezpieczeństwa państwa. Nie wytwarzał żadnych dokumentów i nie były one wytworzone przy jego udziale w charakterze tajnego współpracownika organów bezpieczeństwa. Oświadczył, że nie odbył nigdy żadnych spotkań z funkcjonariuszami SB i nie przekazywał żadnych informacji tym służbom. Wskazał również, że swoją działalność w Związku Zawodowym "Solidarność [...]" zakończył [...] grudnia 1981r. i od tej daty nie posiadał żadnych informacji na temat związku.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji wnosząc o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
W ocenie sądu Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja Prezesa IPN z dnia [...] czerwca 2018r. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a naruszenie to miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz wymogu przedstawienia rzetelnej argumentacji na poparcie stanowiska organu, a więc zasad wynikających z art. 80 i 107 § 3 kpa doprowadziło do wydania negatywnej dla skarżącego decyzji mimo, że zdaniem Sądu, nie zaistniała przesłanka negatywna zawarta w art. 4 ust.2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2018r., poz. 690 – dalej: ustawa o działaczach opozycji). Organ tym samym niezasadnie wydał negatywne dla skarżącego rozstrzygnięcie.
Stosownie do treści wskazanego wyżej art. 4 ustawy o działaczach status działacza opozycji lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje między innymi (pkt 2) osobie co do której w archiwum IPN nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.
Według art. 5 ust 1 ww. ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza w drodze decyzji administracyjnej szef urzędu ds. Kombatantów i osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez prezesa IPN, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji lub osoby represjonowanej spełnia warunki o których mowa w art. 4 tej ustawy.
W sprawie nie jest sporne odnalezienie w wyniku kwerendy zasobów archiwalnych następujących zapisów archiwalnych dotyczących W.J.: zapisy w dzienniku rejestracyjnym b. WUSW [...], sygn. akt [...] z których wynika, że ww. w dniu [...] grudnia 1981 r. został zarejestrowany przez Wydział [...] do numeru [...] jako TW (tajny współpracownik) pseudonim "[...]"; w dniu [...] czerwca 1983 r. przerejestrowany przez Rej. [...]. W dniu [...] września 1986 r. sprawę zdjęto z ewidencji, a akta przekazano do archiwum do numeru [...]. Z zapisów w dzienniku archiwalnym teczek personalnych i wyeliminowanej agentury WUSW [...] (sygn. [...]) wynika, że w dniu [...] września 1986 r. do archiwum została przekazana przez "[...]" jedna teczka personalna dot. W.J. ps. "[...]". W archiwum IPN odnaleziono także teczkę personalną tajnego współpracownika pseudonim "[...]" dot. W.J. s. A. ur. [...] r. (sygn. [...]). W części III zatytułowanej "Rezultat pozyskania" znajduje się informacja sporządzona przez funkcjonariusza organów bezpieczeństwa państwa", że w dniu [...] grudnia 1981 r. podczas rozmowy "pozyskaniowej" W.J. wyraził zgodę na współpracę ze Służbą Bezpieczeństwa i w trakcie rozmowy przekazał informacje na temat sytuacji w NSZZ "Solidarność". Funkcjonariusz podał, że "wymienionego zaangażowano do współpracy na podstawie poczucia współodpowiedzialności za ład i porządek publiczny. Ze względów operacyjnych czasowo zrezygnowano z pobrania pisemnego zobowiązania. Nadano mu pseudonim "[...]". W trakcie spotkania ustalono także w jaki sposób tajny współpracownik będzie kontaktował się z funkcjonariuszem prowadzącym. W teczce personalnej znajduje się też Raport funkcjonariusza prowadzącego z dnia [...] grudnia 1981 r. z pozyskania w dniu [...] grudnia 1981 r. ob. W.J. do współpracy w charakterze tajnego współpracownika. W raporcie podano, że w czasie rozmowy "pozyskaniowej" omówiono z TW warunki współpracy i terminy spotkań, a informację z tej rozmowy umieszczono w teczce pracy. Ze spotkania, które odbyło się w dniu [...] grudnia 1981 r. funkcjonariusz prowadzący sporządził także notatkę służbową, w której podał, że w trakcie rozmowy W.J. zobowiązał się do współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa w celu zwalczania wszelkich negatywnych zjawisk występujących w środowisku wiejskim i w NSZZ [...] w przypadku reaktywowania jej działalności. Pisemnego zobowiązania nie złożył, ponieważ stwierdził, że u niego "słowo znaczy więcej niż inne oświadczenie". W teczce personalnej znajduje się także "Charakterystyka TW ps. [...] nr rej [...]" z dnia [...] maja 1985 r., w której oficer prowadzący podał, że TW ps. "[...]" został pozyskany w dniu [...] grudnia 1981 r. na podstawie materiałów obciążających. Początkowo współpraca układała się pozytywnie i odbyto z nim kilkanaście spotkań. W aktach znajduje się też "Protokół komisyjnego zniszczenia" z dnia [...] stycznia 1986 r., w którym podano, że w dniu [...] stycznia 1986 r. zniszczono dokumenty znajdujące się w teczce pracy TW "[...]", wraz "z zawartymi w niej doniesieniami w ilości 25 kart".
Skarżący w skardze zaprzeczył jednak aby był tajnym współpracownikiem organów bezpieczeństwa państwa i aby wytworzył lub by jakiekolwiek dokumenty zostały wytworzone przy jego współudziale w charakterze tajnego współpracownika z organami bezpieczeństwa państwa, podkreślając jednocześnie że od [...] grudnia 1981r. zakończył działalność w ZZ Solidarność [...] i od tej pory nie posiadał żadnych informacji na temat związku.
Sąd zauważa zatem, że rację ma Prezes IPN twierdząc, a co należy podkreślić, że w wydawanej decyzji nie rozstrzyga ani o statusie działacza lub osoby represjonowanej, ani też o ewentualnej współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa i nie ocenia całej działalności wnioskodawcy, dlatego nie prowadzi postępowania dowodowego w celu ustalenia prawdziwości faktów opisanych w dokumentach dotyczących wnioskodawcy. Prezes IPN nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia prawdziwości faktów opisanych w dokumentach dotyczących wnioskodawcy, ani też do ustalania stanu faktycznego dotyczącego przeszłości wnioskodawcy. Niemniej by możliwe było wykonanie zadania powierzonego Prezesowi IPN konieczne jest dokonanie przez organ oceny czy osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki określone w art. 4 ustawy. Powyższe wymaga zatem nie tylko ustalenia czy w zasobach IPN zachowały się jakiekolwiek dokumenty związane z osobą wnioskodawcy, ale zbadania przez organ, że zachowane dokumenty wykazują cechy opisane w art. 4 ustawy. Organ zobowiązany jest dokonać oceny czy zachowane dokumenty niewątpliwie dotyczą osoby wnioskodawcy jak też, że dokumenty zostały wytworzone przez wnioskodawcę lub wytworzone przy jego udziale w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.
W przedmiotowej sprawie organ przytoczył jakie dokumenty zostały odnalezione w archiwum IPN oraz wskazał, że informacja sporządzona przez funkcjonariusza organów bezpieczeństwa państwa zawarta w teczce personalnej tajnego współpracownika ps. "[...]" dot. W.J. (sygn. [...]) w części III zatytułowanej "Rezultat pozyskania" została wytworzona przy udziale skarżącego (na podstawie informacji uzyskanej od W.J. podczas werbunku na tajnego współpracownika), a zestawienie jej treści z zapisami ewidencyjnymi tj. z dziennikiem rejestracyjnym b. WUSW w [...] (sygn.. akt [...]) oraz z dziennikiem archiwalnym teczek personalnych i wyeliminowanej agentury sygn. I WUSW [...] (sygn.. [...]) wskazuje na wytworzenie dokumentu w ramach działań operacyjnych związanych ze zdobywaniem informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, co oznacza że dokument ten wypełnia dyspozycję art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach jako dokument wytworzony przy udziale skarżącego w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego współpracownika organów bezpieczeństwa państwa.
Należy zatem zauważyć, że art. 4 ustawy wprowadza wyraźne kryteria dokumentu, którego istnienie wskazywałoby na okoliczność współpracy ze służbami bezpieczeństwa, a mianowicie samodzielne wytworzenie tego dokumentu przez wnioskodawcę lub udział wnioskodawcy w jego wytworzeniu. Oczywiście biorąc pod uwagę okoliczności w jakich funkcjonowała ewentualna współpraca nie można zakładać, że udział w wytworzeniu dokumentu polegać musi na osobistym jego opracowaniu i podpisaniu ( jak w przypadku dokumentu będącego dwustronną umową lub w przypadku oświadczenia o zobowiązaniu do współpracy opatrzonego podpisem danej osoby), ale niewątpliwie musi tego rodzaju dokument charakteryzować obiektywna współpraca wnioskodawcy w jego powstaniu wskazująca na jego rolę, wpływ na powstanie dokumentu, co istotne, służącego operacyjnemu zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa. Taką cechę będą miały więc tego rodzaju dokumenty na podstawie których możliwe jest stwierdzenie, że zostały wytworzone przy wykorzystaniu informacji pochodzących od wnioskodawcy, przekazanych w ramach współpracy ze służbami bezpieczeństwa, służących operacyjnemu zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa mimo, że nie zostały opracowane lub podpisane przez daną osobę (wnioskodawcę). Określone więc w art. 4 ustawy cechy dokumentu dotyczącego wnioskodawcy winny zatem podlegać wnikliwej ocenie właściwego organu, a więc Prezesa IPN, pod kontem spełnienia określonych tam przesłanek. W przedmiotowej sprawie spośród dokumentów wymienionych przez organ jako odnalezionych w archiwum IPN organ przyjmuje, że III cześć zatytułowana "Rezultat pozyskania" zawarta w Kwestionariuszu tajnego współpracownika ps. "[...]" ( sygn.. [...]) została wytworzona przy udziale wnioskodawcy w ramach działań operacyjnych związanych ze zdobywaniem informacji przez organy bezpieczeństwa.
Jednakże zdaniem Sądu odnalezione w zasobach IPN dokumenty (opisane powyżej, których uwierzytelnione kopie znajdują się w aktach sprawy) w tym w szczególności wskazany przez organ "Rezultat pozyskania", nie wykazują zdaniem sądu związku pomiędzy wytworzeniem dokumentów, udziałem skarżącego w ich wytworzeniu i kwalifikacją tej czynności jako wykonywanej w ramach jego działania w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa i przydatnością dokumentów do operacyjnego zdobywania informacji przez organy bezpieczeństwa. Wynikająca z dokumentów rola kontaktu operacyjnego odpowiada charakterowi działań tajnego informatora przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, dlatego też nie ma znaczenia, że w przepisie (art. 4 pkt 2 w/w ustawy) nie użyto identycznego pojęcia jak występujące w dokumentach służb bezpieczeństwa. Wyszczególnione dokumenty wskazują niewątpliwie, że skarżący był traktowany przez służbę bezpieczeństwa jako informator przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Co istotne odnalezione dokumenty, zdaniem Sądu, mają wyłącznie charakter adnotacji ewidencyjnych, a więc takich, które związane są z wewnętrznym systemem organizacji urzędu służby bezpieczeństwa i w ramach tego systemu organizacji zostały wytworzone. W oczywisty sposób zostały więc wytworzone przez pracowników tej instytucji.
W ocenie sądu organ nieprawidłowo ocenił, że materiał dowodowy w postaci odnalezionych dokumentów stanowiących adnotacje w urządzeniach ewidencyjnych lub adnotacje funkcjonariuszy organu bezpieczeństwa państwa stanowią wystarczającą podstawę do oceny, że adnotacje te zostały wytworzone przy udziale skarżącego. To zdaniem sądu wyraz dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, bowiem brak jest jakichkolwiek innych dokumentów, które po zestawieniu ich treści z wytworzonymi przez pracowników urzędu służby bezpieczeństwa własnymi adnotacjami ewidencyjnymi wskazywałyby na rolę skarżącego w powstaniu dokumentów służących określonemu celowi tj. operacyjnemu zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. W szczególności należy w tym miejscu podkreślić, że wskazywany przez organ dokument – "Rezultat pozyskania" oraz uczynione w nim adnotacje jedynie przez funkcjonariusza przy braku podpisania tego dokumentu przez skarżącego i braku innych dokumentów z których wynikałoby, że skarżący jako tajny współpracownik faktycznie przekazywał informacje na temat ZZ Solidarność [...] nie wykazują by dokument ten wytworzony został przy współudziale skarżącego jako tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.
Sąd zauważa w tym miejscu, że analiza stanu zasobów archiwalnych pod takim kątem, a więc istnienia dowodów stanowiących ślad współpracy i wykonywania czynności oczekiwanych od tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa nie może sprowadzać się wyłącznie do ustalenia istnienia jakichkolwiek dokumentów dotyczących wnioskodawcy sugerujących możliwość jego współpracy ze służbami bezpieczeństwa. Dokumenty, które mają znaczenie muszą być dokumentami wytworzonymi przez wnioskodawcę lub "współtworzonymi", w określonych warunkach, a więc w ramach czynności tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa i służyć operacyjnemu zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa.
W ocenie sądu istniejące w zasobach archiwalnych IPN dokumenty stanowiące adnotacje ewidencyjne oraz notatki funkcjonariuszy SB, dotyczyły osoby o danych personalnych odpowiadających osobie skarżącego, wskazywały na założenie teczki personalnej, jednak nie odzwierciedlają w sposób dostateczny udziału skarżącego w powstaniu zarówno tych dokumentów, ani jakichkolwiek innych.
Ocena dokonana przez organ, że dokumenty te powstały przy udziale skarżącego w szczególności dokument "Rezultat pozyskania", gdyż są rezultatem wyrażenia przez niego woli współpracy jest oceną dowolną, nieznajdującą dostatecznego potwierdzenia w treści którejkolwiek z tych adnotacji. W ten sposób organ oceniał raczej, czy współpraca w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji w rzeczywistości miała miejsce, co nie należy do jego kompetencji w tym postępowaniu, aniżeli treść dokumentów wskazujących na istnienie "śladu", a więc prawdopodobieństwa współpracy. Tylko takie znaczenie mogły mieć odnalezione w zasobach IPN adnotacje ewidencyjne.
Zdaniem sądu z powodu braku możliwości, ustalenia w oparciu o odnalezione w zasobach IPN dokumenty, obiektywnego związku, nawet pośredniego między aktywnością skarżącego, a powstaniem tych dokumentów, nie jest zasadna ocena, że dokumenty stanowiące materiał dowodowy spełniają przesłanki określone w art. 4 pkt 2 ustawy.
Dlatego też w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ uwzględni powyższą ocenę prawną przy dokonywaniu wszechstronnej analizy odnalezionych w zasobach archiwalnych IPN dokumentów dotyczących osoby skarżącego.
Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jt. Dz.U. z 2018r. poz. 1302 z późn. zm. – dalej: p.p.s.a.), orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło