IV SA/Wa 1840/16
WyrokWSA w Warszawie2016-10-21
Skład orzekający: Grzegorz Rząsa, Alina Balicka, Małgorzata Małaszewska – Litwiniec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Infrastruktury i Budownictwa prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z 1962 r. i poprzedzającego ją orzeczenia z 1961 r. w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości, w sytuacji gdy skarżący zarzucali naruszenie przepisów dotyczących ustalenia odszkodowania, w tym brak przeprowadzenia rozprawy z udziałem biegłego oraz ustalenie odszkodowania w oparciu o nieobowiązujące przepisy?Ratio decidendi
Minister Infrastruktury i Budownictwa naruszył art. 156 § 1 w zw. z art. 15 k.p.a., ponieważ nie dokonał wnikliwej oceny zaskarżonej decyzji pod kątem wszystkich przesłanek stwierdzenia jej nieważności. Sąd uznał, że kwestia zastosowania przepisów dotyczących okręgów gospodarczych w dacie wydania decyzji przez Komisję Odwoławczą do Spraw Wywłaszczenia (1962 r.) wymagała szczegółowego zbadania, a ewentualna luka prawna mogła stanowić podstawę do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa, zwłaszcza w kontekście zmiany powierzchni wywłaszczanej nieruchomości i braku nowego operatu szacunkowego.Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji z 1962 r. i orzeczenia z 1961 r. dotyczących wywłaszczenia nieruchomości, zarzucając ustalenie odszkodowania bez przeprowadzenia rozprawy z udziałem biegłego oraz bez możliwości zapoznania się z opiniami biegłych, a także sporządzenie operatu szacunkowego po przeprowadzeniu rozprawy i dla części nieruchomości. Minister Infrastruktury i Budownictwa utrzymał w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności, uznając, że brak jest podstaw do jej uchylenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa oraz zasądził od Ministra na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec (spr.), Protokolant sekr. sąd. Karolina Heman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2016 r. sprawy ze skargi R. B., T. B., K. B., P. B., R. B. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżących R. B., T. B., K. B., P. B., R. B. kwotę 765 (siedemset sześćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
IV SA/Wa 1840/16
U Z A S A D N I E N I E
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...].05.2016 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa - po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...].10.2014 r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...].05.1962 r. nr [...] oraz poprzedzającego ją orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...].01.1961 r. nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], wpisanej w księgach wieczystych Sądu Powiatowego w K. KW nr [...], parcela nr [...], o powierzchni 4708 m², stanowiącej własność T. B., J. B. i R. B. - w części dotyczącej odszkodowania.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. W orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...].01.1961 r. odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość ustalono na kwotę 7532,80 zł. Decyzją z dnia [...].05.1962 r., nr [...] Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych po rozpatrzeniu odwołania J. B. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję z tą zmianą, że wywłaszczeniu uległ grunt o powierzchni 5335 m² za odszkodowaniem w kwocie 8536 zł.
O stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...].05.1962 r. Skarżący wystąpili w dniu [...].03.2013 r. W uzasadnieniu wniosku zarzucono zaskarżonym decyzjom naruszenie art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70 ze zm.), polegające na ustaleniu odszkodowania bez możliwości wysłuchania biegłego na rozprawie, jak również bez możliwości zapoznania się z opiniami biegłych, gdyż operat szacunkowy dotyczący przedmiotowej nieruchomości został sporządzony dopiero w dniu [...].12.1960 r., a zatem po przeprowadzeniu rozprawy wywłaszczeniowej.
Decyzją z dnia [...].10.2014 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...].05.1962 r., nr [...] oraz poprzedzającego ją orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...].01.1961 r., nr [...].
Minister wyjaśnił, że z przepisu art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. wynika przede wszystkim obowiązek przeprowadzenia rozprawy. Ustalenie więc odszkodowania bez przeprowadzenia rozprawy mogłoby ewentualnie podlegać ocenie pod kątem wystąpienia podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji przewidzianej w art. 156 kpa. Należy wskazać, że art. 22 (we wcześniejszej wersji ustawy - art. 21) ustawy z dnia 12 marca 1958 r. stanowił o obowiązku wysłuchania - nie biegłych - a opinii biegłych, co może być również rozumiane jako odczytanie sporządzonej na piśmie opinii (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 1219/11). W dniu [...].10.1960 r. odbyła się rozprawa. Brał w niej udział J. B., występujący jako strona i ustawowy przedstawiciel nieletnich dzieci R. B. i T. B.. Podczas rozprawy J. B. oświadczył, iż nie chce występować jako ustawowy przedstawiciel małoletnich dzieci, bowiem sprawa wywłaszczeniowa jest dla nich krzywdząca. Ponadto J. B. wniósł zastrzeżenie co do decyzji lokalizacyjnej oraz wniósł o uwzględnienie dojazdu do stodoły.
Minister przyznał, że biegły nie brał udziału w rozprawie, ale brał udział w postępowaniu wywłaszczeniowo - odszkodowawczym poprzez sporządzenie opinii szacunkowej. Opinia szacunkowa rzeczoznawcy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej – A. R. została sporządzona w dniu [...].12.1960 r. Biegły ustalił wysokość odszkodowania na kwotę 7532,80 zł w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. oraz zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 5.04.1958 r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. nr 24, poz. 143). Zgodnie z tym zarządzeniem wartość 1 ha gruntów klasy III b w okręgu III strefy ekonomicznej miejskiej wynosiła 16000 zł. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, odszkodowanie za grunty rolne powinno odpowiadać cenom ustalanym za grunty rolne przeznaczone do sprzedaży z zapasów Państwowego Funduszu Ziemi.
Biegły ustalił, że J. B. był płatnikiem podatku gruntowego, zaś nieruchomość podlegająca wywłaszczeniu położona była w okręgu III, strefie ekonomicznej miejskiej. Biegły wyliczył więc odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia gruntu o powierzchni 4708 m² w wysokości 7532,80 zł (0,4708 ha x 16000 zł/1 ha = 7532,80 zł). Taka też kwota odszkodowania została przyznana decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w G. z dnia [...].01.1961 r.
Dopiero na skutek wniesionego odwołania Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...].05.1962 r., nr [...] zmieniła orzeczenie I. instancji w ten sposób, że wywłaszczeniu ulegał grunt o pow. 5335 m², zaś odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość ustalono w kwocie 8536 zł. Jak wynika z treści decyzji odwoławczej, wydanie decyzji nastąpiło po rozpatrzeniu sprawy na posiedzeniach w dniach [...].02.1961 r. i [...].03.1962 r.
Minister podkreślił, że zarówno z wniosku wywłaszczeniowego z dnia [...].09.1960 r., jak i z zawiadomienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wynika, że zawnioskowana do wywłaszczenia była nieruchomość o pow. około 5300 m², z ogólnej pow. 8756 m². Ustalono bowiem, że Referat Geodezji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. w czasie dokonywania pomiarów nieruchomości popełnił błąd rachunkowy. Zgodnie w wyrysem sporządzonym w dniu [...].07.1961 r. przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. powierzchnia nieruchomości wywłaszczonej wyniosła 5335 m². Zdaniem Ministra, doszło zatem do prawidłowej zmiany zaskarżonej decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. w zakresie powierzchni gruntu, jak również należnego odszkodowania.
W przedmiotowej sprawie organ II. instancji dysponował opinią szacunkową A. R. z dnia [...].12.1960 r., rzeczoznawcy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G., który działając w oparciu o obowiązujące ówcześnie przepisy prawa ustalił, iż w związku z tym, że J. B. był płatnikiem podatku gruntowego zastosowanie do wyceny nieruchomości miał art. 8 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej.
Jednocześnie bezstronny, uprawniony biegły ustalił, iż w związku z powyższym stawka za 1 ha gruntu wynosiła 16.000 zł.
Oznacza to, że organ II instancji oparł się na opinii biegłego, który ustalił stawkę za 1 ha gruntu. Wobec jednoznacznego ustalenia powierzchni wywłaszczeniowego gruntu na 5335 m² odszkodowanie ustalono w kwocie 8536 zł, tj. 5335 m² x 1,6 zł = 8536 zł. A zatem odszkodowanie zostało przyznane w prawidłowej wysokości.
Minister stwierdził zatem, że nie można przyjąć, aby nieobecność biegłych na rozprawie z dnia [...].10.1960 r. oraz brak aktualizacji operatu szacunkowego w związku ze zmianą powierzchni wywłaszczonej nieruchomości - bez wykazania, że miało to wpływ na wysokość ustalonego odszkodowania - stanowił rażące naruszenia prawa, będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji.
Minister podkreślił, że w omawianym okresie nie istniał wolny rynek nieruchomości, a sporządzane przez biegłych szacunki opierały się na ustalonych w przepisach prawa tzw. sztywnych stawkach. Zatem odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia wyliczane było nie w odniesieniu do materiału porównawczego (jak jest obecnie), a poprzez proste przemnożenie powierzchni wywłaszczanego gruntu przez stawkę ustaloną w obowiązującej tabeli w zależności od rodzaju gruntu i klasy gleby. Brak jest więc podstaw do uznania, że odszkodowanie nie zostało przyznane w prawidłowej wysokości.
Z kolei, podnoszony przez byłego właściciela zarzut, iż odszkodowanie powinno być ustalone na podstawie art. 8 ust. 6 ustawy wywłaszczeniowej nie został przez Ministra uwzględniony, bowiem wywłaszczony grunt stanowił grunt rolny, zaś J. B. był płatnikiem podatku gruntowego.
We wniesionej skardze zarzucono:
1) błędną wykładnię przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., mającą wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez brak wnikliwej oceny okoliczności sprawy w aspekcie istnienia przesłanek określonych w tym przepisie prawa, w związku z naruszeniem przepisu prawa materialnego, tj. art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70 ze zm.) przez ustalenie wysokości odszkodowania bez przeprowadzenia rozprawy i bez uzyskania opinii biegłego. Na rozprawie wywłaszczeniowej w ogóle nie poruszono kwestii wysokości odszkodowania. Biegły A. R. sporządził opinię dopiero [...] grudnia 1960 r., czyli przeszło dwa miesiące po przeprowadzeniu rozprawy wywłaszczeniowej, jednak i ta opinia nie mogła stanowić podstawy do ustalenia odszkodowania, bowiem dotyczyła jedynie części - 4.708 m² - ostatecznie wywłaszczonej nieruchomości. Opinia natomiast winna uwzględniać całą powierzchnię wywłaszczonej nieruchomości, czyli 5.335 m²;
2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez pominięcie aktualnych linii orzeczniczych: sądowoadministracyjnej oraz Sądu Najwyższego.
Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji obu instancji oraz o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W piśmie uzupełniającym skargę Skarżący dodatkowo zarzucili wydanie decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...].05.1962 r. nr [...] bez podstawy prawnej.
Podano, że aktem prawnym regulującym wysokość stawek odszkodowania za grunty rolne (orne, warzywnicze, sadownicze, łąki, pastwiska itd.) w dniu wydania decyzji przez Komisję Odwoławczą do Spraw Wywłaszczenia - było zarządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 5 kwietnia 1958 r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. Nr 24, poz. 143), w szczególności § 1 ust. 1 pkt 1-2 tego zarządzenia. Zgodnie z tym zarządzeniem na wysokość odszkodowania miał wpływ przydział powiatu do określonego okręgu gospodarczego. Wydając decyzję w przedmiotowej sprawie powiat [...] zaliczono do III okręgu gospodarczego, jednak na podstawie nieobowiązującego już w dniu 4 maja 1962 r., bowiem uchylonego z dniem 27 kwietnia 1962 r., rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 czerwca 1955 r. w sprawie zaliczenia poszczególnych powiatów do jednego z okręgów gospodarczych, ustalenia norm przeciętnego przychodu szacunkowego z hektara gruntów oraz stawek podatku gruntowego dla celów wymiaru podatku gruntowego za rok 1955 (Dz.U. Nr 23, poz.144). Na mocy załącznika nr 1 do obowiązującego od 27 kwietnia 1962 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 1962 r. w sprawie zaliczenia powiatów do okręgów gospodarczych, ustalenia norm przeciętnego przychodu szacunkowego oraz stawek podatku gruntowego dla celów wymiaru podatku gruntowego. (Dz.U. Nr 24, poz. 106) powiat [...] został zaliczony do IV okręgu gospodarczego. Wiązało się to z wyższym odszkodowaniem z tytułu wywłaszczenia 1ha gruntu rolnego klasy III b położonego w strefie miejskiej - 17.500 zł/ 1ha - podczas, gdy w obydwu decyzjach wywłaszczeniowych przyjęto jedynie 16.000 zł/ 1ha. IV okręg gospodarczy został wprowadzony do sytemu prawnego dopiero w dniu 4 listopada 1962 r., czyli w dniu wejście w życie zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 24 września 1962 r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. Nr 72, poz. 335); wcześniej funkcjonowały okręgi I-III. Jak zarzucili więc Skarżący, od 27 kwietnia 1962 r. do 3 listopada 1962 r. istniała luka w prawie extra legem. W dniu 4 maja 1962 r. nie było zatem podstaw prawnych do przyjęcia w przedmiotowej sprawie wartości odszkodowania w wysokości 16.000 zł/ 1ha. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 P.p.s.a., Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa, w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy, doszedł do przekonania, że skarga została oparta na uzasadnionych podstawach.
Jakkolwiek bowiem Minister Infrastruktury i Budownictwa w swej decyzji stwierdził zasadność przeprowadzenia kontroli decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...].05.1962 r. nr [...] zmieniającej w części orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...].01.1961 r. nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], wpisanej w księgach wieczystych Sądu Powiatowego w K. KW nr [...], parcela nr [...], o powierzchni 4708 m², stanowiącej własność T. B., J. B. i R. B. – pod kątem występowania wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., to jednak takiej kontroli nie dokonał, na co wskazuje brak przedstawienia pisemnych rozważań w tym zakresie, naruszył przez to art. 156 § 1 w zw. z art. 15 k.p.a.
W orzecznictwie Sądów Administracyjnych podkreśla się bowiem, że organ w nadzwyczajnym postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zobowiązany jest do dokonania jej oceny pod kątem wszystkich przesłanek mogących być podstawą stwierdzenia nieważności orzeczenia, zawartych w art. 156 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z 27.01.2016 r., sygn. akt I OSK 787/14 oraz wyrok NSA z18.02.2016 r., sygn. akt II OSK1500/14 - http// cbois.nsa.gov.pl). Uchybienie to, w ocenie Sądu, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Co do zasady należy zgodzić się z Ministrem, że w owym czasie odszkodowanie nie opierało się na cenach rynkowych nieruchomości i było obliczane przy zastosowaniu sztywnych stawek. Chodziło więc o prostą prawidłowość wykonania działań rachunkowych. Jednakże każda ze spraw w toczącym się postępowaniu nieważnościowym wymaga jednak indywidualnego podejścia i przeprowadzenia wnikliwej oceny w kontekście wszystkich przesłanek z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Na przestrzeni lat zmianie ulegał bowiem stan prawny, a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Przed I. instancją (w dacie wydania orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...].01.1961 r. nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], wpisanej w księgach wieczystych Sądu Powiatowego w K. KW nr [...], parcela nr [...], o powierzchni 4708 m², stanowiącej własność T. B., J. B. i R. B.) – obowiązywały bowiem przepisy zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 5 kwietnia 1958 r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. Nr 24, poz. 143), w szczególności § 1 ust. 1 pkt 1-2 tego zarządzenia. Zgodnie z nimi na wysokość odszkodowania miał wpływ przydział powiatu do określonego okręgu gospodarczego. Nadmienić należy, że powiat [...] był wówczas zaliczony do III okręgu gospodarczego, na podstawie obowiązującego w dniu 10.01.1961 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 czerwca 1955 r. w sprawie zaliczenia poszczególnych powiatów do jednego z okręgów gospodarczych, ustalenia norm przeciętnego przychodu szacunkowego z hektara gruntów oraz stawek podatku gruntowego dla celów wymiaru podatku gruntowego za rok 1955 (Dz.U. Nr 23, poz.144). Z uwagi jednakże na złożenie odwołania od tego orzeczenia przez poprzednika prawnego Skarżących, stan prawny podczas rozpatrywania sprawy przez Organ odwoławczy uległ pewnej zmianie. W dniu wydania decyzji przez Komisję Odwoławczą do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...].05.1962 r. nr [...], zmieniającej częściowo (co do wywłaszczonej powierzchni oraz przyznanego odszkodowania) orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...].01.1961 r. nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], wpisanej w księgach wieczystych Sądu Powiatowego w K. KW nr [...], parcela nr [...], o powierzchni 4708 m², stanowiącej własność T. B., J. B. i R. B. - nie było już w obrocie prawnym rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 czerwca 1955 r. w sprawie zaliczenia poszczególnych powiatów do jednego z okręgów gospodarczych, ustalenia norm przeciętnego przychodu szacunkowego z hektara gruntów oraz stawek podatku gruntowego dla celów wymiaru podatku gruntowego za rok 1955 (Dz.U. Nr 23, poz.144 ze zm.). Część jego przepisów z dniem 27.04.1962 r. uchylił bowiem § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 1962 r. w sprawie stawek podatku gruntowego dla rolniczych spółdzielni produkcyjnych oraz terminów płatności tego podatku przez spółdzielnie (Dz. U. z 1962 r. Nr 24, poz. 109). Wskazany przepis pozwalał na stosowanie uchylonych przepisów tylko do wymiaru podatku gruntowego za okres do roku 1961 włącznie. Pozostałe przepisy tego rozporządzenia zostały z kolei wyeliminowane z porządku prawnego na mocy § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 1962 r. w sprawie zaliczenia powiatów do okręgów gospodarczych, ustalenia norm przeciętnego przychodu szacunkowego oraz stawek podatku gruntowego dla celów wymiaru podatku gruntowego (Dz.U. Nr 24, poz. 106). W tym stanie rzeczy, obowiązkiem Ministra było ustalenie, czy przepisy załącznika Nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 czerwca 1955 r. w sprawie zaliczenia poszczególnych powiatów do jednego z okręgów gospodarczych, ustalenia norm przeciętnego przychodu szacunkowego z hektara gruntów oraz stawek podatku gruntowego dla celów wymiaru podatku gruntowego za rok 1955 (Dz.U. Nr 23, poz.144 ze zm.) w dalszym ciągu mogły znajdować zastosowanie w niniejszej sprawie, do obliczenia należnego odszkodowania i mogły stanowić podstawę do przyporządkowania powiatu [...] do okręgu gospodarczego III. Nadmienić bowiem należy, że w myśl art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm.) - odszkodowanie za grunty rolne (orne, warzywnicze, sadownicze, łąki, pastwiska itd.) powinno odpowiadać cenom ustalonym za grunty rolne przeznaczone do sprzedaży z zapasów Państwowego Funduszu Ziemi. Aktem prawnym regulującym wysokość tych stawek w dniu [...] maja 1962 r., czyli w dniu wydania decyzji przez Komisję Odwoławczą do Spraw Wywłaszczenia - było zarządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 5 kwietnia 1958 r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. Nr 24, poz. 143). Utraciło ono bowiem moc obowiązującą dopiero z dniem 24.09.1962 r., na podstawie § 21 zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 24.09.1962 r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (Dz. U. z 1962 r., Nr 72, poz. 335 ze zm.). Wskazane tam stawki należało przyporządkować do odpowiednich okręgów. Kwestią do wyjaśnienia przez Organ nadzoru winno być zatem ustalenie, czy Załącznik Nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 czerwca 1955 r. w sprawie zaliczenia poszczególnych powiatów do jednego z okręgów gospodarczych, ustalenia norm przeciętnego przychodu szacunkowego z hektara gruntów oraz stawek podatku gruntowego dla celów wymiaru podatku gruntowego za rok 1955 (Dz.U. Nr 23, poz.144 ze zm.) w dacie [...].05.1962 r. nadal obowiązywał i mógł zostać wykorzystany w tym dniu do obliczenia wartości wywłaszczonej nieruchomości – w kontekście zarzutu skargi o wydaniu decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...].05.1962 r. nr [...] bez podstawy prawnej. Ponownego podkreślenia wymaga, że nic nie wskazuje na to, aby Minister rozważał zaistnienie innych podstaw do stwierdzenia nieważności tej decyzji, poza rażącym naruszeniem prawa. Ewentualne potwierdzenie tezy Skarżących o istnieniu luki prawnej, która jednak nie kwalifikowałaby się jako brak podstawy prawnej - nakazywałoby rozważenie, czy ponowne ustalenie odszkodowania w dacie [...].05.1962 r. w oparciu o dotychczasowe przepisy, związane ze stwierdzeniem, że wywłaszczeniu podlegała nieruchomość o większej powierzchni niż błędnie przyjęto w orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...].01.1961 r. nr [...], nie stanowiło rażącego naruszenia prawa wobec braku sporządzenia operatu szacunkowego dla całej wywłaszczonej nieruchomości, w warunkach niejakiej zmiany stanu prawnego. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że co do zasady zmiana powierzchni wywłaszczonej nieruchomości podczas trwającego postępowania odszkodowawczego - w dacie obowiązywania ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - winna wiązać się z obowiązkiem sporządzenia nowego operatu szacunkowego dla całej wywłaszczonej nieruchomości. W rozpatrywanej sprawie należało bowiem ustalić odszkodowanie za nieruchomość o powierzchni 5.335 m², a nie jak błędnie przyjęto we wskazanym orzeczeniu i naliczono w owym operacie – dla 4708 m².
Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w pkt 1 sentencji.
O zwrocie kosztów postępowania w pkt 2 sentencji, rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., uwzględniając uiszczony wpis sądowy, koszty zastępstwa procesowego oraz uiszczone opłaty od pięciu udzielonych pełnomocnictw.
Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku należy zastosować się do wskazań i oceny prawnej w nim zawartych.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło