IV SA/Wa 1823/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 30 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi I. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 21 sierpnia 2014 r. I. M. wniósł za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o odmowie nadania I. M., ur. [...] czerwca 1994 r. w G., obywatelowi [...], narodowości [...], statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i nie udzielającej zgody na pobyt tolerowany. W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W jego uzasadnieniu skarżący podniósł, że wprawdzie zaskarżona decyzja nie stanowi nakazu opuszczenia terytorium Polski, jednakże niewstrzymanie wykonania kwestionowanej decyzji, tj. utrzymanie stanu, w którym skarżący z mocy samego prawa zobowiązany będzie do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, spowoduje bezpośrednie niebezpieczeństwo wydania wobec niego decyzji o zobowiązaniu do powrotu, co w przekonaniu skarżącego sprowadziłoby na niego bezpośrednie niebezpieczeństwo w kraju pochodzenia narażenia na represje odpowiadające prześladowaniu, poważnej krzywdzie albo nieludzkiemu bądź poniżającemu traktowaniu. Skarżący stoi na stanowisku, że tego rodzaju niebezpieczeństwo w pełni odpowiada przesłance zagrożenia wyrządzenia znacznej szkody. Ponadto skarżący podniósł, że w przypadku korzystnego dla niego wyroku Sądu, uprzednie wydalenie go (w rezultacie wydania w toku odrębnego postępowania decyzji o zobowiązaniu go do powrotu) pozbawiłoby takie orzeczenie znaczenia dla kształtowania sytuacji faktycznej i prawnej skarżącego, gdyż wówczas nie pozostawałby pod opieką i jurysdykcją Rzeczypospolitej Polskiej. W przekonaniu skarżącego spowodowałoby to pozbawienie go aktywnego udziału w postępowaniu sądowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże zgodnie z § 3 powyższego przepisu, po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Instytucja wstrzymania wykonania ma jednak charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w przypadku zaistnienia przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 61 § 3 tej ustawy, tj. jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Dokonując w tej sprawie oceny możliwości wystąpienia niekorzystnych dla strony skutków, wobec wydania aktu odmawiającego nadania statusu uchodźcy należy rozważyć nie tyle, czy zaskarżonym aktem nałożono na stronę jakiekolwiek obowiązki, które mogłyby być wykonane w sposób dobrowolny lub przymusowy, ale to, czy ewentualne wstrzymanie wykonania aktu umożliwi stronie realizację jej uprawnień. Innymi słowy, czy wobec zakończenia postępowania administracyjnego na skutek wydania decyzji, sytuacja prawna strony zmieniła się w stosunku do sytuacji prawnej strony w trakcie postępowania. W ocenie Sądu wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że zaskarżona decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2014 r. nie orzeka o wydaleniu skarżącego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Nie sposób więc uznać argumentów skarżącego o jego deportacji i negatywnych skutkach dla niego. Wprawdzie cudzoziemiec, któremu odmówiono nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja w powyższym przedmiocie stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona (art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach – Dz. U. z 2013 r. poz. 1650 z późn. zm.). Opuszczenie terytorium Polski przez cudzoziemca ma jednak charakter dobrowolny. Jeśli tego nie uczyni w określonym terminie, zostanie wszczęte postępowanie w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu (art. 302 ust. 1 pkt 16 powołanej ustawy) i wydane rozstrzygnięcie. W aktualnym stanie prawnym niewykonanie obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej we wskazanym terminie nie stanowi bezpośredniej przesłanki do przymusowego wydalenia [jak przewidywał to art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2003 r. Nr 264, poz. 1573 z późn. zm.) w zw. z art. 48 ust. 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej], lecz jest podstawą do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (jak wynika z art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach), która podlega przymusowemu wykonaniu (art. 329 tej samej ustawy). Badając całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy bezpośrednio nie skutkuje wydaleniem cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż nie zawiera ona nakazu opuszczenia przez skarżącego Polski. Brak też podstaw prawnych, aby traktować wstrzymanie wykonania decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy jako środek prowadzący do zalegalizowania pobytu cudzoziemca na terytorium Polski. W kwestionowanej decyzji trudno bowiem upatrywać niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, skoro wydalenie skarżącego (obecnie: zobowiązanie do powrotu) lub obowiązek opuszczenia terytorium Polski może nastąpić wskutek rozstrzygnięć podejmowanych w odrębnych postępowaniach. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że na podstawie zaskarżonej decyzji – wbrew twierdzeniom skarżącego – nie może on zostać wydalony z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie pogorszy jego sytuacji prawnej. W konsekwencji Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, że zaskarżona decyzja grozi wyrządzeniem mu znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Uwzględniając przedstawiony stan faktyczny i prawny, na podstawie art. 61 § 3 a contrario ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.