IV SA/Wa 1821/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska, Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant st. sekr. sąd. Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2022 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: Szef Urzędu, organ) z [...] października 2021 r., nr [...] wydana na podstawie art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.), w związku z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 517 ze zm., dalej: ustawa o kombatantach) w sprawie, w której stroną postępowania jest D. M. (dalej: wnioskodawca, skarżący). W decyzji z [...] października 2021 r., nr [...] Szef Urzędu odmówił uchylenia decyzji własnej z [...] maja 2020 r. nr [...] oraz decyzji ją poprzedzającej z [...] grudnia 2016 r. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Zaskarżona decyzja została wydana w następujących istotnych okolicznościach sprawy. Skarżący złożył wniosek w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu służby w latach 1940-1945 w organizacji konspiracyjnej. Szef Urzędu wyżej wymienioną decyzją z [...] grudnia 2016 r. orzekł o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W dniu 11 października 2021 r. do Urzędu wpłynął wniosek o zmianę decyzji z [...] grudnia 2016 r., znak w sprawie [...] w trybie art. 154 k.p.a. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że za zmianą decyzji i przyznaniem uprawnień wnioskodawcy, które wynikają z ustawy o kombatantach przemawia interes społeczny oraz słuszny interes strony. Pełnomocnik skarżącego w uzasadnieniu wniosku o zmianę decyzji podkreślił bardzo rozbudowany dorobek życiowy wnioskodawcy związany z jego licznymi udziałami w różnych organizacjach militarnych, stowarzyszeniach. Świadczą o tym różnego rodzaju dyplomy, legitymacje, odznaczenia oraz fakt sporządzenia pracy naukowej w której jest umieszczone zdjęcie wnioskodawcy oraz jego relacja dotycząca walk. Cały opis związany z sytuacją wnioskodawcy wynika z jego oświadczenia złożonego do akt w dniu 4 marca 2020 r. W uzasadnieniu decyzji z [...] października 2021 r. nr [...] Szef Urzędu wskazał, że pierwsza z przesłanek wymienionych w art. 154 k.p.a. została spełniona. Decyzja, o uchylenie której wnosi strona, jest ostateczna (art. 16 § 1 k.p.a.). Wnioskodawca nie wskazał jednak, by za uchyleniem decyzji przemawiał interes społeczny lub jego słuszny interes. Zdaniem organu, należy zauważyć, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 i art. 155 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem — w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Postępowanie w tym trybie może być wszczęte tylko w stosunku do decyzji ostatecznych niedotkniętych wadami kwalifikowanymi, przy wydaniu których organ administracji miał pewne luzy decyzyjne. Według organu, w aktach sprawy brak jest dowodów mających wpływ na zmianę decyzji Szefa Urzędu odmawiającej przyznania wnioskodawcy uprawnień kombatanckich. Podnoszone przez pełnomocnika strony, zasługujące na szacunek, zaangażowanie w działalność środowiska kombatanckiego, nie może zostać uznane za dowód w sprawie o przyznanie uprawnień kombatanckich na podstawie przepisów ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Nie można uznać za słuszny interes strony obejmujący jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania przez ten organ w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną. W tym stanie rzeczy organ nie stwierdził podstaw do uchylenia decyzji własnej na podstawie art. 154 k.p.a. W skardze skarżący reprezentowany przez adw. G. C. zaskarżył decyzję Szefa Urzędu z [...] października 2021 r. nr [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucono brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przez nieustosunkowanie się do ustalenia czy w sprawie występuje słuszny interes strony oraz interes społeczny podczas gdy zebrane materiały w toku postępowania pozwalały na podjęcie odmiennej decyzji i są społecznie wymagane. W skardze wniesiono o: uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi; wyznaczenie rozprawy oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ nie przeprowadził żadnego postępowania ustalającego czy w sprawie występuje słuszny interes strony oraz słuszny interes społeczny biorąc pod uwagę cały dorobek życiowy skarżącego. Godnym podkreślenia jest fakt, że w toku tego postępowania administracyjnego tj. dotyczącego zmiany decyzji własnej nie dokonano weryfikacji decyzji ostatecznej w kontekście występowania słusznego interesu społecznego oraz słusznego interesu strony. W ocenie pełnomocnika skarżącego, organ ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że zaangażowanie skarżącego w działalność środowiska kombatanckiego nie może zostać uznany za dowód w sprawie. Tymczasem o słuszności występowania tych przesłanek świadczy całokształt okoliczności związanych z działalnością skarżącego na rzecz Rzeczypospolitej od najmłodszych lat, wypełniających hipotezę normy art. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Według pełnomocnika skarżącego, w całości należy podtrzymać argumentację przestawioną we wniosku z 5 października 2021 r. o zmianę decyzji. Życie i działalność skarżącego wpisują się w misję edukacyjną i historyczną Rzeczypospolitej. Zatem jest to cel godny wsparcia ze strony Państwa. Przyznanie uprawnień kombatanckich skarżącemu będzie stanowiło wyraz wsparcia i szacunku społecznego ze strony Państwa wobec człowieka wielkiego formatu, którym, bez wątpienia, jest wnioskodawca. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu była decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] października 2021 r. nr [...]. Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] października 2021 r. nr [...] nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził. Przypomnieć należy, że skarżący wystąpił na podstawie art. 154 § 1 k.p.a., z wnioskiem o zmianę ostatecznej decyzji z [...] grudnia 2016 r. wydanej w sprawie [...]. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że za zmianą decyzji i przyznaniem uprawnień wnioskodawcy, które wynikają z ustawy o kombatantach przemawia interes społeczny oraz słuszny interes strony. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że należy podkreślić bardzo rozbudowany dorobek życiowy wnioskodawcy związany z jego licznymi udziałami w różnych organizacjach militarnych, stowarzyszeniach. Świadczą o tym różnego rodzaju dyplomy, legitymacje, odznaczenia oraz fakt sporządzenia pracy naukowej w której jest umieszczone zdjęcie wnioskodawcy ora jego relacja dotycząca walk. Cały opis związany z sytuacją wnioskodawcy wynika z jego oświadczenia złożonego do akt w dniu 4 marca 2020 r. W ocenie pełnomocnika skarżącego, z wielkim szacunkiem należy odnosić się do nietuzinkowej postaci wnioskodawcy. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, w interesie społecznym leży przyznanie uprawnień kombatanckich wobec zasłużonej i wybitnej osobistości, która od najmłodszych lat służyła dla dobra Rzeczypospolitej i stanowi wzór dla młodszych pokoleń Polaków. Zgodnie z art. 154 § 1 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Wyjaśnić należy, że oceniając, czy w danej sprawie występuje słuszny interes strony przemawiający za uchyleniem decyzji, należy wziąć pod uwagę nie subiektywne przekonanie strony o doznanej przez nią szkodzie, lecz rozważyć okoliczności, które pozwalają ustalić, że żądanie strony (zmiany decyzji) jest słuszne i zasługuje na społeczną akceptację. Słuszny interes strony musi być interesem znajdującym oparcie w przepisach prawa. Nie można uznać za słuszny interes strony, w świetle art. 154 k.p.a., jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania przez ten organ w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją. Zmiana decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 k.p.a., może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy załatwionej tą decyzją ostateczną, przy uwzględnieniu normy prawa materialnego, w oparciu o którą tę decyzję ostateczną wydano. Przyjęcie zaś stanowiska, według którego w postępowaniu opartym na art. 154 k.p.a. możliwe byłoby ustalenie na nowo stanu faktycznego oraz ocena na nowo ustalonego stanu faktycznego w odniesieniu do norm prawa materialnego skutkowałaby utożsamieniem tego nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej z postępowaniem zwykłym. Zdaniem Sądu, organ słusznie uznał, że w toku postępowania strona nie przedstawiła żadnych dowodów i nie wskazała na jakiekolwiek okoliczności, które przemawiałyby za uznaniem, że interes społeczny lub słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 k.p.a. nakazuje wzruszenie ostatecznej decyzji. Organ zasadnie więc uznał, że w toku postępowania nie zostały ujawnione żadne okoliczności, które pozwoliłyby na stwierdzenie, że zostały spełnione wymogi art. 154 k.p.a. Skarżący w ogóle nie wykazał swego słusznego interesu. I co prawda samo określenie "słuszny interes strony" jest niezdefiniowane, to wskazuje się, że nie chodzi w nim o każdy interes strony (a więc chęć uzyskania rozstrzygnięcia organu administracji publicznej o treści zgodnej z wolą strony), ale wyłącznie o interes zgodny przede wszystkim z prawem i zasadami współżycia społecznego. Modyfikacja ukształtowanego ostateczną decyzją stosunku administracyjno-prawnego (poprzez jego zmianę bądź zniesienie) musi więc być społecznie akceptowalna i godna wsparcia ze strony Państwa, ze względu na cel jaki ma zostać przez tę modyfikację osiągnięty. Interes ten ma być bowiem obiektywnie słuszny, a nie jedynie zgodny z oczekiwaniem strony (por. wyrok WSA w Poznaniu z 26 października 2017 r., sygn. IV SA/Po 617/17 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazywane we wniosku z 5 października 2021 r. o zmianę decyzji przez skarżącego okoliczności nie mogły być podstawą do zmiany ostatecznej decyzji z [...] grudnia 2016 r. wydanej w sprawie [...] w trybie art. 154 k.p.a. Wyjaśnić bowiem trzeba, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a., stanowi jeden z elementów systemu kilku nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego obejmujących przypadki weryfikacji decyzji dotkniętych wadliwościami kwalifikowanymi lub niekwalifikowanymi oraz decyzji prawidłowych pod względem prawnym. System ten oparty jest na niekonkurencyjności, tzn. że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości i nie mogą być stosowane zamiennie (por. wyrok WSA w Warszawie z 31 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1176/16). Reasumując, Sąd nie dopatrzył się przy wydaniu zaskarżonej decyzji naruszenia prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. powodowałoby konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego, względnie stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa. W szczególności, zdaniem Sądu w kontrolowanej sprawie organ rozstrzygnął jej istotę we właściwym trybie, na podstawie prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Ustalenia te pozostają w zgodzie z wymogami przepisów art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., co finalnie znalazło swoje odpowiednie odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, bowiem argumenty skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła okoliczności umożliwiających wzruszenie decyzji ostatecznej ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony. Tryb postępowania przewidziany w art. 154 k.p.a. służy organom administracji do usuwania takich decyzji ostatecznych, które organy te uważają za niecelowe bądź sprzeczne z zakreśloną linią postępowania w sprawach danego rodzaju. Szef Urzędu do Spaw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydając zatem zaskarżoną decyzję, działał w granicach prawa, a podjęte rozstrzygnięcie na podstawie art. 154 k.p.a. nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.