IV SA/Wa 1822/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2009 r. sprawy ze skargi E. J. i J. J. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia - oddala skargę - Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad pismem z 26 czerwca 2006r. wniosła do Wojewody [...] o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie drogi ekspresowej S-[...] B. – Z. – Z. odcinek od węzła "K." do węzła "Z." wraz z tymi węzłami. Do wniosku dołączono raport o oddziaływaniu zamierzonego przedsięwzięcia na środowisko. Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2007r. ustalił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia pod nazwą: "Budowa drogi ekspresowej S-[...] B.- Z. – Z. odcinek od węzła "K." do węzła "Z." (od km 0+000 do 9+190) wraz z tymi węzłami" według wariantu naziemnego. Decyzją tą określono rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia, warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia, wymagania dotyczące ochrony środowiska do uwzględnienia w projekcie budowlanym oraz nałożono na wnioskodawcę dodatkowy obowiązek polegający na wykonaniu analizy porealizacyjnej po upływie jednego roku od dnia oddania obiektu do użytkowania w zakresie skuteczności zastosowania środków ochrony akustycznej terenów wymagających ochrony przed hałasem. W uzasadnieniu aktu pokreślono, iż raport (po uzupełnieniu) spełniał wymogi ustawowe. Przed wydaniem decyzji - zgodnie z art. 53 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (dalej w skrócie: P.o.ś.) - przeprowadzono procedurę udziału społeczeństwa: podano do publicznej wiadomości informację o umieszczeniu danych o wniosku i raporcie w publicznie dostępnym wykazie danych o dokumentach przez umieszczenie na tablicy ogłoszeń w [...] Urzędzie Wojewódzkim w K. Placówce Zamiejscowej w B. Jednocześnie określono termin składania uwag i wniosków określono na 21 dni od dnia wywieszenia obwieszczenia. Środowiskowe uwarunkowania decyzji uzgodnione zostały z Ministrem Środowiska oraz Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w K. Minister Środowiska decyzją z [...] maja 2008r. - po rozpoznaniu odwołań od powyższej decyzji Wojewody [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu aktu organ odwoławczy podał, odnosząc 1 Sygn. akt IV SA/Wa 1822/08 się do zarzutu odwołujących się dotyczącego braku przeanalizowania wariantu tunelowego, stanowiącego alternatywę dla naziemnego przebiegu drogi S-[...] na terenie osiedla L., S. i M., iż w raporcie o oddziaływaniu na środowisko przeanalizowano wszystkie warianty możliwości realizacji planowanego przedsięwzięcia, tj. wariant naziemny, wariant naziemny z odcinkiem drogi w sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej osiedla M. przebiegającym w tunelu oraz wariant zero polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia. Wariant tunelowy odrzucono ze względu na przewidywane negatywne oddziaływanie na środowisko (m. in. możliwość znaczących zmian stosunków wodnych, osuszanie terenów położonych na stokach L., negatywny wpływ na cenny przyrodniczo teren Parku Krajobrazowego [...]). Przy czym zauważono, iż wariantu tunelowego na odcinku obejmującym osiedla S. i L. nie analizowano ze względu na miejscowe uwarunkowania, takie jak ukształtowanie terenu w tym rejonie oraz konieczność przekroczenia dolin potoków. Tunel na tym odcinku nie byłby tunelem górskim (drążonym w górotworze), ale miałby charakter tunelu miejskiego, wykonanego metodą otwartego wykopu, przykrytego konstrukcją inżynierską, co wiązałoby się z naruszeniem powierzchni terenu o szerszym zasięgu niż trasa naziemna i większą ingerencją w środowisko. Dalej Minister odparł zarzut nieprzeprowadzenia rozprawy administracyjnej, powołując się w tym względzie na treści art. 32 ust. 1 pkt 2 P.o.ś., który stanowi iż organ może przeprowadzić rozprawę administracyjną otwartą dla społeczeństwa, nie jest zaś do tego zobowiązany. Jednocześnie organ wskazał, iż obowiązek wynikający z art. 32 ust. 1 pkt 1 P.o.ś. został zrealizowany przez podanie do publicznej wiadomości informacji o zamieszczeniu w publicznie dostępnym wykazie danych o wniosku o wydanie decyzji oraz o możliwości składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie miejsce i 21 - dniowy termin ich składania. Odnosząc się z kolei do zarzutu błędnego określenia granic przedsięwzięcia organ odwoławczy wyjaśnił, iż Wojewoda wydając decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach działał w granicach wniosku inwestora, wydał więc decyzję dla przedsięwzięcia określonego we wniosku. Natomiast w zakresie zarzutu dotyczącego negatywnego wpływu inwestycji na ludzi i zabudowę mieszkaniową zlokalizowaną w bezpośrednim sąsiedztwie drogi oraz braku informacji na temat tego, co z terenami, na których nie da się ograniczyć ponadnormatywnego hałasu, organ zauważył, iż zagadnienie ochrony przed 2 Sygn. akt IV SA/Wa 1822/08 ponadnormatywnym oddziaływaniem hałasu zostało przeanalizowane w raporcie o oddziaływaniu na środowisko. W zaskarżonej decyzji przewidziano obowiązek budowy ekranów akustycznych w celu ograniczenia ponadnormatywnego hałasu. Nadto w punkcie IV decyzji nałożono na inwestora obowiązek wykonania analizy porealizacyjnej w zakresie oceny skuteczności zastosowanych rozwiązań mających na celu zapewnienie ochrony terenów zabudowy mieszkaniowej przed hałasem. Analiza winna zostać wykonana po upływie roku od dnia oddania obiektu do użytkowania i przedstawiona w terminie 18 miesięcy od dnia oddania obiektu do użytkowania. W przypadku stwierdzenia przekroczeń wartości dopuszczalnych poziomu hałasu zostaną podjęte działania mające na celu ich ograniczenie lub zmierzające do utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania. W ocenie organu odwoławczego nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy zarzuty, w których twierdzi się, że realizacja inwestycji przyczyni się do zniszczenia gatunków chronionych, obszarów cennych przyrodniczo, przerwania korytarzy ekologicznych oraz spowoduje zmianę stosunków wodnych i problemy osuwiskowe skarp w L. W celu utrzymania ciągłości korytarzy migracyjnych zwierząt w decyzji nałożono obowiązek wykonania szeregu przejść dla zwierząt umożliwiających swobodne przemieszczanie się zwierząt (przejścia dolne pod estakadami, przystosowanie przepustów pod drogą S-[...] do pełnienia funkcji przejść dla drobnych ssaków, płazów, gadów). Ponadto trasa na pewnych odcinkach zostanie wygrodzona w celu wyeliminowania kolizji zwierząt z pojazdami. W decyzji zawarto także informację na temat gatunków chronionych (konwalia majowa, kopytnik pospolity, bluszcz pospolity, przylaszczka pospolita, marzanka wonna, omieg górski). W przypadku ewentualnej kolizji drogi ze stanowiskami tych gatunków inwestor będzie zobowiązany do podjęcia działań wynikających z ustawy z 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody. Ponadto, w celu ochrony terenów zagrożonych erozją, na inwestora nałożono obowiązek wykonania ochronnych nasadzeń zieleni. E. J. i J. J. w skardze, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Środowiska z [...] maja 2008r., zażądali uchylenia zaskarżonej decyzji w całości lub stwierdzenia jej nieważności. Skarżący podnieśli, iż nie przedstawiono i nie rozpatrzono wariantów tunelowych omijających L., S. i M. oraz nie ustosunkowano się do propozycji zaniechania inwestycji ze względu na przejęcie ruchu tranzytowego przez S-[...] i budowaną A-[...]. Rozporządzenie Rady Ministrów z 15 3 maja 2004r. nie nakazuje przebiegu drogi S-[...] przez B. jako obwodnicę wschodnią w wersji naziemnej. Zdaniem skarżących droga może przebiegać starym śladem ulicy [...] i [...] oraz wiaduktem nad ulicą [...], ewentualnie w ogóle nie musi być realizowana. Nadto w wymaganiach dotyczących ochrony środowiska nie napisano nic o stanach smogowych w B., choć obwodnica będzie sprzyjała ich powstawaniu. W ocenie skarżących realizacja przedstawionych w decyzji zadań naruszy ich interes prawny, zagrozi zdrowiu, bezpieczeństwu i życiu ich oraz rodzin. Zdaniem skarżących postępowanie w sprawie wydania decyzji środowiskowej przeprowadzono z naruszeniem art. 7 K.p.a., bowiem nie podjęto wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Nie skorzystano z możliwości wynikającej z art. 32 ust. 1 pkt 2 P.o.ś., tj. przeprowadzenia rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa, co wydawało się konieczne w związku z tym, że planowana inwestycja zniszczy bezpowrotnie część ośmiu dzielnic. Kilkadziesiąt tysięcy mieszkańców zostanie narażonych na szkody wynikłe z budowy w postaci zniszczenia dróg dojazdowych, ciągów pieszych, urządzeń infrastruktury technicznej, zmieniany stosunków wodnych, zniszczenia terenów cennych ekologicznie (Dolina Z. i korytarz ekologiczny B. stanowiące element E.). W czasie eksploatacji obwodnicy mieszkańcy zostaną narażeni w strefie oddziaływania (pas wzdłuż obwodnicy wraz z nią o szerokości ok. 1 km) na: hałas, wibracje, zapylenie i zanieczyszczenie powietrza, nieruchomości stracą wartość, nastąpi degradacja tych terenów i nieodwracalne zniszczenie krajobrazu. Ponadto skarżący zwrócili uwagę na ewidentne błędy w tekście decyzji Wojewody [...], tj. że: - droga S-[...] zaczyna się na węźle "S.", a nie na węźle K.; pominięto węzeł "S.", z którego początek bierze projektowana S-[...] do M.; - nie napisano nic o zwierzętach i roślinach podlegających ścisłej ochronie, a występujących na terenach objętych decyzją, podczas gdy ze streszczenia raportu o oddziaływaniu na środowisko wynika, iż płazy "są reprezentowane przez żaby i ropuchy, m. in. żabę moczarową, ropuchę zieloną oraz grzebiuszkę ziemną, a także kumaka górskiego. Wszystkie wymienione płazy znajdują się pod ochroną ścisłą". 4 Sygn. akt IV SA/Wa 1822/08 Dalej w tym samym raporcie wskazano, iż "podczas wizji terenowej zlokalizowano liczne miejsca bytowania kumaka górskiego. W raporcie wskazano też na występowanie licznego starodrzewu dębowego oraz gatunków chronionych (omieg górski, kopytnik pospolity), a także napisano, że jest to miejsce bytowania płazów i gadów (zaskroniec zwyczajny). Podano także, że cieniste wilgotne miejsca lasu porasta krzew wawrzynek wilczełyko - gatunek objęty ścisłą ochroną; * nie napisano o zmianach stosunków wodnych spowodowanych zagłębieniem drogi w teren S. i M.; * nie wskazano co będzie w terenami, na których nie da się ograniczyć ponadnormatywnego hałasu i wystąpią przekroczenia emisji zanieczyszczeń powietrza; - nie napisano o przeciwdziałaniu wystąpienia poważnych awarii, takich jak wywrotka cysterny z chlorem lub propan - butanem z estakady np. w pobliżu szkoły. Minister Środowiska - w odpowiedzi na skargę - wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wskazał, odnosząc się do zarzutu braku informacji na temat zabezpieczenia środowiska w przypadku wystąpienia poważnych awarii, iż na całej długości drogi zostanie zastosowany szczelny system odprowadzania wód opadowych. Ponadto przed wylotami do odbiorników zostaną zastosowane instalacje, które umożliwią zatrzymanie substancji niebezpiecznych rozlanych w wyniku awarii z udziałem pojazdów przewożących substancje niebezpieczne (pkt III.4 decyzji). Odnośnie zaś kwestii drgań powstających na etapie budowy i eksploatacji drogi Minister zauważył, iż obowiązujące przepisy w zakresie ochrony środowiska nie obejmują zagadnienia ochrony przed drganiami, a zagadnienia związane z tym zjawiskiem powinny być rozstrzygnięte w postępowaniu związanym z uzyskaniem pozwolenia na budowę. Uczestniczka postępowania H. J. w piśmie procesowym z 23 czerwca 2009r. podniosła, iż realizacja inwestycji wiąże się z naruszeniem stanowisk archeologicznych (podając przykład nagrobka wykopanego 2 kwietnia 2009r. na II odcinku drogi), zagraża zdrowiu i bezpieczeństwu mieszkańców, w tym dzieci oraz istniejącym zabytkom stanowiącym Dziedzictwo Narodowe w strefie ochrony konserwatorskiej na terenie dzielnicy L. Na rozprawie pełnomocnik uczestnika postępowania GDDKiA wniósł o oddalenie skargi. Oświadczył, iż "wbrew twierdzeniom skarżących inwestycja była 5 Sygn. akt IV SA/Wa 1822/08 rozważana również w wariancie tunelowym, na odcinku końcowym inwestycja poddana była szczególnym konsultacjom społecznym. Przeprowadzenie tego wariantu na odcinku końcowym wiązałoby się z naruszeniem stosunków wodnych, zniszczeniem istniejącego tam drzewostanu. W odcinku zaś środkowym, tzn. w okolicach węzła K., ukształtowanie terenu warunkowałoby konieczność inwestycji tunelowej na głębokości 33 m poniżej obecnego poziomu ulicy K. Pełnomocnik zaprzeczył twierdzeniom skarżących jakoby inwestycja miała być realizowana nie w tym zakresie co obejmuje wniosek. Odcinek, o którym wspominają skarżący tzn., że początkiem drogi ekspresowej S-[...] jest S., jest niezgodny ze stanem faktycznym. Inwestycja ta jest kluczową inwestycją dla miasta B. Tereny na jej realizację były rezerwowane we wszystkich planach zagospodarowania przestrzennego poczynając od 1975r. W odniesieniu do migracji zwierząt uczestnik oświadczył, iż dla płazów, gadów i drobnych ssaków zostały zaprojektowane tzw. przepusty. Natomiast z uwagi na niestwierdzenie korytarzy migracyjnych większych zwierząt, brak było konieczności realizacji przejść nad powierzchnią drogi". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał iż decyzja Ministra Środowiska z [...] maja 2008r. i utrzymana nią w mocy decyzja Wojewody [...] z [...] listopada 2007r. nie naruszają prawa w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego. Wymienione decyzje zostały wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska ((t.j. Dz. U. z 2008r., nr 25, poz. 150) -dalej w skrócie: P.o.ś.). Zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 1 P.o.ś. realizacja planowanego 6 Sygn. akt IV SA/Wa 1822/08 przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 jest dopuszczalna wyłącznie po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu podejmującego realizację przedsięwzięcia (art. 46 a ust. 1 P.o.ś.). W decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach - stosownie do art. 56 ust. 1 P.o.ś. - właściwy organ określa m. in: 1) rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia; 2) warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich; 3) wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym; 4) w przypadku o którym mowa w art. 135 ust. 1 - stwierdzenie konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania. Na etapie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia organ orzekający zobowiązany jest do rozpoznania wszelkich zagrożeń i uciążliwości zamierzonego przedsięwzięcia wobec środowiska i na tej podstawie określenia warunków likwidacji lub minimalizacji tych zagrożeń. Oznacza to, że przy wydawaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach bada się możliwość realizacji planowanej inwestycji w zakresie odnoszącym się do zasad ochrony środowiska przed nadmiernym i negatywnym oddziaływaniem planowanej inwestycji. W ocenie Sądu organy właściwe w sprawie wydały decyzje zgodne z wyżej przytoczonymi regulacjami prawnymi i nie dopuściły się - wbrew twierdzeniom skarżących - naruszenia art. 7 K.p.a. Również sporządzony na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 oraz art. 52 ust. 2 P.o.ś. raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, tj. opis planowanego przedsięwzięcia wraz z charakterystyką przedsięwzięcia oraz warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji, przewidywane wielkości emisji wynikające z funkcjonowania planowanego przedsięwzięcia, opis elementów przyrodniczych środowiska, jak również opis analizowanych wariantów, łącznie z wariantem jego nierealizowania, zawierającym określenie przewidywanego ich oddziaływania na środowisko. W raporcie zamieszczono uzasadnienie dla 7 Sygn. akt IV SA/Wa 1822/08 dokonanego wyboru wariantu realizacji przedsięwzięcia odnoszące się do oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Z decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wynika, iż planowane przedsięwzięcie obejmuje budowę odcinka drogi ekspresowej S-[...], która pełnić będzie funkcję wschodniej obwodnicy B. Składać się będzie z dwóch odcinków realizacyjnych: * odcinek I - to węzeł "K." do węzła "K." (bez węzła) długości 3,84 km, * odcinek II - to węzeł "K." do węzła "Z." długości 5,35 km. Droga przebiegać ma w północnej i wschodniej części B., w sąsiedztwie terenów mieszkaniowych (głównie w zabudowie jednorodzinnej) oraz przez tereny o charakterze rolnym, pastwiska, nieużytki i tereny leśne. Przecinać będzie kilka dolin potoków (dopływów rzeki B.) rozdzielonych wzniesieniami sięgającymi ok. 420 m n.p.m. Tereny na jej realizację -jak zauważył na rozprawie pełnomocnik inwestora -były rezerwowane we wszystkich planach zagospodarowania przestrzennego poczynając od 1975r. Zarówno w decyzji, jak i raporcie w sposób szczególny przeanalizowano następujące warianty przedsięwzięcia, mianowicie: * wariant "0" polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia, * wariant "tunelowy" stanowiący alternatywne rozwiązanie przebiegu trasy w końcowym fragmencie odcinka II, tj. od węzła "K." do połączenia z ul. [...] i [...], zw. inaczej wariantem naziemnym z odcinkiem drogi w sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej osiedla M. przebiegającym w tunelu, - wariant "naziemny". W odniesieniu do "wariantu 0", a więc wariantu niepodejmowania przedsięwzięcia, wskazano iż przyjęcie tego wariantu oznaczałoby, że ruch tranzytowy w dalszym ciągu byłby połączony z ruchem miejskim i przebiegałby przez centrum B. Ze względu na wzrost przewidywany natężenia ruchu brak zmian w układzie drogowym powodowałby wzrost uciążliwości ruchu dla mieszkańców centrum B., w tym wzrost ponadnormatywnej emisji hałasu oraz zanieczyszczenia powietrza, a także spadek płynności i bezpieczeństwa ruchu. Jednocześnie w istniejącym układzie drogowym brakuje urządzeń oczyszczających wody opadowe i instalacji, które mogłyby w przypadku awarii 8 Sygn. akt IV SA/Wa 1822/08 przejąć spływ substancji niebezpiecznych. Z raportu wynik, iż skutkiem wariantu 0 byłoby coraz większe obciążenie istniejących dróg na terenie B., w tym wśród zwartej zabudowy centrum miasta, przy stale rosnącym natężeniu ruchu i utraty jego płynności. Wszystko to wpływałoby niekorzystnie nie tylko na komfort jazdy, ale również na bezpieczeństwo jazdy, stan środowiska i zdrowie ludzi (pkt 6 raportu). Zaś budowa obwodnicy przyczyniłaby się do wyeliminowania zagrożeń powodowanych zbyt dużym obciążeniem ruchem pojazdów przez wyprowadzenie ruchu tranzytowego z centrum miasta. Dla potrzeb uzasadnienia wyboru optymalnego i najmniej konfliktowego wariantu realizacji przedsięwzięcia analizie poddano także wariant tunelowy jako alternatywną koncepcję rozwiązania lokalizacji i przebiegu drogi ekspresowej S-[...] dla odcinka II (od węzła K. do połączenia z ulicami [...] i [...]), albowiem dla odcinka I (od węzła K. do węzła K.) przewidziano jedynie wariant realizacji przedsięwzięcia w postaci trasy naziemnej. Wariant tunelowy na odcinku obejmującym osiedla S. i L. nie był analizowany, jak wskazał organ w decyzji m. in. ze względu na miejscowe uwarunkowania. Jego budowa wiązałaby się z naruszeniem powierzchni terenu o szerszym zasięgu niż trasa naziemna i większą ingerencją w środowisko. Wariant tunelowy na odcinku II był rozważany jako wykonanie dwóch nitek tunelu o długości ok. 2368 m pod zachodnimi zboczami wzniesienia L. Ostatecznie, głównie z uwagi na zagrożenie dla środowiska, nie został wskazany do realizacji. Skutkiem realizacji tunelu mogłyby być naruszenia stosunków wodnych w górotworze, zmiana warunków korzystania z ujęć wód podziemnych (na skutek prac górniczych związanych z wykonaniem tunelu), zmiana warunków hydrogeologicznych w warstwie nadkładu, przyczyniających się w dalszej perspektywie do osuszania terenów położonych na stokach L., czego konsekwencją byłoby zniszczenie drzewostanu, a co za tym idzie zagrożenie dla fauny leśnej, zanik wody w studniach i zagrożenie dla rozwiniętych ekosystemów. Wszystko to miałoby negatywny wpływ na cenny przyrodniczo teren Parku Krajobrazowego [...]. Nadto - jak wynika z raportu - koniecznym byłoby wyburzenie znacznej ilości budynków usytuowanych w miejscach planowanego wlotu i wylotu z tunelu, jak również w rejonie budowy węzła zespolonego, co wzbudzało protesty mieszkańców, a i koszt budowy byłby około trzy razy wyższy od budowy trasy naziemnej. 9 Sygn. akt IV SA/Wa 1822/08 Po analizie powyższych wariantów dla odcinka I i II przewidziano wariant realizacji przedsięwzięcia - trasę naziemną. Ostatecznie o wyborze wariantu naziemnego zdecydowała wielokryterialna analiza, w której uwzględniono: warunki środowiskowe, zagrożenia z uwagi na ochronę środowiska, możliwości techniczne budowy drogi oraz analizę kosztów budowy i eksploatacji. Zagrożenia ze strony trasy naziemnej koncentrują się głównie na uciążliwościach spowodowanych hałasem komunikacyjnym, przy czym prognozowane zanieczyszczenia powietrza nie powinny wykraczać poza obszar pasa drogowego oraz na wyburzeniach niektórych budynków. Wybrany wariant naziemny oceniono jako najbardziej korzystny dla środowiska, choć zauważono, że i jego wykonanie wiąże się z szeregiem zagrożeń. Tak w decyzji środowiskowej, jak i w raporcie wskazano, iż zagrożenia przewidywane dla środowiska w wariancie naziemnym polegają głównie na oddziaływaniu hałasu, przekształceniu krajobrazu i izolowaniu sąsiadujących ze sobą terenów (trasa po nowym śladzie). Pomimo tego wybrany wariant okazał się wariantem optymalnym i najmniej konfliktowym, jako że przewidywane zagrożenia mogą zostać w znacznym stopniu ograniczone, co nie jest możliwe w przypadku przewidywanego oddziaływania na środowisko pozostałych wariantów. Powyższe prowadzi do stwierdzenia, iż zarzut skargi dotyczący nierozpatrzenia wariantu tunelowego, z wyraźnym wskazaniem organu na nieanalizowanie go na odcinku obejmującym osiedla S. i L., jest bezzasadny. Za nietrafny należało uznać także zarzut przeprowadzenia postępowania administracyjnego z naruszeniem art. 7 K.p.a., z którym skarżący wiążą nieskorzystanie z możliwości jakie daje organowi art. 32 ust. 1 pkt 2 P.o.ś. Jak słusznie podkreślił organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 53 i art. 32 ust. 1 i 2 P.o.ś. zapewniono możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu. Do publicznej wiadomości podano informację o zamieszczeniu w publicznie dostępnym wykazie danych o: wniosku o wydanie decyzji, możliwości składania uwag i wniosków (wskazując miejsce i 21 - dniowy termin ich składania), wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w [...] Urzędzie Wojewódzkim w K. Oddział Zamiejscowy w B., wywieszając zawiadomienia na tablicy ogłoszeń. Odnośnie z kolei naruszenia art. 32 ust. 1 pkt 2 P.o.ś. wobec nieprzeprowadzenia rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa, także 10 Sygn. akt IV SA/Wa 1822/08 należy podzielić wyjaśnienie organu złożone w tym temacie w zaskarżonej decyzji, iż wyżej wymieniony przepis wskazuje wyraźnie na uprawnienie, a nie obowiązek organu w kwestii przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Przepis ten bowiem stanowi, iż organ administracji właściwy do wydania decyzji "może" przeprowadzić rozprawę administracyjną. W konsekwencji z jego brzmienia nie wynika obligatoryjność przeprowadzenia wymienionej czynności procesowej. Ponadto, jak wynika z wydanych w sprawie decyzji i raportu, na etapie uzyskiwania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi prowadzono konsultacje społeczne. Wnioski w zakresie lokalizacji drogi, wynikające z procedury oceny oddziaływania na środowisko obejmowały m. in. zagadnienia zmiany lokalizacji trasy ekspresowej i zasadności proponowanych urządzeń ochronnych. Kolejnym zarzutem jest sprzyjanie powstawaniu w związku z planowaną inwestycją stanów smogowych. Zarzut ten jest bezpodstawny. Jak wskazuje raport sporna inwestycja ma na celu udrożnienie ruchu samochodowego w kierunku północnym, a także poprawę standardów środowiskowych w sąsiedztwie istniejących dróg. Projektowany odcinek trasy ekspresowej wpłynie na zmniejszenie ruchu pojazdów ciężkich na istniejących, nie dostosowanych do takich obciążeń ulicach centrum miasta B., powodując tym samym zwiększenie przepustowości regionalnego i miejskiego układy komunikacyjnego, co przyczyni się do zmniejszenia zanieczyszczenia powietrza, a w konsekwencji do zmniejszenia generowania smogu. Wpłynie więc korzystnie na zdrowie ludzi, stan środowiska i istniejącą zabudową, w szczególności o wartościach kulturowych. W punkcie III decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wskazano, iż w projekcie budowlanym należy przystosować system odwadniania drogi oraz obiekty mostowe, w szczególności estakady i przepusty do migracji gadów, płazów i innych drobnych zwierząt; zaadaptować otoczenia obiektów mostowych i przepustów dostosowanych do funkcji przejścia dla zwierząt; wykonać wygrodzenia zapobiegające wtargnięciu zwierząt na jezdnię oraz nasadzenia w celu naprowadzenia zwierząt do przejścia. Określono również warunki związane ze sposobem regulacji koryt cieków wodnych, który zapewni między innymi ich przekształcenie tylko w niezbędnym zakresie i pozostawi możliwość swobodnego przemieszczania się ryb w górę i w dół potoków. Co do gatunków roślin chronionych, takich jak konwalia majowa, kopytnik pospolity, bluszcz pospolity, 11 Sygn. akt IV SA/Wa 1822/08 przylaszczka pospolita, omieg górski, marzanna wonna, wskazano iż są to gatunki pospolicie występujące na terenie lasów beskidzkich w związku z czym ich populacje nie będą zagrożone w wyniku realizacji przedsięwzięcia. W przypadku ewentualnej kolizji drogi ze stanowiskami tych gatunków inwestor będzie zobowiązany do podjęcia działań wynikających z przepisów ustawy o ochronie przyrody. Nadto w raporcie zaznaczono, że w granicach terenu przeznaczonego pod drogę nie występują tereny chronione w rozumieniu ustawy o ochronie przyrody (pkt 3.3.5. raportu). Powyższe świadczy o nietrafności zarzutu skargi odnośnie braku w decyzji organu pierwszej instancji zapisów związanych z ochroną fauny i flory występującej na terenie, po którym ma przebiegać planowana droga ekspresowa. W kwestii podnoszonych przez skarżących narażeń na szkody wynikłe z budowy drogi (w postaci np. zniszczenia dróg dojazdowych, urządzeń infrastruktury technicznej, zmiany stosunków wodnych, zniszczenia terenów cennych ekologicznie) i z eksploatacji obwodnicy (w postaci hałasu, wibracji, zanieczyszczenia powietrza, nieodwracalnej degradacji krajobrazu) należy zauważyć, iż negatywne oddziaływanie na środowisko w fazie realizacji przedsięwzięcia ma zminimalizować właściwa lokalizacja oraz organizacja zaplecza technicznego i prowadzonych prac, jak również odpowiedni termin wykonywania robót, zaś w fazie eksploatacji m. in. ekrany akustyczne, oczyszczanie ścieków pochodzących z drogi przed ich odprowadzaniem do środowiska oraz zastosowanie szczelnego systemu odwadniania drogi. Ze względu na fakt, iż planowana inwestycja zbliża się do terenów zabudowy mieszkaniowej koniecznym było zastosowanie środków ochrony przed hałasem. Jak wynika z raportu przewidziano środki łagodzące oddziaływanie hałasu drogowego emitowanego przez ruch pojazdów samochodowych poruszających się po trasie ekspresowej. Kryterium określenia tych środków stanowiły: 1) całkowita ochrona obszarów i obiektów zabudowy mieszkaniowej; dobór urządzeń ochronnych winien zapewniać dotrzymanie wymaganych norm klimatu akustycznego w środowisku; 2) możliwości skutecznej ochrony obszarów chronionych przed hałasem, 3) usytuowanie obiektów chronionych przed hałasem względem niwelety projektowanej trasy (pkt 9.2.2. raportu). 12 Sygn. akt IV SA/Wa 1822/08 Budowa trasy ekspresowej wymagać będzie ochrony akustycznej dla istniejącej i projektowanej zabudowy mieszkaniowej. Przy czym parametry techniczne proponowanych ekranów akustycznych wynikać będą z analizy akustycznej (pkt 2.7.3. raportu). Zgodnie z powyższym w punkcie III decyzji organu pierwszej instancji nałożono na inwestora obowiązek budowy ekranów akustycznych w celu ograniczenia hałasu. Niemniej jednak ze względu na ukształtowanie terenu i usytuowanie zabudowy mieszkaniowej na wzniesieniach ponad pasem drogowym zauważono, że nie we wszystkich miejscach skuteczność projektowanych ekranów może być wystarczająca. W związku z powyższym - w punkcie IV decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach - nałożono na wnioskodawcę dodatkowy obowiązek w postaci wykonania analizy porealizacyjnej przedsięwzięcia po upływie jednego roku od dnia oddania obiektu do użytkowania w zakresie skuteczności zastosowania środków ochrony akustycznej terenów wymagających ochrony przed hałasem. W przypadku zaś stwierdzenia przekroczeń wartości dopuszczalnych poziomu hałasu zostaną podjęte działania mające na celu ich ograniczenie lub utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania. W kontekście powyższego nie sposób podzielić zarzutu skargi w kwestii braku wskazań odnośnie terenów, usytuowanych na zboczach po obu stronach drogi, narażonych na ponadnormatywny hałas. Odnośnie kwestii drgań należy zauważyć, iż przepisy w zakresie ochrony środowiska - jak słusznie zauważył organ - nie przewidują zagadnienia ochrony przed drganiami. Ochrona taka realizowana jest w oparciu o przepisy prawa budowlanego oraz normy budowlane. Kompetencje w tym zakresie należą zatem do organów administracji architektoniczno - budowlanej oraz nadzoru budowlanego, a zagadnienia związane z tym zjawiskiem mogą być rozstrzygnięte dopiero na etapie związanym z uzyskiwaniem pozwolenia na budowę. W odniesieniu do zagrożeń powierzchni ziemi w fazie eksploatacji, wskazano, iż przy prawidłowym zaprojektowaniu trasy drogowej, nie przewiduje się jej oddziaływania na powierzchnię ziemi. Zaznaczono jednocześnie, że zagrożenia powierzchni ziemi mogą wystąpić w czasie awarii, katastrof lub wypadków z udziałem pojazdów samochodowych poruszających się po analizowanym odcinku drogowym i przewożących substancje niebezpieczne, powodujące skażenie powierzchni terenów przyległych do trasy drogowej. Jednakże obsługa samochodów przewożących substancje niebezpieczne 13 Sygn. akt IV SA/Wa 1822/08 wyposażona jest w środki neutralizujące, a sposób postępowania w sytuacji wystąpienia nadzwyczajnych zagrożeń dla środowiska z udziałem substancji niebezpiecznych regulowany jest ustawą z 24 sierpnia 1991r. o ochronie przeciwpożarowej wraz z rozporządzeniami wykonawczymi. Z kolei w aspekcie wymagania jakości sanitarnej powietrza atmosferycznego w punkcie 9.4.2. raportu wskazano, iż wymagania te określono na podstawie załącznika rozporządzenia Ministra Środowiska z 5 grudnia 2002r. wartości dla niektórych substancji w powietrzu oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z 6 czerwca 2002r. w sprawie dopuszczalnych poziomów niektórych substancji w powietrzu, alarmowych poziomów niektórych substancji w powietrzu oraz marginesów tolerancji dla dopuszczalnych poziomów niektórych substancji. Wykonane obliczenia wykazały, że dla wszystkich analizowanych substancji warunek Sa≤Da-R (gdzie Sa - stężenie substancji w powietrzu uśrednione dla roku [µg/m3], Da - wartość odniesienia substancji w powietrzu lub dopuszczalny poziom substancji w powietrzu, uśrednione dla roku, R - tło substancji [µg/m3]) spełniony jest zarówno ze względu na ochronę ludzi, jak i ochronę roślin w pasie drogowym. Na odcinkach przebiegu drogi na estakadach, obiektach mostowych i wysokich nasypach przekroczenia dopuszczalnych standardów w ogóle nie wystąpią. Z analizy wynika również, że dla wszystkich obiektów mieszkaniowych spełniony jest warunek, albowiem obliczone stężenia maksymalne na poziomie zabudowy mieszkaniowej występują poniżej standardów, co oznacza, że przedsięwzięcie spełnia warunki ochrony powietrza atmosferycznego w zakresie ochrony zdrowia. Co się zaś tyczy stosunków wodnych to w punkcie 9.5.1 raportu podano, iż sieć hydrograficzna na trasie i w sąsiedztwie przebiegu projektowanego odcinka trasy ekspresowej należy do systemu hydrograficznego W. i cechuje się dobrym stanem rozwinięcia i zwiększoną antropopresją. Wykonawca na etapie budowy powinien m. in. ograniczyć do niezbędnego minimum zakres regulacji koryta rzek i potoków. Konsekwencją regulacji koryt cieków w fazie eksploatacji będzie odcinkowe zwiększenie prędkości nurtu, jednakże nie powinno ono mieć znaczenia dla stosunków wodnych przy założeniu niewielkiego zasięgu regulacji. Przy prawidłowym zaprojektowaniu wypadu w obrębie koryta nie powinna również wystąpić erozja denna poniżej miejsca regulacji. Zatem prawidłowo wykonane roboty regulacyjne, zapewniające swobodny przepływ wody w ciekach powinny gwarantować funkcjonowanie środowiska wodnego bez zakłóceń. 14 Sygn. akt IV SA/Wa 1822/08 Skarżący wskazali na brak odniesienia się przez organy do poważnych awarii, takich jak wypadek cysterny przewożącej substancje niebezpieczne dla środowiska. Tymczasem w decyzji organu pierwszej instancji, w wymaganiach dotyczących ochrony środowiska koniecznych do uwzględnienia w projekcie budowlanym, wskazano iż należy uwzględnić wykonanie szczelnego systemu odprowadzania wód opadowych z jezdni na całej długości drogi i oczyszczanie tych wód przed odprowadzaniem do odbiorników w urządzeniach o odpowiedniej przepustowości, wyposażonych w instalacje, które umożliwią zatrzymanie przed odbiornikiem substancji niebezpiecznych rozlanych w wyniku awarii z udziałem pojazdów przewożących substancje niebezpieczne. W przypadku awarii z udziałem substancji niebezpiecznych - jak wynika z punktu 11 raportu -przewidziano odpowiednie zabezpieczenia gleby i roślinności, wód powierzchniowych i podziemnych. Wreszcie zarzut błędnego określenia granic przedsięwzięcia należało uznać za bezzasadny, bowiem decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach objęto przedsięwzięcie odpowiadające treści wniosku inwestora z 26 czerwca 2006r., w którym wskazano na chęć budowy drogi ekspresowej S-[...] B.- Z. – Z., odcinek od węzła "K." do węzła "Z." wraz z tymi węzłami". Z analizy decyzji organów obydwu instancji oraz materiału sprawy, w tym sporządzonego raportu o oddziaływaniu na środowisko planowanego przedsięwzięcia wynika, iż brak byłoby podstaw do uznania zaistnienia przesłanek do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację zawnioskowanego przez GDDKiA przedsięwzięcia. I chociaż skarżący podnieśli, iż planowana inwestycja wpłynie negatywnie na ich życie, w tym zdrowie, bezpieczeństwo, nadto ochronę środowiska i przyrody, to jednak nie zauważyli, że większe zagrożenie dla wyżej wymienionych dóbr stwarza obecnie istniejący szlak komunikacyjny, co z kolei zostało wykazane we wcześniejszej części uzasadnienia, w szczególności przy omawianiu skutków niepodejmowania przedsięwzięcia (wariant 0). Natomiast odnosząc się do twierdzeń uczestniczki postępowania zaprezentowanych w złożonym w toku postępowania sądowoadministracyjnego piśmie procesowym, z którego treści należy wywodzić, iż przyłącza się ona do skargi, wskazać wymaga iż z decyzji Wojewody [...] wyraźnie wynika, że w 15 Sygn. akt IV SA/Wa 1822/08 sąsiedztwie projektowanej drogi występują obiekty objęte ochroną na podstawie przepisów o ochronie dóbr kultury, w tym ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Zatem - jak podkreślił organ - sposób realizacji inwestycji musi być zgodny z tymi przepisami i uzgodniony z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Zwłaszcza prace w okolicach węzła "Z" należy prowadzić pod nadzorem archeologicznym oraz zalecane jest zastosowanie rozwiązań umożliwiających odsłonięcie widokowe Kościoła pod wezwaniem Św. B. Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji w oparciu o powołane przepisy i w aspekcie uchybień, które byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu, doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Oznacza to, iż wymienione decyzje zostały wydane zgodnie z prawem. W tym stanie rzeczy - na mocy art. 151 P.p.s.a. - orzeczono jak w sentencji wyroku.