IV SA/Wa 1823/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant ref. staż. Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi A. w W. Oddział Terenowy w O., A. w M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji - oddala skargę - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r., nr [...], odmawiającą uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2007 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, iż Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu majątku ziemskiego O. , obręb T. o powierzchni 104,5472 ha, stanowiącego byłą własność S. W. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że przejęcie majątku ziemskiego O. na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (t.j. Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, ze zm.), stąd też droga administracyjna w sprawie o zwrot tego majątku jest niedopuszczalna. Wnioskiem z dnia 2 lutego 2009 r., A. wystąpiła do Wojewody [...] o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2007 r. Jako przesłankę wznowienia A. wskazała nowy dowód ujawniony w sprawie, który nieznany był organowi w dacie wydawania decyzji z dnia [...] lutego 2007 r. Dowodem tym w ocenie wnioskodawcy jest umowa kupna-sprzedaży z dnia [...] grudnia1936 r. zawarta pomiędzy S. W. a Skarbem Państwa – Starostą Powiatowym w R. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją Wojewody [...]z dnia [...] lutego 2007 r., a po przeprowadzeniu wznowionego postępowania decyzją z dnia [...] maja 2010 r. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...]z dnia [...] lutego 2007 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrując odwołanie A. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r. wskazał, iż przesłanka wznowieniowa wskazana we wniosku o wznowienie postępowania mieści się w zakresie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Decyzja objęta wnioskiem o wznowienie postępowania, w ocenie organu, byłaby dotknięta wadą określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyby okazało się, że po jej wydaniu wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, które jednocześnie mają istotne znaczenie dla sprawy, istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi w dniu wydawania decyzji. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, iż wbrew stanowisku A., umowa kupna – sprzedaży z dnia [...] grudnia1936 r. zawarta pomiędzy S. W. a Skarbem Państwa – Starostą Powiatowym w R. była znana Wojewodzie [...]w dacie wydawania decyzji z dnia [...] lutego 2007 r. Umowa ta znajduje się w aktach administracyjnych sprawy. Złożona została do akt wraz z pismem B. W. z dnia [...] stycznia 1991 r. skierowanym do Wydziału Geodezji Urzędu Wojewódzkiego w K., jako jeden z jego załączników. Powyższe wskazuje, że umowa kupna – sprzedaży z dnia [...] grudnia1936 r. była znana Wojewodzie [...] w dacie wydawania decyzji z dnia [...] lutego 2007 r. Tym samym nie została spełniona przesłanka uprawniająca organ do uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2007 r. z powodu wady wskazanej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2010 r. wniosła A. w W. Oddział Terenowy w O. Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. A. wskazała, że we wznowionym postępowaniu organ zobowiązany był wziąć pod uwagę umowę kupna – sprzedaży z dnia [...] grudnia1936 r. (niezależnie od tego czy był to dowód wcześniej temu organowi znany) i ocenić tę umowę pod względem jej ważności. Okoliczność ta nie była wcześniej brana pod uwagę przez organ wydający decyzję z dnia [...] lutego 2007 r. Umowa kupna – sprzedaży majątku O. z dnia [...] grudnia1936 r. zawarta została w zwykłej formie pisemnej. W toku postępowania, jak wskazała skarżąca, organy rozpatrujące sprawę nie zbadały czy forma tej umowy odpowiada prawu obowiązującemu w dacie jej zawarcia, w szczególności czy odpowiada art. 82 § 1 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. Prawo o notariacie (Dz. U. Nr 84, poz. 609), który wymagał pod rygorem nieważności zachowania formy aktu notarialnego dla umów sprzedaży nieruchomości. Wobec powyższego, skarżąca wskazała, że w/w umowa sprzedaży jest nieważna. Okoliczność dotycząca ważności umowy nie została uwzględniona przez organy w żadnej z instancji. Okoliczność ta, dotycząca nieważności umowy, jak wskazała skarżąca, wyszła na jaw dopiero 23 stycznia 2009 r. podczas badania przez przedstawiciela A. zamkniętej księgi wieczystej KW nr [...] w Sądzie Rejonowym w W. W ocenie skarżącej, ze względu na nieważność umowy, nie doszło do skutecznego i ważnego przeniesienia własności nieruchomości na rzecz S. W. Zatem niezbędne jest określenie stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości na dzień 1 września 1939 r. i na dzień 12 września 1944 r. i na tej podstawie ustalenie czy majątek O. podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż nie jest ona zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Na wstępie należy zaznaczyć, że postępowanie administracyjne, będące przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie, toczyło się w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania jako instytucja procesowa, ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, która zakończona została decyzją ostateczną i w stosunku, do której zaistniała jedna ze wskazanych w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 kpa okoliczności będących podstawami wznowienia postępowania. Wniosek o wznowienie postępowania dotyczył postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2007 r., którą umorzono postępowanie w sprawie zwrotu majątku ziemskiego O. , o pow. 104,5472 ha, przejętego na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13). Reguły związane z wszczęciem postępowania wznowieniowego oraz z wydawanymi w jego toku rozstrzygnięciami są szczegółowo uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. przedmiotem postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wadliwości wyliczonych w art. 145 § 1 k.p.a. oraz – w razie pozytywnego wyniku tych czynności – przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej. Granice postępowania rozpoznawczego sprawy administracyjnej wyznaczone są sprawą rozstrzygniętą decyzją ostateczną. Sprawa musi być tożsama pod względem podmiotowym, przedmiotowym i podstawy prawnej. Mimo to, organ nie jest związany ustaleniami stanu faktycznego i prawnego dokonanymi w postępowaniu zwykłym. W przepisach art. 151 § 1 pkt 1, art. 151 § 1 pkt 2 oraz art. 151 § 2 k.p.a. zostały precyzyjnie określone wszystkie trzy rodzaje rozstrzygnięć, jakie organ może podjąć po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego. Decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej (151 § 1 pkt 1 k.p.a.) może być podjęta po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i dowodowego oraz po jednoznacznym ustaleniu, że nie zaistniały, określone w kodeksie, podstawy wznowienia. Chodzi tu o sprawdzenie twierdzeń strony wnoszącej podanie co do faktycznego spełnienia się podstaw wznowienia. Dopiero po stwierdzeniu braku tych podstaw możliwe jest wydanie decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. W przedmiotowej sprawie, po wznowieniu postępowania, organ po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego uznał, że nie zaistniały podstawy wznowienia i na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. wydał decyzję odmawiającą uchylenia decyzji ocenianej w postępowaniu wznowieniowym. W ocenie Sądu, ze stanowiskiem tym należy się zgodzić. Jak wynika z wniosku o wznowienie postępowania, w dniu 23 stycznia 2009 r. pracownik wnioskodawcy badając zamkniętą księgę wieczystą [...] prowadzoną przez V Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w W. stwierdził, że znajduje się w niej umowa kupna – sprzedaży majątku O. o pow. 104.5472 ha, zawarta pomiędzy S. W., a reprezentującym Skarb Państwa Starostwem Powiatowym w R. Z umowy tej wynika, jak wskazał wnioskodawca, że cena nieruchomości została ustalona na kwotę 160301,70 zł i na poczet tej ceny kupujący wpłacił jedynie kwotę 24000 zł. Pozostała do zapłaty kwota136301,70 zł rozłożona została na 57 lat, przy czym każdorazowa rata wynosiła 2521,58 zł w złocie. Z adnotacji dokonanych w księdze wieczystej wynika, że żadna z rat nie została przez kupującego lub jego następców zapłacona . Dla zabezpieczenia roszczenia o zapłatę reszty ceny ustanowiona została hipoteka na kwotę 136301,70 zł w złocie wraz z odsetkami. Okoliczność ta, w ocenie wnioskodawcy, jest istotna, ma charakter nowy dla sprawy i nie była znana Wojewodzie [...]w dniu wydawania decyzji z dnia [...] lutego 2007 r. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie przesłanki wskazanej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest możliwe wówczas, gdy organ administracji nie miał wiedzy na temat okoliczności faktycznych lub nie wiedział o dowodach istniejących w dniu wydania decyzji, lecz nieznanych mu w czasie wydania rozstrzygnięcia. Dopuszczalność wzruszenia decyzji wynika zatem z braku dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Można bowiem przypuszczać, że gdyby organ miał odpowiednią wiedzę, to w sprawie zapadłoby rozstrzygnięcie odmiennej treści. Okoliczności faktyczne lub dowody, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. muszą być: po pierwsze, istotne dla sprawy, po drugie, istnieć w dniu wydania decyzji, oraz po trzecie, nie były znane organowi, który wydał decyzję. Te trzy warunki muszą występować łącznie, gdyż jest to warunek sine qua non wznowienia postępowania na tej podstawie. Z decyzji Wojewody [...]z dnia [...] lutego 2007 r. wynika, że organ ustalając stan faktyczny w oparciu o zaświadczenie Starosty Powiatu R. nr [...] stwierdził, iż podstawą przejęcia majątku O. na rzecz Skarbu Państwa był art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Organ ustalił, że od 1943 r. Rzesza Niemiecka była wpisana w księdze wieczystej prowadzonej dla majątku O. jako właściciel tej nieruchomości. Jednocześnie należy zauważyć, że w aktach administracyjnych przedmiotowej sprawy znajduje się kopia umowy kupna – sprzedaży z dnia [...] grudnia1936 r. Kopia tego dokumentu została dołączona do akt sprawy przez B. W. przy piśmie z dnia 23 stycznia 1991 r., które wpłynęło do organu dnia 30 stycznia 1991 r. Powyższe wskazuje, że umowa ta była znana organowi przed wydaniem decyzji z dnia [...] lutego 2007 r. Zatem nie można powiedzieć , że okoliczności wskazane we wniosku o wznowienie postępowania, jako jego przesłanki spełniają wymogi art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Nie są to nowe okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Okoliczności te wynikają z treści umowy z dnia [...] grudnia1936 r., która była znana organowi prze wydaniem decyzji z dnia [...] lutego 2007 r. Jednocześnie skoro organ ustalił, że podstawą przejęcia majątku O. na rzecz Skarbu Państwa był art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z dnia 6 września 1944 r., to okoliczności wynikające z umowy z dnia [...] grudnia1936 r. nie były istotne dla sprawy. Dowody, które istniały w dniu wydania decyzji i były znane organowi wydającemu decyzję, nie uzasadniają wznowienia postępowania. Wznowienia postępowania nie uzasadnia również zmiana oceny tych dowodów. Wobec powyższego należy uznać, iż zarzuty podniesione przez skarżącą w skardze są nieuzasadnione. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.