IV SA/Wa 1837/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant ref. staż. Agnieszka Szymańczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2018 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stanu poprzedniego wody na gruncie oddala skargę I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją" albo "decyzją odwoławczą") Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania M. C. (dalej "Skarżącego"), reprezentowanego przez adw. K. T., od decyzji Wójta Gminy [...] (dalej "Wójta") z dnia [...] stycznia 2017 roku nr [...] znak: [...], wydanej w przedmiocie nakazania Skarżącemu, jako właścicielowi gruntu stanowiącego działki o nr [...] i [...], położone w obrębie geodezyjnym [...] (dalej "grunt albo działki Skarżącego"), przywrócenia na tym gruncie stanu wody na podstawie art.29 ust.3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne (tekst jedn.: Dz.U. 2015 r. poz. 469 ze zm.), dalej "Prawo wodne" albo "ustawa", utrzymało decyzję Wójta w mocy. II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez SKO zaskarżonej obecnie decyzji odwoławczej, przedstawia się następująco: 1. Pismem z dnia [...] listopada 2014 r. Wójt zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie nakazania Skarżącemu dokonania na jego gruncie czynności, o których mowa w art.29 ust.3 Prawa wodnego. 2. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 roku Nr [...], znak: [...], Wójt nałożył na Skarżącego stosowny nakaz. 3. Decyzją z dnia [...] listopada 2015 roku, znak: [...], SKO, po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego od w/w decyzji Wójta, uchyliło tę decyzję i przekazało Wójtowi sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi, stwierdzając konieczność doprecyzowania obowiązków nałożonych na Skarżącego. 4. Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. Wójt orzekł w sprawie w taki sposób, iż nakazał Skarżącemu, właścicielowi działek nr [...] i [...] położonych w obrębie geodezyjnym [...], przywrócenie stanu poprzedniego wody na gruncie poprzez usunięcie wskazanej w załączniku do decyzji części nasypu, znajdującego się na działkach nr [...] i [...], przy spełnieniu następujących warunków: 1) szczegółową miąższość nadkładu do usunięcia należy określić przy udziale uprawnionego geologa, uprawnionego geodety oraz korzystając z wykonanych na terenie dokumentacji geologicznych; 2) udział uprawnionego geologa oraz geodety przy określaniu szczegółowej grubości warstwy nasypu do usunięcia należy udokumentować opisem wykonanych robót geologicznych i geodezyjnych; 3) opis wykonanych robót powinien zawierać: datę i miejsce wykonania czynności, opis przeprowadzonych robót, wykorzystane materiały, plan sytuacyjny ze wskazaniem punktów charakterystycznych w obrębie nasypu, podpisy osób uprawnionych; 4) opis wykonanych robót należy dostarczyć do Urzędu Gminy [...] w ciągu 7 dni od dnia ich wykonania. 5. Skarżący wniósł do SKO odwołanie od decyzji Wójta, podnosząc że: (-) Wójt nie określił nałożonego obowiązku w sposób precyzyjny, (-) nie wskazał o jakiego uprawnionego geodetę i geologa chodzi, (-) nie wskazał jaką metodą należy dokonać usunięcia gruntu, (-) nawiezienia ziemi dokonał właściciel działki sąsiadującej, który nie brał udziału w postępowaniu. III. Jak już wskazano, zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. SKO rozpatrzyło odwołanie Skarżącego od decyzji Wójta, utrzymując tę decyzję w mocy. Uzasadniając w/w rozstrzygnięcie odwoławcze, SKO wskazało w szczególności, co następuje: 1. Przepis art. 29 ust. 1 Prawo wodnego z 2001 r. stanowi, iż o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Stosownie natomiast do art. 29 ust. 3 w/w ustawy, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. 2. W celu ustalenia, czy na gruncie Skarżącego doszło do zmiany stanu wody, wpływającego szkodliwie na grunty sąsiednie, Wójt powołał biegłą M. C., posiadającą uprawnienia geologiczne nr [...], która sporządziła stosowną opinię. Analiza w/w dokumentu pozwala na uznanie, że biegła prawidłowo przeprowadziła czynności i ustaliła aktualny oraz historyczny zasięg i głębokość podtopień, szczegółowo opisała stan działek oraz ustaliła kierunki spływu wód. Biegła wskazała zatem, że: Istotne znaczenie dla stanu stosunków wodnych na działkach Skarżącego ma znajdujący się na nich nasyp, którego utworzenie w latach 2009 - 2012 spowodowało podniesienie terenu o około 2 metry ponad istniejącą wcześniej powierzchnię naturalną. Przedmiotowy nasyp stanowi barierę dla odpływu wód powierzchniowych z działek Skarżącego przez przepust i następnie po drugiej stronie jezdni zgodnie z naturalnymi spadkami powierzchni terenu. W wyniku zatrzymania odpływu wód okresowo dochodzi do lokalnych podtopień. Przez podtopienie rozumieć należy zalanie terenów z przyczyn innych niż powódź oraz pojawienie się wód podziemnych płytko pod powierzchnią terenu lub na powierzchni terenu np. w wyniku zahamowania przepływu wód podziemnych, zalanie terenu wodą podziemną w wyniku podniesienia się poziomu zwierciadła wody do powierzchni terenu. Na występowanie podtopień na działkach nr [...] i [...] decydujący wpływ ma odcięcie istniejących tu w przeszłości (przed powstaniem nasypu) dróg naturalnego, okresowego odpływu wód po powierzchni terenu w kierunku północno - zachodnim. W wyniku sztucznego podwyższenia powierzchni terenu działek Skarżącego zostały zablokowane drogi naturalnego odpływu wód. Utrzymywanie się wody w rowie przy granicy z działkami Skarżącego świadczy o braku możliwości spływu wód powierzchniowych w kierunku nasypu oraz o ograniczonej możliwości lub braku przepływu wód podziemnych w obrębie nasypu. Podwyższenie działek Skarżącego doprowadziło zmiany pierwotnej rzeźby terenu i w konsekwencji do zmian naturalnych dróg spływu wód powierzchniowych. Nasyp stanowi barierę dla przepływu wód opadowych po powierzchni terenu oraz dodatkowo może wpływać na ograniczenie przepływu wód gruntowych. Roboty wykonane na gruncie Skarżącego doprowadziły zatem do zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim. 3. W toku ponownie prowadzonego postępowania Wójt przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie, jakie czynności należy podjąć, aby doprowadzić do pierwotnych stosunków wodnych. Wskazano na konieczność usunięcia nasypu znajdującego się na działkach Skarżącego do poziomu gruntu rodzimego. Obszar, z którego należy usunąć nasyp stanowi załącznik do decyzji. Określenie obowiązków Skarżącego nastąpiło w sposób precyzyjny, albowiem wskazano jakie czynności winny być w tym celu podjęte. Nawieziony grunt ma być usunięty, nie jest przy tym istotne jaką metodą. Dla prawidłowej realizacji nałożonego obowiązku organ nakazał wykonanie go przy udziale geodety i geologa oraz sporządzenie z tej czynności protokołu. 4. Twierdzenia Skarżącego, że to właściciel działki sąsiedniej nawiózł ziemię na jego grunt nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Z treści przepisu art. 29 ust. 3 Prawa wodnego wynika bowiem jednoznacznie, że zobowiązać można właściciela nieruchomości, na której dokonano działań zmieniających stan wody na gruncie. Jeżeli faktycznie inna osoba bez wiedzy i zgody właściciela dokonała tych czynności, to może on dochodzić swoich praw w innym postępowaniu. IV. Pismem z dnia [...] lipca 2017 r. Skarżący wniósł do tut. Sądu skargę na decyzję SKO z dnia [...] czerwca 2017 r., zarzucając tej decyzji: - naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na treść decyzji, to jest art. 29 ust. 3 Prawo wodne, polegające na jego niezastosowaniu i przyjęciu, że decyzja Wójta zawiera dokładne wskazanie sposobu i metody usunięcia nasypu na działkach Skarżącego w sytuacji, gdy decyzja ta nie zawiera dokładnych wytycznych, co do sposobu usunięcia nasypu i wskazania najskuteczniejszej i najprostszej metody likwidacji istniejącego stanu rzeczy, co uniemożliwia jej wykonanie przez Skarżącego i w związku z tym winna być uchylona, - błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść decyzji a polegający na przyjęciu, iż to Skarżący dokonał nawozu ziemi i w konsekwencji doprowadził do podwyższenia terenu w sytuacji, gdy w rzeczywistości dokonała tego właścicielka działki sąsiedniej J. Z. (dalej "sąsiadka Skarżącego"), co wielokrotnie było sygnalizowane w toku postępowania administracyjnego, - naruszenie przepisu postępowania mające wpływ na treść postępowania, a to art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. polegające na jego niezastosowaniu i przyjęciu, że postępowanie karne zainicjowane przez pełnomocnika pokrzywdzonego, tj. Skarżącego w przedmiocie ustalenia osoby odpowiedzialnej za nawiezie ziemi na grunt nie ma wpływu na toczące się postępowanie administracyjne i w związku z tym postępowanie to nie zostało zawieszone pomimo zaistnienia przesłanek z przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W uzasadnieniu w/w zarzutów podniesiono, co następuje: (i) Skarżący nie kwestionuje faktu, iż na jego gruncie znajduje się nasyp ziemi, opisany w opiniach biegłych (do których to opinii Skarżący nie wnosi żadnych zarzutów i co do zasady z nimi się zgadza); (ii) W decyzjach organów obu instancji nie wskazano jednakże sposobu, w jaki przedmiotowy nasyp miałaby być przez Skarżącego usunięty, informując jedynie w to miejsce, iż stosowne czynności winny być wykonane przy udziale uprawnionego geologa oraz geodety (i to bez skonkretyzowania uprawnień, jakimi w/w specjaliści mieliby się legitymować). Decyzja winna zawierać informację na temat metody i sposobu usunięcia nasypu w sposób najskuteczniejszy i najprostszy (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 stycznia 2008 r., II SA/Lu 912/07, CBOSA). W przywołanym wyroku wskazano również, że organ nie może nakładać na stronę obowiązków, których wykonania nie będzie mógł zweryfikować w ramach własnych kompetencji i uprawnień, a tak jest w obecnej sytuacji prawnej. Z uwagi na powyższe okoliczności wydane w sprawie decyzje są w istocie niewykonalne; (iii) Organy wadliwie przyjęły, że to Skarżący wykonał przedmiotowy nasyp na własnych gruntach, podczas gdy w rzeczywistości roboty te wykonała na przestrzeni lat, bez zgody i wiedzy Skarżącego (który nie zamieszkuje w pobliżu przedmiotowej nieruchomości i nie gospodaruje na niej na bieżąco), jego sąsiadka, prowadząca działalność gospodarczą, na którą to okoliczność organy nie dokonały żadnych ustaleń. Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. Skarżący sam wezwał sąsiadkę do usunięcia nawiezionej ziemi z jego gruntu, do którego to wezwania adresatka jednakże nie zastosowała się; (iv) Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z naruszeniem art.97 § 1 pkt 4 k.p.a., polegającym na zaniechaniu jego zawieszenia do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w postaci postępowania karnego, toczącego się z wniosku Skarżącego przeciwko sąsiadce. W dniu [...] sierpnia 2016 r. złożył zatem zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa do Prokuratury Rejonowej w [...] to jest czynu opisanego w art. 194 ustawy — Prawo wodne oraz art. 183 k.k. V. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: VI. Sąd rozpoznał skargę na decyzję SKO z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t.j. Dz.U. z 2016 r., poz.1066 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2017 poz.1369 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a."). Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a. W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził. VII. Kontrola legalności zaskarżonej do Sądu decyzji prowadzi do następujących wniosków: 1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego było rozstrzygnięcie, czy spełnione zostały ustawowe przesłanki, przewidziane w art.29 ust.3 Prawa wodnego, upoważniające Wójta (a w drugiej instancji SKO) do nałożenia na Skarżącego obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego wody na jego gruncie. Sąd w całości podziela stanowisko zajęte w wydanych w sprawie decyzjach organów obu instancji, iż w/w ustawowe przesłanki wystąpiły, co oznacza, iż nałożenie na Skarżącego stosownych obowiązków restytucyjnych było w pełni zasadne. Zarzutów skargi nie można było w tej sytuacji uwzględnić. 2. Przepis art.29 Prawa wodnego reguluje kwestie podstawowych obowiązków właścicieli nieruchomości, związanych z utrzymywaniem pożądanego stanu wody na gruncie oraz przewiduje instrumenty prawne, mające na celu wyegzekwowanie tych obowiązków. Przepis art.29 ustawy stanowi zatem, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody ma gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich ani też odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (ust.1). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust.2). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (ust.3). Z przywołanych przepisów wynika zatem wprost, że na właścicielu nieruchomości ciąży obowiązek takiego jej użytkowania, by nie powodować zmian w stanie wody na gruncie, wpływających szkodliwie na grunty sąsiednie, a jeżeli już do takiej niepożądanej zmiany dojdzie, to na wspomnianym właścicielu ciąży obowiązek usunięcia stwierdzonych przeszkód lub zmian. Zastosowanie instrumentów przewidzianych w art. 29 ust. 3 ustawy wymaga wykazania przez organ prowadzący postępowanie łącznego wystąpienia dwóch przesłanek, tj.: 1) wywołania przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie, 2) szkodliwego oddziaływania przez taką zmianę na grunty sąsiednie. Prowadzone przez organ administracji postępowanie wyjaśniające ma zatem ustalić, czy do zmiany naturalnego stanu wody na gruncie istotnie doszło, a jeżeli tak, to czy zmiana taka wpłynęła niekorzystnie na grunty sąsiednie. Niezbędnym jest wnikliwe ustalenie, czy zaistniała zmiana pozostaje w związku przyczynowo - skutkowym z powstałą na gruncie szkodą. Przepisy ustawy Prawo wodne nie zawierają definicji "zmiany stanu wody na gruncie". Jednakże analiza przepisu art. 29 ustawy prowadzi do wniosku, że spowodowanie przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji, o jakiej mowa w art. 29 ust. 3 p.w., to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi czy też hydrologicznymi (tak m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 27 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 556/12). W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że zastosowanie przez organy administracji publicznej wskazanej w art. 29 ust. 3 p.w. normy prawnej wymaga precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego, w szczególności jaki był ostatnio stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, czy nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody opadowej, a jeśli tak - z jakiej przyczyny, w szczególności czy dokonane zmiany spowodowały szkody na gruntach sąsiednich (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 613/07, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 26 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 638/2009, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 13 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Ke 642/2009, publ.: cbois). Wskazanych wyżej ustaleń organ winien dokonać zgodnie z ogólnymi regułami postępowania dowodowego, określonymi w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., które nakazują organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością, a w szczególności zobowiązują do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ocena czy dana okoliczność została udowodniona może nastąpić dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). 3. Okolicznością w sprawie niesporną między stronami jest to, że: (-) na gruntach Skarżącego doszło do zmiany stanu wody (poprzez umiejscowienie na nich ziemnego nasypu o wysokości dwóch metrów, stanowiącego barierę dla odpływu wód powierzchniowych z tychże gruntów), (-) w/w zmiana stanu wody na gruntach Skarżącego wpływa szkodliwie na grunty sąsiednie (powodując na nich podtopienia). Okoliczności te zostały jednoznacznie wykazane przez powołaną przez organ I instancji biegłą, do których to ustaleń Skarżący nie zgłasza zastrzeżeń (co wprost akcentuje wniesiona skarga). Stanowisko skargi zasadza się natomiast na dwóch następujących kwestiach, tj.: 1) na niewykonalności decyzji Wójta, mającej wynikać z niedostatecznie precyzyjnego określenia sposobu wykonania nałożonych na Skarżącego obowiązków restytucyjnych, 2) na braku podstaw do obciążania Skarżącego odpowiedzialnością administracyjną, o której mowa w art.29 ust.3 Prawa wodnego, w sytuacji, w której sprawcą zmiany stanu wody na gruncie (tj. wykonawcą nasypu) nie był Skarżący a działająca bez jego wiedzy i zgody osoba trzecia (tj. sąsiadka, prowadząca działalność gospodarczą), która to okoliczność winna skutkować co najmniej wstrzymaniem się przez organy od merytorycznego rozpatrzenia sprawy do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia kwestii odpowiedzialności karnej rzeczywistej sprawczyni zmiany stanu wody na gruncie. Stwierdzić jednakże należy, iż w/w zarzuty, podnoszone już na etapie odwołania od decyzji Wójta, zostały wnikliwie rozpatrzone przez organ odwoławczy i prawidłowo uznane za niezasadne. Stosownie do powyższego: 4. Sposób określenia w decyzji Wójta nałożonych na Skarżącego obowiązków restytucyjnych uznać należy za wystarczający do ich prawidłowego wykonania, a to z uwagi na: (-) wskazanie w decyzji na konieczność usunięcia nasypu znajdującego się na działkach Skarżącego do poziomu gruntu rodzimego, (-) zakreślenie obszaru, z którego należy usunąć nasyp na załączniku do decyzji. Przekonująco wskazał organ odwoławczy na zbędność określania w decyzji szczegółowej metody, w jakiej Skarżący miałby wykonać nakazane usunięcie nasypu albowiem istotne znaczenie ma wyłącznie to aby wyznaczony decyzją cel (tj. usunięcie nasypu na oznaczonym obszarze) został osiągnięty. Nie było również konieczne wskazywanie przez organy szczegółowych uprawnień, jakimi winni legitymować się uprawnieni geodeta oraz geolog, przy udziale których w/w roboty winny być wykonane. To na w/w podmiotach ciążyć bowiem będzie obowiązek wykazania, że dysponują uprawnieniami, upoważniającymi ich do wykonania stosownych usług na rzecz Skarżącego. Celowym jest odwołanie się we w/w zakresie do orzecznictwa sądowego, analizującego kwestię zakresu szczegółowości, właściwego dla określania przez organy obowiązków, o których mowa w art.29 ust.3 Prawa wodnego. W wyroku WSA w Gdańsku z dnia 26 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 299/17, publ. LEX (poczynione tu rozważania dotyczą wprawdzie bezpośrednio wyłącznie drugiego z alternatywnie wskazanych w art.29 ust.3 ustawy obowiązków, jakie na tej podstawie można nałożyć na właściciela, tj. obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, niemniej znajdują odpowiednie zastosowanie także do nakazania właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego), wskazano zatem, co następuje: "1) Zawarte w niniejszym przepisie sformułowanie "lub" wskazuje, iż to od uznania organu zależy, czy strona zostanie zobowiązana do przywrócenia stanu poprzedniego, czy też do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. 2) Powołany przepis nie wskazuje, jakiego rodzaju urządzenia mają być wykonywane w celu zapobieżenia szkodom. Jego istotą jest bowiem nakazanie stronie wyrządzającej szkodę wykonania takiego urządzenia, które uniemożliwi dalsze jej wyrządzanie. Tym samym w ocenie Sądu orzekającego w niniejszym składzie, w stosowaniu powyższej regulacji drugorzędne znaczenie ma wykazywanie konkretnych urządzeń zapobiegających szkodom, natomiast najistotniejszy jest efekt działań podjętych przez właściciela gruntu, to jest uniemożliwienie wyrządzania dalszych szkód gruntom sąsiednim. 3) Prawo wodne nie definiuje pojęcia "urządzenia zapobiegające szkodom". W art. 9 tejże ustawy, który zawiera definicję pojęć w niej używanych, brak jest odniesienia co należy przez to rozumieć. Zdaniem Sądu pod tym pojęciem mieszczą się więc wszelkie urządzenia, których wykonanie ma na celu zapobieżenia powstawaniu szkód. 4) Z powyższego wynika, iż organy rozstrzygające na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego nie mają obowiązku wskazywania konkretnych urządzeń, o których mowa w tym przepisie, a wystarczające jest nałożenie na właściciela gruntu obowiązku zapobieżenia szkodom poprzez podjęcie stosownych działań. W tej sytuacji to właściciel gruntu winien zdecydować jakie urządzenia zapobiegające szkodom wykona realizując nałożony obowiązek.". 5. Wbrew stanowisku skargi okoliczność ewentualnego wykonania przedmiotowego nasypu przez osobę inną niż Skarżący nie zwalnia Skarżącego z odpowiedzialności na zasadzie art.29 ust.3 Prawa wodnego. Jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 lutego 2017 r., sygn. akt IV CSK 237/16, publ. LEX "Zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy z 2001 r. - Prawo wodne, na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powodujących szkody na gruntach sąsiednich, powstałych na jego gruncie także wskutek przypadku lub działania osób trzecich. Wystarczającymi przesłankami tej odpowiedzialności jest wystąpienie zmiany w stosunkach wodnych na danym gruncie, powstanie szkody na gruncie sąsiednim i zaistnienie związku przyczynowego pomiędzy tymi dwoma faktami. (...)". Jak to wyjaśnił s kolei WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 782/16, publ. LEX: "To bowiem na aktualnym właścicielu nieruchomości ciążą obowiązki wykonania określonych prac lub urządzeń, które zapobiegałyby szkodliwej zmianie odpływu wód i to niezależnie od tego, czy taka zmiana wynika z działania obecnego właściciela, czy też poprzedniego właściciela bądź innego podmiotu Tylko bowiem właściciel takiej nieruchomości, jako podmiot uprawniony do korzystania z niej w najszerszym zakresie, wynikającym z art. 140 k.c., może zapewnić wykonanie przedmiotowych obowiązków.". Trafnie wskazał zatem organ odwoławczy, że o ile faktycznie wykonawcą nasypu na gruncie Skarżącego była osoba trzecia, działająca bez wiedzy i zgody Skarżącego, to Skarżący może dochodzić od tej osoby np. na zasadach określonych w prawie cywilnym zwrotu wartości nakładów, jakie poniesie w celu wykonania obowiązków nałożonych decyzją. W świetle powyższych okoliczności wniesioną skargę należy uznać za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.