IV SA/Wa 1833/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie się - oddala skargę - W dniu [...] sierpnia 2013 r. małoletnia A. S., reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego O. S., wniosła o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się, powołując się na art. 52 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm., dalej: Konstytucja RP) oraz na fakt, że wcześniej matka małoletniej O. S. uzyskała zezwolenie na osiedlenie się. W decyzji z [...] grudnia 2013 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił udzielenia A. S. zezwolenia na osiedlenie się. Organ stwierdził, że w domu małoletniej pielęgnowane są polskie tradycje i zwyczaje, a jej matka czyni starania, by córka uczyła się języka polskiego. Jednak nie spełniona została przesłanka polskiego pochodzenia warunkująca udzielenie zezwolenia na osiedlenie się. O. S. uzyskała zezwolenie na osiedlenie się, ponieważ udokumentowała, że jej pradziadkowie V. (B.) B. i M. (M.) B. posiadali obywatelstwo polskie. Te same dokumenty zostały dołączone do wniosku A. S. Zdaniem organu nie dowodzi to polskiego pochodzenia wnioskodawczyni, ponieważ jedynie jej prapradziadkowie posiadali polskie obywatelstwo. Po rozpatrzeniu odwołania A. S. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: organ II instancji) w decyzji z [...] czerwca 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2013 r. Organ II instancji podzielił stanowisko Wojewody i zaznaczył, że nawet ustalenie posiadania obywatelstwa polskiego przez O. B., pradziadka A. S., samo w sobie nie będzie mogło stanowić podstawy do ewentualnej zmiany przedmiotowej decyzji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z [...] czerwca 2014 r. wniosła A. S. W skardze zarzuciła organowi naruszenie art. 7, 8, 11, 77 § 1, 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) zwanej dalej "k.p.a." oraz art. 52 ust. 5 Konstytucji RP. W piśmie z [...] sierpnia 2014 r. stanowiącym uzupełnienie skargi A. S. wskazała, że spełnia warunki udzielenia jej zezwolenia na osiedlenie się, ponieważ zarówno jej matka O. S., jak i babka Z. K. udowodniły swoją przynależność do Narodu Polskiego zgodnie z przepisami ustawy z 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1392), a także ustawy z 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2014 r., poz. 1187). O. S. i Z. K. spełniają również przesłanki posiadania narodowości polskiej wyrażone w art. 2 pkt 6 ustawy z 4 marca 2010 r. o narodowym spisie powszechnym ludności i mieszkań w 2011 r. (Dz. U. Nr 47, poz. 277). W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Organ wskazał także, że udzielenie zezwolenia na osiedlenie się matce i babce skarżącej nie oznacza, że automatycznie takie osoby uznano za osoby narodowości polskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 52 ust. 5 Konstytucji RP osoba, której polskie pochodzenie zostało stwierdzone zgodnie z ustawą, może osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. Zatem przepis ten ustanawia dla osób, których polskie pochodzenie zostało formalnie, tj. zgodnie z ustawą stwierdzone, prawo podmiotowe do osiedlenia się na terytorium Polski, przy czym, z treści tego przepisu wynika wyraźnie konieczność ustawowej regulacji mechanizmu stwierdzania polskiego pochodzenia osób ubiegających się o prawo pobytu w Polsce. Należy też zaznaczyć, że przepis ten nie zawiera żadnej regulacji, co do trybu dochodzenia owego konstytucyjnie gwarantowanego prawa. Dlatego zasadne jest przyjęcie, że to na podstawie art. 52 ust. 5 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, którą to ustawę zasadniczą należy zastosować bezpośrednio, osoba której polskie pochodzenie zostało stwierdzone zgodnie z ustawą ma prawo podmiotowe do domagania się od władz publicznych udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. Ustawa zasadnicza nie zawiera szczegółowych mechanizmów pozwalających na realizację tego prawa podmiotowego, dlatego należy posiłkować się trybem wydawania zezwoleń na osiedlenie się przewidzianym w ustawie z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 ze zm.), która znajduje tu zastosowanie, ponieważ postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie nie zostało zakończone przed wejściem w życie ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650 ze zm.), oraz ustawie z 9 listopada 2000 r. o repatriacji, która jako jedyna zawiera definicję "osoby polskiego pochodzenia". Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji za osobę polskiego pochodzenia uznaje się m. in. osobę deklarującą narodowość polską i spełniającą łącznie następujące warunki: 1) co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej; 2) wykaże ona swój związek z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów. Warunek określony w ust. 1 pkt 1 uważa się za spełniony, jeżeli co najmniej jedno z rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków wnioskodawcy potwierdziło swoją przynależność do Narodu Polskiego przez, w szczególności, pielęgnowanie polskich tradycji i zwyczajów. Rację ma organ, podnosząc, że udowodniono polskie obywatelstwo jedynie w przypadku prapradziadków małoletniej A. S. W stosunku do pradziadka A. S. – O. B. – nie przedstawiono dokumentów potwierdzających jego polską narodowość. Zatem żadne z jej pradziadków, dziadków i rodziców nie posiadało obywatelstwa polskiego. Z tego względu skarżąca nie spełniła ustawowych przesłanek wyrażonych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji, które pozwoliłyby stwierdzić, że A. S. jest osobą polskiego pochodzenia, a w konsekwencji udzielić jej zezwolenia na osiedlenie się. W art. 2 ustawy o Karcie Polaka ustawodawca sformułował wymogi stawiane osobom, które ubiegają się o wydanie Karty Polaka. Jednocześnie ustawa o cudzoziemcach nie przewiduje, by to na podstawie ustawy o Karcie Polaka badać związek z polskością lub polskie pochodzenie podmiotu wnioskującego o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się. Niemniej jednak przesłanki polskiego pochodzenia i przynależności do Narodu Polskiego są pokrewne. Znaczenie w sprawie ma za to kwestia, że pochodzenie polskie stwierdzono wobec matki i babki skarżącej. Ocena polskiego pochodzenia nie może mieć charakteru wtórnego, to sama skarżąca, choćby była osobą małoletnią, musi osobiście spełniać przesłanki ustawowe. Zezwolenie na osiedlenie się udzielone jej krewnym nie skutkuje, jak słusznie zauważył organ w odpowiedzi na skargę, automatycznym stwierdzeniem ich polskiej narodowości. Nie przenosi też ich uprawnień na skarżącą. Powołanie się przez skarżącego na przepisy ustawy o narodowym spisie powszechnym ludności i mieszkań w 2011 r. należy ocenić, jako bezzasadne. Celem ustawy jest stworzenie podstawy prawnej do przygotowania, zorganizowania i przeprowadzenia narodowego spisu powszechnego ludności i mieszkań w 2011 r., który pozwoli pozyskać wiedzę na temat zmian zachodzących w procesach demograficznych i społecznych, m.in. z uwagi na wzmożone migracje ludności po wstąpieniu Rzeczpospolitej Polskiej do Unii Europejskiej. Wyniki spisu są wykorzystywane bezpośrednio na potrzeby statystyki publicznej, jako baza do budowy operatów losowania do dalszych badań reprezentacyjnych prowadzonych na próbie gospodarstw domowych (uzasadnienie do projektu ustawy o narodowym spisie powszechnym ludności i mieszkań w 2011 r.) Wywodzenie z przepisów powołanej ustawy przesłanek warunkujących stwierdzenie polskiego pochodzenia, a w konsekwencji udzielenia zezwolenia na osiedlenie się osobie, która swoją polską narodowość wywiodła z przepisów ustawy o narodowym spisie, stanowi niedopuszczalną wykładnię rozszerzającą przepisów tej ustawy. Jest to także sprzeczne z celem tej regulacji, która, jak wskazano wyżej, ma m.in. dać wiarygodny obraz struktury narodowościowej kraju, ale nie jest źródłem praw i obowiązków w zakresie ustalenia narodowości podmiotów, które wzięły udział w spisie powszechnym. Dodatkowo warto zauważyć, że powoływana ustawa utraciła moc obowiązującą z dniem 31 marca 2014 r. Nie doszło także do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, 8, 11, 77 § 1, 80 k.p.a., ponieważ jak to wyżej wskazano organ prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy. Decyzji obu instancji były prawidłowo i wyczerpująco uzasadnione, organ odniósł się do wszystkich podnoszonych w toku postępowania zarzutów skarżącej, szczegółowo opisał zebrane w sprawie dowody i podał powody, dla których uznał lub odmówił im wiarygodności, pogłębiając tym samym zaufanie skarżącego do organów administracji publicznej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.