IV SA/Wa 1860/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec (spr.) na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 kwietnia 2018 r. sprzeciwu M. J. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1860/17, w sprawie ze skargi M. J. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie z 13 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1860/17, po rozpoznaniu wniosku M. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu motywów rozstrzygnięcia referendarz sądowy podniósł, że nie było możliwe dokonanie oceny sytuacji majątkowej strony skarżącej, ponieważ M. J. nie należycie wykonał wezwanie z 31 stycznia 2018 r. do złożenia wszystkich dokumentów i materiałów źródłowych dotyczących jego sytuacji materialnej. Oświadczenie z 25 września 2017 r. oraz nadesłane dokumenty, w ocenie referendarza sądowego nie pozwolił na stwierdzenie, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, albo że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek jego koniecznego utrzymania. M. J., w zakreślonym prawem terminie, w piśmie z dnia 5 kwietnia 2018 r. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 marca 2018 r. W jego uzasadnieniu wskazał, że wbrew twierdzeniom referendarza sądowego przedstawił dokładnie swoją sytuację materialną, a ponadto nadesłał zaświadczenia lekarskie oraz PIT 41A. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprzeciw należało uznać za niezasadny, a zaskarżone nim postanowienie referendarza sądowego podlegało utrzymaniu w mocy. Wyjaśnienie motywów niniejszego rozstrzygnięcia należy rozpocząć od wskazania, że w rozpatrywanej sprawie zastosowanie ma art. 260 p.p.s.a, zgodnie z którego treścią, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., a więc także od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy lub umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach tych wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa (na koszt podatników) i winno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe, a zatem Sąd bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. Zauważyć należy, że strona skarżąca nie wykonała należycie wezwania z 31 stycznia 2018 r. i nadesłała wszystkich żądanych dokumentów, a tym samym zaniechała współpracy w zakresie wykazania przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, to wnioskodawca ma przekonać sąd administracyjny o tym, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania, a zatem ma obowiązek współdziałania w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Nieuczynienie zadość temu obowiązkowi pociąga zaś za sobą negatywne konsekwencje w postaci niemożliwości uwzględnienia wniosku. Trafnie zatem uznał referendarz sądowy orzekający w niniejszej sprawie, że powyższe zaniechanie uniemożliwia ustalenie rzeczywistych możliwości płatniczych strony skarżącej. Sąd podziela bowiem opinię referendarza sądowego, że odmowa przyznania prawa pomocy zaskarżonym postanowieniem nie oznacza, że ustalono, iż wykazane przez stronę skarżącą stan majątkowy i możliwości płatnicze pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Wskazać należy, że strona skarżąca wraz ze sprzeciwem nadesłała do Sądu zaświadczenia lekarskie oraz PIT 41A, a także podniosła, że stan jej zdrowia uległ pogorszeniu, jednakże nie dołączyła żadnych wyników badań lekarskich czy rachunków za lekarstwa w tym zakresie. Podkreślić w tym miejscu także należy, że przyznanie prawa pomocy następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że w stosunku do jego osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Użyte w treści art. 246 p.p.s.a. słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie NSA z 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11). Konkludując należy stwierdzić, że postanowienie referendarza sądowego z dnia 13 marca 2018 r. jest prawidłowe, a w sprzeciwie nie przedstawiono okoliczności, które zostałyby udokumentowane w sposób uzasadniających jego zmianę. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji.