IV SA/Wa 1825/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.) sędzia WSA Wojciech Rowiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2019 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w [...] na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, po rozpatrzeniu zażalenia S. O., reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] listopada 2018 r., znak: [...], którym nałożono obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar mający znaczenie dla Wspólnoty [...] ([...]) oraz obszar specjalnej ochrony ptaków [...] ([...]), dla przedsięwzięcia pn. Budowa schroniska górskiego na działkach nr [...], [...], [...], [...] i [...] w [...] - uchylił ww postanowienie i umorzył postępowanie w sprawie. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nałożył na S. O. obowiązek przedłożenia Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w [...] dokumentów wymienionych w art. 96 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (zwanej dalej ustawą środowiskową, dalej OOŚ), w związku z lokalizacją planowanego przedsięwzięcia w granicach ww obszaru. Pismem z dnia 10 sierpnia 2018 r., S. O. wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z wnioskiem o "zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego i wydanie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych". Po uzupełnieniu dokumentacji Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...]ww postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. nałożył obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 i przedłożenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, a także ustalił zakres tego raportu. W toku prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że według Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia (dalej: KIP) przedmiotem analizy jest budowa budynku schroniska górskiego zlokalizowanego w [...] na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...] w [...], gmina [...], powiat [...]. Obiekt został wybudowany na podstawie ostatecznego pozwolenia na budowę wydanego przez Starostę [...]. Przy czym inwestor, w toku prowadzenia robót budowlanych związanych z realizacją ww inwestycji, w sposób istotny odstąpił od warunków udzielonego pozwolenia na budowę pod względem kubatury budynku oraz jego wysokości. Z uwagi na powyższe został opracowany projekt budowlany zamienny dla ww budynku schroniska górskiego. Zmiany dokonane przez inwestora w stosunku do zatwierdzonego projektu budowlanego obejmują między innymi wykonanie dodatkowego podpiwniczenia budynku, co tym samym spowodowało zmianę kubatury oraz powierzchni użytkowej budynku. Jak ustalił RDOŚ w [...], w związku z wykonanym podpiwniczeniem obiektu w obrębie jego parteru zrealizowano wewnętrzną klatkę schodową prowadzącą do poziomu piwnicy oraz dodatkowe okna i wejście od strony południowej na poziomie piwnicy. Obecnie, w związku z poczynionymi zmianami, obiekt jest trzykondygnacyjny (2 kondygnacje naziemne i 1 podziemna), jego długość wynosi 18,6 m, szerokość 13,0 m, a wysokość 11 m. Uległa również zwiększeniu powierzchnia użytkowa z 298,8 m2 do 426,8 m2, zwiększeniu uległa również kubatura obiektu z 430,0 m3 do 1835,9 m3. Według przedłożonej KIP Starosta [...], wydając decyzję zatwierdzającą projekt budowlany z dnia [...] grudnia 2014 r. (znak [...]), nie stwierdził negatywnego oddziaływania na otoczenie tj. na obszar Natura 2000 czy otulinę [...] Parku Narodowego. Jednakże, jak podniósł Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...], budowa schroniska górskiego nie była przedmiotem jego analizy. W ocenie RDOŚ jednak, w okolicznościach sprawy, wskazanym jest aby analiza wpływu budowy ww schroniska górskiego dotyczyła nie tylko odstępstw od projektu budowlanego, ale również odnosiła się do budowy schroniska jako nowej inwestycji, mającej funkcjonować w obszarze do tej pory nie zainwestowanym (nie licząc punktu informacyjnego BPN czynnego jedynie sezonowo i nie posiadającego miejsc noclegowych). W ocenie organu bowiem, kierując się zasadą przezorności, planowane przedsięwzięcie może w sposób znaczący wpłynąć na przedmioty ochrony ww. obszarów Natura 2000. Zgodnie z poczynionymi przez organ ustaleniami, przedmiotowe przedsięwzięcie jest zlokalizowane na obszarze specjalnej ochrony ptaków [...] i w bezpośrednim sąsiedztwie obszaru w znaczeniu dla Wspólnoty [...]. Obszar [...] oraz [...] obejmują położony w [...] masyw [...]. Jest to najwyższe pasmo górskie [...] ([...] m n.p.m.), rozciągające się na długości [...] km. Charakterystyczną cechą tego terenu jest obfite występowanie obszarów podmokłych - młak i torfowisk niskich, zwłaszcza u podnóży stoków. Liczne są także źródła (ponad 800), położone głównie na stokach lub wypływające spod krawędzi teras w dnach dolin potoków. Sieć potoków jest gęsta; wody spływające po północnej stronie masywu zasilają [...] (dopływ [...]), a po południowej - [...] i [...]. Związane jest z nimi występowanie bujnych ziołorośli górskich. Ogólnie, zasoby wodne tego masywu górskiego są znaczne w porównaniu z innymi pasmami beskidzkimi. [...]wyróżnia się także, typową dla wysokich gór, wyraźną strefowością klimatyczno - roślinną, jednak w związku z panującymi tu specyficznymi warunkami klimatycznymi i geomorfologicznymi, piętra roślinne obniżone są o około 150 m względem układu występującego w [...]. Masyw [...] to także jedyne w [...] miejsce, gdzie wykształciło się piętro alpejskie. Lasy zajmują ponad 90% obszaru ostoi. W piętrach reglowych zachowane są niewielkie polany utrzymywane niegdyś dzięki wypasowi, obecnie zbiorowiska łąkowe ulegają przemianom w wyniku braku lub ograniczeniu użytkowania. Zarośla kosodrzewiny zajmują około 10% obszaru. W partiach szczytowych występują rumowiska skalne, a ponad górną granicą lasu i zarośli subalpejskich dominują murawy wysokogórskie. Jak ustalono, głównym zagrożeniem dla przyrody w/w ostoi jest silna presja turystyczna: penetracja terenu poza szlakami przyczyniająca się do niepokojenia zwierząt; nadmierna eksploracja speleologiczna niszcząca naturalne warunki mikroklimatyczne jaskiń oraz ich szatę naciekową. Negatywny wpływ na siedliska oraz gatunki chronione w ramach Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000, może mieć także rozwój infrastruktury narciarskiej, turystycznej i rekreacyjnej. Ponadto jako zagrożenie wskazywana jest także gospodarka leśna prowadzona w sposób niezapewniający trwałości leśnych siedlisk przyrodniczych, stanowiących jednocześnie siedliska gatunków będących przedmiotem ochrony w ww. obszarze Natura 2000 oraz zaniechanie wypasu, które może przyczynić się do uruchomienia procesów sukcesji naturalnej na halach. Wobec powyższego, w okolicznościach niniejszej sprawy, przeprowadzenie ww oceny jest absolutnie niezbędne. Zdaniem RDOŚ bowiem, wprowadzanie nowej zabudowy umożliwiającej przebywanie całą dobę przez człowieka, i tym samym generowanie oddziaływań związanych z funkcjonowaniem schroniska (światło, hałas), a także umożliwienie ruchu turystycznego przez cały rok, o każdej porze doby, może doprowadzić do rozbicia spójności terytorialnej nie tylko korytarzy ekologicznych i znaczącego ograniczenia możliwości swobodnej migracji, ale i ostoi (miejsc rozrodu, zimowania, odpoczynku itp.) gatunków, które są zwierzętami unikającymi kontaktu z człowiekiem. Wobec powyższego, stanowisko zawarte w kwestionowanym postanowieniu, w ocenie organu I instancji, jest całkowicie zasadne. Od powyższego postanowienia S. O., działając poprzez swojego pełnomocnika, złożył zażalenie zarzucając spornemu postanowieniu naruszenie art. 97 ust. 1 i 2 ustawy OOŚ praz art. 6, 7, 8 § 1, 10, 81 i 124 § 2 K.p.a., poprzez błędy w ustaleniach faktycznych, co skutkowało nałożeniem obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszary Natura 2000, który nie jest adekwatny do przedmiotu inwestycji. W jego ocenie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] nie posiada kompetencji do korygowania działań innych organów, tym samym nie może kwestionować wydanego przez Starostę [...] ostatecznego pozwolenia na budowę. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, rozpoznając wniesione zażalenie, uznał jego zasadność. Przy czym stwierdził, odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu, iż pozostają one bez wpływu na wydane rozstrzygnięcie. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...], wbrew twierdzeniom odwołującego się, nie przekroczył bowiem swoich kompetencji. Organ odwoławczy wskazał natomiast, iż konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko/na obszar Natura 2000 wiąże się wyłącznie z inwestycjami jeszcze niezrealizowanymi, co wynika z prewencyjnego charakteru tego instrumentu, który służy zidentyfikowaniu zagrożeń dla środowiska i ich zapobieganiu w najwcześniejszej fazie realizacji przedsięwzięcia. Podniósł zatem, iż legalizacja rozpoczętych inwestycji jest dopuszczalna jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy realizacja danego przedsięwzięcia znajduje się na wczesnym etapie zaawansowania, umożliwiającym określenie oddziaływania oraz warunków jego realizacji wynikających z przepisów środowiskowych, a następnie realizację procesu inwestycyjnego zgodnie z określonymi warunkami. Oczywiście, każdy przypadek wymaga indywidualnego rozpatrzenia w zależności od charakteru przedsięwzięcia i w oparciu o pewien margines oceny. Podkreślił jednak, że procedura legalizacji samowoli budowlanej powinna być, zgodnie z prowspólnotową wykładnią prawa, zastrzeżona jedynie do wyjątkowych sytuacji. Zatem, organ I instancji winien wydać postanowienie na podstawie art. 105 § 1 oraz art. 126 K.p.a. (tj. umorzyć postępowanie w sprawie), z uwagi na fakt, iż prowadzenie postępowania w sprawie oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 przedsięwzięcia już zrealizowanego, jest postępowaniem bezprzedmiotowym. Podniósł bowiem, iż zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego może być wydane po uprzednim przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli jest ona wymagana przepisami ustawy OOŚ. Zgodnie z kolei z art. 96 ust. 1 ustawy OOŚ organ właściwy do wydania decyzji wymaganej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia, innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, jest obowiązany do rozważenia, przed wydaniem tej decyzji oraz przed przyjęciem tego zgłoszenia, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Jednocześnie, zgodnie z art. 96 ust. 2 pkt 1 do decyzji, o których mowa w ust. 1, należą w szczególności decyzje, o których mowa w art. 72 ust. 1, czyli min. decyzje o pozwoleniu na budowę. Natomiast ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż Starosta [...] przed wydaniem pozwolenia na budowę nie rozważył, obligatoryjnej dyspozycji zawartej w art. 32 ustawy Prawo budowlane. Stąd też koniecznym jest umorzenie niniejszego postępowania albowiem w przypadku przedsięwzięć zrealizowanych oraz przedsięwzięć na zaawansowanym etapie realizacji, nie ma możliwości przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, co oznacza, iż brak jest przedmiotu postępowania. Nie zgadzając się z powyższym, ze skargą na rozstrzygnięcie GDOŚ wystąpił do tut. Sądu Prokurator Okręgowy w [...], wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 49 ust. 4a ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane, art. 72 ust. 1, art. 96 ust. 1 i art. 97 OOŚ (ustawa środowiskowa) poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, zachodzi jedynie w przypadku inwestycji jeszcze niezrealizowanych; - art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez pominięcie istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności oraz wydanie postanowienia w oparciu o nieuprawnione wnioski i błędnie dokonane ustalenia faktyczne; - art. 105 k.p.a. w zw. art. 126 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania z uwagi na przyjęcie, że stało się ono bezprzedmiotowe, podczas gdy realizacja inwestycji, a nawet jej zrealizowanie, nie czynią bezprzedmiotowym postępowania, gdyż ustawa nie wskazuje przepisu, z którego by wynikało, iż nie jest możliwe nałożenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Uzasadniając swoje stanowisko Prokurator przypomniał przebieg sprawy, w tym również wskazał, iż Prokuratura Okręgowa w [...] zainicjowała postępowanie przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w [...], na skutek którego, PINB w [...] nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia projektu budowlanego zamiennego. Starosta [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2017 roku, znak [...] uchylił z urzędu własną decyzję nr [...] znak: [...] z dnia [...] grudnia 2014 roku o pozwoleniu na budowę przedmiotowego schroniska, która to okoliczność w żaden sposób nie została uwzględniona przez organ II instancji. Podniósł także, powołując obowiązującą w omawianej materii regulację prawną zawartą w ustawie środowiskowej, iż wbrew stanowisku GDOŚ, decyzję legalizacyjną można wydać po uprzednim przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli jest ona wymagana przepisami ustawy środowiskowej, w przypadkach gdy ocena ta jest możliwa do przeprowadzenia z uwzględnieniem analizy rozwiązań alternatywnych przedsięwzięcia i możliwości ustalenia warunków jego realizacji w zakresie ochrony środowiska. Posłużenie się jedynie wykładnią gramatyczną, nie jest jedyną metodą wykładni interpretacji prawa i bywa, że pomimo jasnego brzemienia przepisu zachodzi konieczność sięgnięcia do innych rodzajów wykładni, w tym wykładni systemowej i celowościowej tak, ażeby wydobyć rzeczywiste znaczenie normy prawnej. Decydujące znaczenie, z punktu widzenia celu jakiemu służy postępowanie środowiskowe, ma rozstrzygnięcie o warunkach środowiskowych jakie muszą zostać spełnione celem umożliwienia podjęcia określonej działalności. Określenie tych uwarunkowań jest celowe nie tylko po wydaniu decyzji zezwalającej na realizację inwestycji, ale nawet po rozpoczęciu jej realizacji. Powyższe stanowisko dominuje w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 18 maj 2016 roku, sygn. IIOSK 1063/15 oraz powołane tam wyroki). Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, zgodnie z którym brak konieczności uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, w postępowaniu dotyczącym legalizacji istniejącego obiektu, prowadziłby do sytuacji, w której inwestor realizowałby samowolnie inwestycję, a następnie ją legalizował, aby uniknąć obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na jej realizację (wyrok NSA z dnia 26 listopada 2008 roku, sygn. II OSK 1481/07). Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jako zasadna podlegała uwzględnieniu. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii dotyczącej możliwości wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i tym samym przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko po zrealizowaniu przedsięwzięcia mogącego zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. W realiach przedmiotowego postępowania Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska stanął na stanowisku, iż legalizacja rozpoczętych inwestycji jest dopuszczalna jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy realizacja danego przedsięwzięcia znajduje się na wczesnym etapie zaawansowania, umożliwiającym określenie oddziaływania oraz warunków jego realizacji wynikających z przepisów środowiskowych, a następnie realizację procesu inwestycyjnego zgodnie z określonymi warunkami. W ocenie Sądu, zbieżnej ze stanowiskiem skarżącego, interpretacja przyjęta przez organ odwoławczy stoi w sprzeczności z wykładnią celowością i systemową, gdyż regulacja przepisów art. 49 ust 4 Prawa budowlanego oraz art. 72 ust. 1 ustawy środowiskowej nie wyklucza wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w stosunku do inwestycji już zrealizowanej. Powyższe znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministarcyjnym - min. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 1481/07, z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1820/11 oraz z dnia 3 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 6/10. W powołanych orzeczeniach NSA stwierdził, że decyzja środowiskowa może być wydana, a ocena oddziaływania na środowisko - przeprowadzona także "po fakcie", czyli nie tylko po rozpoczęciu, ale nawet po zakończeniu realizacji przedsięwzięcia. Uzasadniając taki pogląd NSA uwypuklił przede wszystkim aspekt związany ze stosowaniem przepisów regulujących konieczność uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w sytuacji zrealizowania samowolnie inwestycji, a następnie jej zalegalizowania. W ocenie Sądu, fakt rozpoczęcia realizacji inwestycji, pomimo iż z wykładni gramatycznej art. 71 ust. 2 i art. 72 ust. 1 u.u.i.ś. wynika coś zgoła odmiennego, nie czyni bezprzedmiotowym postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizowanego czy też już zrealizowanego przedsięwzięcia. Jak wcześniej podniesiono, wykładania gramatyczna nie jest jedyną metodą interpretacji prawa i bywa, że mimo iż brzmienie przepisu jest jasne, to trzeba sięgnąć do innych rodzajów wykładni, w tym wykładni systemowej i celowościowej, tak aby wydobyć rzeczywiste znaczenie normy prawnej. Udzielenie przeczącej odpowiedzi na pytanie dotyczące potrzeby przeprowadzenia postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w przypadku legalizacji istniejącego obiektu budowlanego prowadziłoby do zniweczenia celu ustawodawcy. Wystarczyłoby bowiem zrealizować samowolnie inwestycję, a następnie ją zalegalizować aby uniknąć obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (wyrok NSA sygn. akt II OSK 1481/07). Zdaniem Sądu zatem, dopuszczalne jest prowadzenie postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji realizowanej czy już zrealizowanej niezależnie od tego, czy dla tej inwestycji toczy się postępowanie legalizacyjne (wyrok NSA z dnia 28 października 2016 roku, sygn. II OSK 764/16). Celem przeprowadzenia odpowiednich procedur środowiskowych jest należyte zabezpieczenie stanu środowiska naturalnego przed szkodliwym oddziaływaniem przedsięwzięcia. Trzeba mieć na uwadze, iż w toku realizacji przedmiotowej inwestycji doszło do istotnego odstąpienia od pierwotnego projektu budowlanego, którego także uprzednio nie poddano procedurze przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000. Aktualnie, z uwagi na zaistniałe istotne zmiany w realizacji inwestycji wskutek odstępstwa od pierwotnego projektu, ale także z uwagi na brak w ogóle analizy skutków oddziaływania na otaczające przedmiotową inwestycję środowisko naturalne, w pełni zasadnym jest nałożenie kwestionowanego przez GDOŚ obowiązku przeprowadzenia przedmiotowej oceny. Podzielić należy stanowisko wyrażone przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, że w chwili wydawania decyzji zatwierdzającej przedsięwzięcie, organ administracji nie może mieć żadnych wątpliwości, że ujemne skutki nie wystąpią. Wykazanie braku negatywnego wpływu na obszar chroniony to warunek konieczny dopuszczalności inwestycji. Decydującym kryterium nie jest zatem okoliczność wystąpienia negatywnych skutków, ale wprost przeciwnie wykazanie braku takich skutków (wyrok ETS z dnia 29 października 2006 roku, sprawa C 239/04, wyrok z dnia 7 września 2004 roku, sprawa C 127/02). Trzeba pamiętać, iż brak realizacji obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania może prowadzić do zniszczeń w środowisku przyrodniczym, które stanowi miejsce szczególne, tak jak w sprawie niniejszej: polana [...], która leży w bezpośrednim sąsiedztwie [...] parku Narodowego, w obszarach Natura 2000, a wartość przyrodnicza i krajobrazowa tego miejsca, jak słusznie podniósł skarżący, jest bezcenna. Eliminację takich oddziaływań można osiągnąć wskutek właściwej realizacji przedsięwzięcia w sposób wykluczający lub minimalizujący wpływ na obszar Natura 2000. Reasumując wskazać należy, iż analizowany przypadek stanowi uzasadniony wyjątek od ogólnej zasady, do której odnosi się art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej, a mianowicie, że wydanie decyzji środowiskowej powinno nastąpić na etapie przed realizacją przedsięwzięcia. Kwestie te, natury prawnej, zostały wyjaśnione w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (por. wyrok z 3 lipca 2008 r. w sprawie C-215/06), który wskazał właśnie na wymóg, że ewentualne postępowania legalizacyjne, jakie przewiduje prawo danego państwa członkowskiego, nie może stwarzać zainteresowanym okazji do obejścia norm wspólnotowych lub uchylenia się od ich stosowania i, że pozostanie ona wyjątkiem. Odnośnie możliwości wydania decyzji środowiskowej już po zrealizowaniu przedsięwzięcia wypowiadał się, jak wyżej wskazano, wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny. Jest to stanowisko już ugruntowane i w zasadzie prezentowane jednolicie (por. wyroki NSA: z 18 maja 2016 r., II OSK 1063/15; z 27 sierpnia 2014 r., II OSK 470/13; z 6 marca 2013 r., II OSK 2147/11; z 23 maja 2014 r., II OSK 3013/12; z 14 listopada 2013 r., II OSK 1342/12 i inne). W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.