IV SA/Wa 1836/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2009 r. sprawy ze skargi W. N. "[...]" z siedzibą w M. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia uchyla zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 3 września 2008r. Minister Środowiska, wydanym na podstawie art.138 § 2 kpa, po rozpatrzeniu zażalenia L.K., uchylił postanowienie Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lutego 2008r. nr [...] i jednocześnie przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zaskarżonym postanowieniem Marszałek uzgodnił w zakresie ochrony środowiska realizację przedsięwzięcia, polegającego na budowie stacji demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz dwóch wiat magazynowych, na działkach nr ew. [...], położonych w miejscowości M., której inwestorem jest W. N.- A. Zażalenie na to postanowienie złożył L. K., podnosząc, iż nie zgadza się na umiejscowienie tej inwestycji w odległości 15 m od jego domu z tego powodu, że hałas powodowany ładowaniem odzyskanych z pojazdów blach, a także opary z procesu spawania demontowanych pojazdów wydostające się z hali będą zagrażać życiu i zdrowiu ludzi. Organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji dokonując uzgodnienia nie wziął pod uwagę przepisów rozporządzenia Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2007r. w sprawie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu ( Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...]), zgodnie z którym na terenie gminy M. ustanowiony jest obszar chronionego krajobrazu. W skardze na powyższe postanowienie W. N. wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podniósł, że wniosek o uzgodnienie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia Pt. "Budowa hali demontażu pojazdów oraz dwóch wiat magazynowych na potrzeby recyklingu pojazdów" został złożony przed wejściem w życie rozporządzenia Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2007r. który został opublikowany w Dz. Urz. Woj. [...]. Nr [...] w dniu [...] sierpnia 2007r. Obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego przyjęty uchwałą nr [...] Rady Miejskiej M. z dnia [...] grudnia 2007r. opubl. w Dz. Urz. Woj. [...] z dnia [...] lutego 2008r. Nr [...], poz. [...]) dopuszcza na jego działkach nr ew. [...] (obręb M. ) budowę nowych obiektów i urządzeń związanych z obsługą pojazdów samochodowych, w tym stacji demontażu pojazdów. Projekt planu wraz z prognozami oddziaływania na środowisko przed uchwaleniem był uzgadniany z Wojewodą [...] oraz z Wojewódzkim Konserwatorem Przyrody, a więc realizacja tej inwestycji na ww. działkach była akceptowana przez te organy. W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn w niej podniesionych. W rozpatrywanej sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie organu odwoławczego podjęte zostało na podstawie art. 138 § 2 kpa. Wydanie przez organ na podstawie tego przepisu decyzji kasacyjnej uchylającej decyzję organu pierwszej instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Celem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej przez organ drugiej instancji, a strona tego postępowania ma prawo do merytorycznego załatwienia sprawy, rozstrzygniętej zaskarżoną odwołaniem decyzją pierwszej instancji. Wynika z tego, że przepis art. 138 § 2 kpa nie może być interpretowany rozszerzająco ( por. uchwała SN z dnia 16.01.1997r. III ZP 5/96, uchwała NSA z dnia 4.05.98r. FPS 2/98, ONSA 1998/ 3/79, wyrok NSA z dnia 25 maja 1983r, II SA 403/83, publ. ONSA 1983/1/38). W orzecznictwie podkreśla się wyraźnie, iż określone w art. 138 § 2 kpa przesłanki podjęcia przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia kasacyjnego nie mogą być rozpatrywane samoistnie bez związku z przewidzianymi w art. 136 kpa obowiązkami organu odwoławczego w sferze postępowania wyjaśniającego. W konsekwencji, organ odwoławczy może powołać się na przepis art. 138 § 2 zd. 1 tylko wówczas, gdy wykaże, że przeprowadzenie przezeń dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach wyznaczonych przez art. 136 nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. W sytuacji, bowiem, gdy przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 136 umożliwiłoby temu organowi prawidłowe załatwienie sprawy, podjęcie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej z tym uzasadnieniem, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania w całości lub w znacznej części, jest równoznaczne z naruszeniem obu tych przepisów. Dlatego "organ odwoławczy czyniąc użytek z przepisu art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego powinien w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej nie tylko przekonująco uzasadnić istnienie przesłanek wymienionych w tym przepisie, lecz także wskazać, z jakich przyczyn nie zastosował przepisu art. 136 Kodeksu. Właściwy sens przepisu art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego można, bowiem wydobyć jedynie w zestawieniu ze znaczeniem przepisu art. 136, skoro wady postępowania dowodowego przed organem pierwszej instancji mogą być tego rodzaju, że organ odwoławczy usunie je przez przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego albo przez przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji celem ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej część.." (Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 czerwca 1999 r., III RN 7/99, OSNP 2000/9/338). Powyższe odnosi się również do postanowień w związku z treścią art. 144 kpa, w myśl którego do zażaleń mają odpowiednie zastosowane przepisy dotyczące odwołań. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie zostało wydane z obrazą art. 138 § 2 kpa, gdyż organ odwoławczy uchylając postanowienie organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia nie wykazał, by rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania w całości lub w znacznej części, a nadto nie wskazał przyczyn niezastosowania art. 136 kpa. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest lakoniczne, sprowadza się jedynie do stwierdzenia, że organ pierwszej instancji rozpoznając ponownie sprawę powinien wziąć pod uwagę wymogi ochrony środowiska oraz treść rozporządzenia nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2007r. w sprawie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu. W ocenie Sądu nie zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 kpa, z tego względu, że wbrew stanowisku organu odwoławczego, w uzasadnieniu postanowienia organu pierwszej instancji znajduje się stwierdzenie, iż teren planowanej inwestycji znajduje się w obrębie obszaru " [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu i nie przewiduje się negatywnego wpływu na przyrodę obszaru, jeśli inwestor zastosuje się do warunków określonych w postanowieniu. W tych warunkach nie ulega wątpliwości, ze organ odwoławczy nie był uprawniony do wydania postanowienia kasacyjnego o wyjątkowym charakterze, lecz stosownie do zasady dwuinstancyjności postępowania określonej w art. 15 kpa sam powinien rozstrzygnąć merytorycznie, czy w świetle uregulowań wynikających z powołanego wyżej rozporządzenia Wojewody [...] inwestycja objęta wnioskiem inwestora może być pozytywnie uzgodniona. Uchylając się w istocie od merytorycznego rozpatrzenia sprawy Minister Środowiska naruszył art. 138 § 1 i art. 138 § 2 kpa, zgodnie z którymi organ rozpatrując odwołanie ponownie rozstrzyga sprawę administracyjną w jej całokształcie wydając jedno z rozstrzygnięć, o jakich mowa w art. 138 § 1 kpa pkt 1-3 kpa. Należy również stwierdzić, iż organ odwoławczy uchylając się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy dopuścił się obrazy zasadny szybkości i prostoty postępowania, określonej w art. 12 § 1 kpa. Dla porządku wymaga również podkreślenia, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia uchybia w sposób istotny wymogom określonym w art. 124 § 2 kpa i art. 125 § 3 kpa, zgodnie z którymi postanowienie na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Jak stanowi art. 126 kpa treść uzasadnienia faktycznego i prawnego musi być zgodna z art. 107 § 3 kpa, zawierać ustosunkowanie się do materiału dowodowego dotyczącego kwestii procesowej lub istoty sprawy oraz przesłanki wykładni przepisów prawnych dokonanej przez organ wydający postanowienie ( patrz : B. Adamiak / J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck., Warszawa 2008, s.124). Wskazane naruszenie przepisów postępowania mogło mieć, w ocenie Sądu, wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145§ 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z ar. 209 cyt. ustawy.