IV SA/Wa 1856/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 24 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 3 lipca 2013 r. M. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. o wymeldowaniu jej z pobytu stałego z budynku położonego przy ul. [...] w S. Do skargi dołączyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku złożonym na formularzu skarżąca podała, że nie posiada żadnego dochodu. Wyjaśniła, że pozostaje na utrzymaniu matki (emerytki) z którą prowadzi gospodarstwo domowe. Stwierdziła, że nie posiada żadnych oszczędności, a z emerytury matki (900 zł. brutto miesięcznie) nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych niniejszej sprawy. Jednocześnie wnioskodawczyni oświadczyła, że jest współwłaścicielem domu o powierzchni 170 m2. Zarządzeniem z dnia 21 sierpnia 2013 r. referendarz wezwał skarżącą do nadesłania: 1) oświadczenia, czy skarżąca otrzymuje świadczenia z zakresu pomocy społecznej bądź inne świadczenia z zakresu zabezpieczenia społecznego (jeżeli tak należało podać rodzaj otrzymywanych świadczeń - np. zasiłek stały, zasiłek okresowy, zasiłek celowy, zasiłek rodzinny, świadczenia opiekuńcze i nadesłać decyzję o przyznaniu tych świadczeń), 2) wyciągów z posiadanych przez skarżącą i jej matkę rachunków bankowych i lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (ewentualnie – oświadczenia o nieposiadaniu rachunku bankowego), 3) zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego status skarżącej jako osoby bezrobotnej, 4) dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego przez matkę wnioskodawczyni (np. decyzji o przyznaniu (waloryzacji) emerytury, odcinka przekazu pocztowego poświadczającego odbiór przez nią świadczenia emerytalnego), 5) zestawienia wydatków związanych z eksploatacją domu, kosztami zakupu leków, zakupem pożywienia, środków czystości oraz innych dóbr i usług, niezbędnych do codziennej egzystencji. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca oświadczyła, że "nie jest w stanie" zgromadzić wszystkich dokumentów. Do pisma dołączyła dowód uiszczenia wpisu od skargi. Stwierdzono, co następuje: Wniosek złożony przez M. P. jest nieuzasadniony. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej P.p.s.a., prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym przysługuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym należy zauważyć, że prawo pomocy to pomoc budżetu państwa osobom, które z uwagi na trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla strony. Ciężar dowodu w tym postępowaniu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. Udzielenie prawa pomocy powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też przyznanie prawa pomocy może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por.: M. Niezgódka – Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że to na skarżącej spoczywał obowiązek udowodnienia, że jej sytuacja materialna uzasadnia przyznanie uprawnienia procesowego we wnioskowanym zakresie. Zdaniem referendarza sądowego z informacji przestawionych we wniosku przez skarżącą nie wynika, że nie byłaby ona w stanie ponieść kosztów postępowania w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] o wymeldowaniu z pobytu stałego. We wniosku skarżąca zawarła szczątkowe informacje, które nie pozwoliły referendarzowi sądowemu na dokonanie oceny, czy spełnione zostały przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Skarżąca nie przedstawiła też - w wykonaniu wezwania - stosownych dokumentów i oświadczeń m.in.: dotyczących wysokości miesięcznych kosztów utrzymania i wydatków na podstawowe opłaty eksploatacyjne, posiadanych oszczędności. W istocie informacje zaprezentowane przez stronę są wybiórcze; nie pozwalają na zweryfikowanie dochodu dwuosobowej rodziny i następnie porównanie z niezbędnymi wydatkami. Wojewódzki Sąd Administracyjny, będąc w zakresie instytucji prawa pomocy dysponentem środków publicznych, nie może orzekać o przyznaniu uprawnienia procesowego w oparciu o nieustalony stan faktyczny. Biorąc pod uwagę powyższe referendarz stwierdza, że skarżąca nie starała się udowodnić, że jej sytuacja majątkowa wymaga finansowego wsparcia ze strony państwa. Od wnioskodawcy zażądano oświadczeń, a także dokumentów, które powinny znajdować się w jej dyspozycji, tj. odcinków wypłaty emerytury lub kopii decyzji o przyznaniu tego świadczenia, wyciągów z rachunków bankowych, które w świetle art. 728 § 2 Kodeksu cywilnego, bank zobowiązany jest bezpłatnie przesyłać posiadaczowi rachunku. Należyte wykonanie wezwania z dnia 23 sierpnia 2013 r. nie powinno zatem łączyć się z nadmiernymi trudnościami. Zwolnienie od kosztów sądowych może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy w sposób niebudzący wątpliwości zostanie wykazane przez stronę, że jej sytuacja życiowa uzasadnia odstąpienie od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Sąd (referendarz) nie może w tym względzie opierać się wyłącznie na twierdzeniach skarżącej, nie popartych żadnymi dokumentami źródłowymi, tym bardziej, że przepis art. 255 P.p.s.a. umożliwia sądowi nałożenie na stronę obowiązku udzielenia szczegółowych wyjaśnień co do jej sytuacji materialnej i życiowej. W rozpoznawanej sprawie, strona powyższego obowiązku nie dopełniła, co daje referendarzowi asumpt do oceny, że przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym nie zostały przez skarżącą wykazane. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.