IV SA/Wa 1847/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.) asesor WSA Anna Sidorowska - Ciesielska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skarg T. K. i M. K. na postanowienie Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie, I. zasądza od Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz skarżącego T. K. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II. zasądza od Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz skarżącego M. K. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie postanowieniem Nr [...], z [...] maja 2019 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096), dalej K.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia Okręgu Polskiego Związku Wędkarskiego w [...] na postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] z [...] lipca 2018 r., znak [...], którym zawieszono postępowanie w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Wojewody [...] z [...] października 1994 r., znak [...], udzielającej K. K. pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody z potoku [...] w km [...] w m. [...] oraz nałożenia obowiązku likwidacji urządzeń wodnych służących do poboru i piętrzenia wody w zakresie likwidacji ujęcia wody i likwidacji jazu piętrzącego, do czasu rozpatrzenia wniosku spółki [...] o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód i wykorzystanie do produkcji energii elektrycznej oraz zrzut wykorzystanej wody do potoku [...], uchylił zaskarżone postanowienie oraz umorzył postępowanie organu I instancji w przedmiocie zawieszenia postępowania. Postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy. Pismem z [...] grudnia 2017 r. Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego w [...] zwrócił się do Starosty [...] o stwierdzenie wygaśnięcia udzielonego K. K. pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody z potoku [...] w km [...] w m. [...] oraz nałożenia obowiązku likwidacji urządzeń wodnych służących do poboru i piętrzenia wody w zakresie likwidacji ujęcia wody i likwidacji jazu piętrzącego. Z dniem 1 stycznia 2018 r. Starosta [...] utracił kompetencje do prowadzenia przedmiotowej sprawy i przekazał ją do organu właściwego - Dyrektora Zarządu Zlewni w [...]. W toku postępowania użytkownik jazu piętrzącego wnioskiem z [...] marca 2018 r. zwrócił się o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne poprzez piętrzenie i korzystanie z wód rzeki [...] do celów energetyki wodnej oraz zrzut wykorzystanej wody. Organ stwierdził, że do czasu rozpatrzenia wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego zaistniała konieczność zawieszenia postępowania w sprawie likwidacji urządzenia wodnego będącego przedmiotem wnioskowanego zakresu korzystania z wód. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego w [...] podnosząc, że zaskarżone postanowienie narusza art. 97 § 1 K.p.a. Rozpatrując zażalenie, Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie zważył, co następuje. Dokonując analizy przesłanki z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., jaką jest istnienie zagadnienia wstępnego, organ II instancji stwierdził, że rozpatrzenie wniosku T. K. i M. K. o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód i wykorzystanie do produkcji energii elektrycznej oraz zrzut wykorzystanej wody do potoku [...] nie może być traktowane jako zagadnienie wstępne w postępowaniu w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Wojewody [...] z [...] października 1994 r., znak [...], udzielającej K. K. pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody z potoku [...] w km [...] w m. [...] oraz nałożenia obowiązku likwidacji urządzeń wodnych służących do poboru i piętrzenia wody w zakresie likwidacji ujęcia wody i likwidacji jazu piętrzącego. Oznacza to, że kontynuowane powinno być postępowaniu w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Wojewody [...] z [...] października 1994 r., znak [...], udzielającej K. K. pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody z potoku [...] w km [...] w m. [...] oraz nałożenia obowiązku likwidacji urządzeń wodnych służących do poboru i piętrzenia wody w zakresie likwidacji ujęcia wody i likwidacji jazu piętrzącego, do którego prowadzenia organem właściwym jest Dyrektor Zarządu Zlewni w [...]. Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z [...] maja 2019 r. wnieśli: T. K. i M. K. Skarżący w skargach zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie: - art. 97 § 4 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji nie zawieszenie postępowania w sprawie o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Wojewody [...] z [...] października 1994 r, znak: [...], - art 7, 8, 77 § 1, 80, K.p.a. polegające na braku oceny całokształtu okoliczności niniejszej sprawy i całokształtu materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że w stanie sprawy nie ma podstaw do wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania w oparciu o treść art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez lapidarne, zdawkowe, niepełne uzasadnienie swojego postanowienia, skutkujące w konsekwencji niewykazaniem, dlaczego, w stanie sprawy postępowanie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód i korzystanie do produkcji energii elektrycznej oraz zrzut wykorzystanej wody do potoku [...] nie mogą zostać uznane za zagadnienie wstępne, w myśl art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., co w konsekwencji skutkowało uchyleniem postanowienia o zawieszeniu postępowania wydanego przez organ I instancji, 127 ust. 7 ustawy z dnia z dnia 18 lipca 2001 r. prawo wodne w zw. z art. 30 § 1 K.p.a. w zw. z art. 8 kodeksu cywilnego. W uzasadnieniu skarg podniesiono m.in., że w dniu [...] lutego 2019 r. zmarł K.K. Organ II instancji jako adresata postanowienia wskazał osobę zmarłą, która nie może być podmiotem praw i obowiązków. Wobec podniesionych zarzutów, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postepowania. Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w odpowiedzi na skargi wniósł o ich oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.) dalej "p.p.s.a.", uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej ma stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skargi są zasadne. Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika, że Wojewoda [...] decyzją z [...] października 1994 r., znak [...], udzielił K. K. pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody z potoku [...] w km [...] w m. [...]. Pismem z [...] grudnia 2017 r. Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego w [...] zwrócił się do Starosty [...] o stwierdzenie wygaśnięcia udzielonego K. K. pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody z potoku [...] w km [...] w m. [...] oraz nałożenia obowiązku likwidacji urządzeń wodnych służących do poboru i piętrzenia wody w zakresie likwidacji ujęcia wody i likwidacji jazu piętrzącego. Postanowieniem Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] z [...] lipca 2018 r. zawieszono postępowanie w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Wojewody [...] z [...] października 1994 r. oraz nałożenia obowiązku likwidacji urządzeń wodnych służących do poboru i piętrzenia wody w zakresie likwidacji ujęcia wody i likwidacji jazu piętrzącego, do czasu rozpatrzenia wniosku K. K. i T. K. z [...] marca 2018 r. o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód i wykorzystanie do produkcji energii elektrycznej oraz zrzut wykorzystanej wody do potoku [...]. Na skutek zażalenia Okręgu Polskiego Związku Wędkarskiego w [...], Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie postanowieniem z [...] maja 2019 r. uchylił postanowienie organu I instancji oraz umorzył postępowanie przed tym organem w przedmiocie zawieszenia postępowania. Postanowienie to zostało skierowane m. in. do K. K. Ze znajdującego się w aktach sądowych odpisu skróconego aktu zgonu wydanego przez Urząd Stanu Cywilnego w [...] nr [...] wynika, że K. K. zmarł [...] lutego 2019 r. Powyższe wskazuje, że postępowanie zażaleniowe wszczęte zażaleniem z [...] sierpnia 2018 r., zakończone postanowieniem Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z [...] maja 2019 r., toczyło się wobec osoby zmarłej przed wszczęciem tego postepowania. Wobec tego bezspornym jest, że zaskarżone postanowienie zostało skierowane do osoby zmarłej. Sąd stoi na stanowisku, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasł bowiem z chwilą jej śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osób zmarłych nie można prowadzić postępowań i wydawać orzeczeń. Skoro doszło do wydania rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej należało przyjąć, że jest ono obarczone wadą i powinno być usunięte z obrotu prawnego, aby nie wywoływało skutków prawnych (por. wyroki NSA: z dnia 27 kwietnia 1983 r., sygn. akt II SA 261/83, LEX 10693; z dnia 14 listopada 2001 r. sygn. akt I SA 2462/99, LEX 82653). Takie naruszenie prawa obliguje Sąd do jego uwzględnienia, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało, czy nie miało wpływu na wynik sprawy. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie zażaleniowe wiedział, że osoba będąca stroną postępowania nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Organ powinien w sposób prawidłowy, na każdym etapie postępowania mieć aktualną wiedzę na temat kręgu podmiotów mających interes prawny w postępowaniu (art. 61 § 4 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a.). Zgodnie natomiast z art. 28 k.p.a., status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Ponadto jak wynika z treści art. 30 § 1 k.p.a. zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Stosownie zaś z art. 8 Kodeksu cywilnego, każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, że K. K. zmarły [...] lutego 2019 r., jako osoba niemająca zdolności prawnej nie mógł być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego, a skoro tak to w stosunku do niego nie można było prowadzić postępowania zażaleniowego, ani skierować do niego podjętego rozstrzygnięcia. Wobec powyższego należało uznać skargi za zasadne, a zarzuty merytoryczne go zaskarżonego postanowienia za przedwczesne do rozpoznania. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy.