IV SA/Wa 1862/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. K., W. K. i B. K. w przedmiocie działalności Głównego Inspektora Ochrony Środowiska postanawia: odrzucić skargę B. K., W. K. i B. K. B. K., W. K. i B. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w sprawie odmowy pobrania i wykonania pomiarów powietrza oraz zastosowania nieobiektywnej procedury pobrania próbek powietrza. Ponadto wnieśli o zamknięcie stacji paliw, umieszczonej zbyt blisko budynków mieszkalnych. Wezwani do wskazania zaskarżonej czynności oraz oznaczenia organu, którego czynność zaskarżają pod rygorem odrzucenia skargi, skarżący złożyli w dniu 22.01.2010 pismo, w którym podali, że skarga dotyczy nieprawidłowych czynności, jakich dopuścił się Sanepid przed pobraniem próbek powietrza z lokalu skarżących. Wnieśli o nakazanie urzędnikom Sanepid pobrania próbek powietrza – w sposób szczegółowo opisany przez skarżących, a w szczególności zaskarżyli czynności pracownika Sanepid, który nie dokonał czynności w miejscach, wskazanych przez skarżących. Zaznaczyli, że z tej właśnie przyczyny zaskarżają czynności poboru próbek powietrza, dokonane przez Wojewódzką Stację Sanitarno- Epidemiologiczną w G. Ponadto zaskarżyli Główny Inspektorat Sanitarny za nie doręczenie im wyników przeprowadzonych pomiarów powietrza oraz Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska za niepobranie próbek powietrza w miejscu, wskazanym przez skarżących. Skarżący sprecyzowali, że w tym zakresie wnoszą skargę na bezczynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, który powinien był nakazać Wojewódzkiemu Inspektoratowi Ochrony Środowiska pobranie tychże próbek w miejscu, wskazanym przez skarżących. Zażądali również, aby Instytut Medycyny Sądowej przebadał skarżących oraz aby doszło do podjęcia stosownych czynności przez Prokuraturę. Skarżący zaznaczyli, że wysłali już około 200 pism w sprawie trucia ich toksycznymi oparami benzyny i opisali stwierdzone u siebie objawy zatrucia tymi oparami. Główny Inspektor Ochrony Środowiska – w odpowiedzi na skargę – wniósł o odrzucenie skargi. Zaznaczył, że w istocie skarga dotyczy Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska oraz organów Inspekcji Sanitarnej. W trybie postępowania skargowego były rozpatrywane przez Inspekcję Ochrony Środowiska pisma skarżących dotyczące interwencji związanej z zanieczyszczeniem środowiska przez działalność stacji paliw. O ustaleniach Inspekcji Ochrony Środowiska w tym zakresie skarżący byli wielokrotnie informowani. Również o ustaleniach Inspekcji Sanitarnej skarżący zostali poinformowani. Główny Inspektor Ochrony Środowiska zaznaczył, że skarga nie dotyczy żadnej ze spraw, o których mowa w art. 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając przedmiotową skargę na bezczynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w pierwszej kolejności należało przeanalizować kwestię jej dopuszczalności. Sąd administracyjny sprawuje sądową kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta ogranicza się do zakresu określonego ustawą z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.– dalej w skrócie: p.p.s.a.) oraz do spraw, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli precyzuje przepis § 2 i 3 powołanego przepisu. W ocenie Sądu żądania, zawarte w skardze, będącej przedmiotem niniejszego postępowania, nie podlegają kontroli sądów administracyjnych z uwagi na to, iż nie mieszczą się w katalogu czynności i aktów poddawanych nadzorowi sądowemu, których numerus clausus zawiera dyspozycja art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne; 2. postanowienia wydawane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8. bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Jak wynika z akt niniejszej sprawy skarżący wystąpili do wyżej wskazanych organów o dokonanie ściśle określonych przez skarżących czynności. Rozpatrzenie powyższych wniosków nie jest objęte zakresem przedmiotowym wyznaczonym przez art. 3 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., przedmiotem skargi do WSA mogą być inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wymienione przez skarżących czynności nie mieszczą się zatem w ustawowym katalogu czynności podlegających zaskarżeniu do WSA. W literaturze przedmiotu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III) podkreśla się, że akt lub czynność musi dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Konieczne więc jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek. Przez "czynność" należy rozumieć czynność materialno-techniczną z zakresu administracji publicznej, podjętą przez organ administracji publicznej, dotyczącą stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Ustna informacja pracownika urzędu, który nie jest organem administracji publicznej, o wysokości obowiązującej opłaty za wydanie decyzji administracyjnej, nie ma takiego waloru. Ustna informacja bowiem nie jest czynnością materialno-techniczną (patrz postanowienie NSA z dnia 12 marca 1998 r., II SA 1247/97, OSP 1999, z. 2, poz. 25 z glosą L. Żukowskiego, tamże, s. 66 i n.); Zdaniem T. Wosia (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s.61) dany akt lub czynność powinna ustalać (odmawiać ustalenia) stwierdzać (odmawiać stwierdzenia), potwierdzać (odmawiać potwierdzenia) uprawnienia lub obowiązku, wynikającego z przepisu prawa. Na podstawie przesłanek dopuszczających zaskarżenie aktów i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. należy ocenić, że kategoria takich aktów i czynności organów administracji publicznej, które spełnią łącznie wszystkie wyżej określone ograniczenia, nie będzie szeroka. W kategorii tej na pewno nie mieszczą się czynności natury faktycznej (a nie materialno- techniczne, jak stanowi przepis), przedstawione przez skarżących, w szczególności w piśmie z dnia 22.01.2010. Sprecyzowano w nim, że skarga dotyczy nakazania urzędnikom Sanepid pobrania próbek powietrza – w sposób szczegółowo opisany przez skarżących. Zaznaczyli, że z tej właśnie przyczyny zaskarżają czynności poboru próbek powietrza, dokonane przez Wojewódzką Stację Sanitarno- Epidemiologiczną w G. Ponadto zaskarżyli Główny Inspektorat Sanitarny za nie wydanie wyników przeprowadzonych pomiarów powietrza oraz Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska za niepobranie próbek powietrza w miejscu, wskazanym przez skarżących i sprecyzowali, że w tym zakresie wnoszą skargę na bezczynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, który powinien był nakazać Wojewódzkiemu Inspektoratowi Ochrony Środowiska pobrania tychże próbek w miejscu, wskazanym przez skarżących. Zażądali również przebadania siebie przez Instytut Medycyny Sądowej oraz podjęcia stosownych czynności przez Prokuraturę. Analiza skargi oraz pisma skarżących z dnia 22.01.2010 prowadzi do wniosku, że wskazane przez nich czynności nie wyczerpują dyspozycji art. art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Z tej samej przyczyny pismo skarżących nie może zostać zakwalifikowane (ani uwzględnione) jako ewentualna skarga na bezczynność organów, wskazanych przez skarżących. Przepis art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przewiduje wniesienie skargi na bezczynność organów w wypadkach przewidzianych w pkt 1-4. Na podstawie więc komentowanego przepisu skarga ta przysługuje tylko w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (pkt 1-3) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 (zob. post. NSA z dnia 16 września 2004 r., OSK 247/04). Skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (podobnie B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne , wyd. 5..., s. 378). Słuszny jest też zarzut Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, iż skarga nie mieści się katalogu spraw, wymienionych w art. 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie: 1) przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, 2) przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1, 3) w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i organami administracji rządowej oraz między organami i podmiotami, o których mowa w pkt 2, 4) w sprawach wydawania zaświadczeń. Z powyższych względów należało stwierdzić, że wskazane przez skarżących czynności oraz ewentualna bezczynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska oraz innych organów, wskazanych przez skarżących, nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż nie mieszczą się w katalogu spraw, wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. i z tej przyczyny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.