IV SA/Wa 1865/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części w sprawie ze skarg Z. W. i E. G., A. K., S. C. oraz W. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2008 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji drogi postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Z. W. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części. Skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe (rubryka nr 6 formularza wniosku). Źródłem jej utrzymania jest wynagrodzenie ze stosunku pracy w miesięcznej wysokości 2.647,11 zł netto (rubryka nr 10 formularza wniosku oraz wyciąg z dnia 20 stycznia 2009 r. z rachunku bankowego skarżącej). Wnioskodawczyni jest współwłaścicielką domu o powierzchni 120 m2. Posiada nieruchomość rolną o powierzchni 0,15 ha oraz nieruchomość o powierzchni 0,06 a. Nie posiada wartościowych przedmiotów, oszczędności, papierów wartościowych, ani innych zasobów pieniężnych (rubryka nr 7 formularza wniosku). Jest poręczycielem kredytu studenckiego, zaciągniętego przez syna, który prowadzi odrębne gospodarstwo domowe (rubryka nr 8 oraz nr 11 formularza wniosku). Przy piśmie z dnia 20 stycznia 2009 r. Z. W. nadesłała do Sądu kserokopię faktury VAT z dnia [...] września 2008 r. na kwotę [...] zł, obejmującą rozliczenie za okres jednego miesiąca, kserokopie wystawionych na M. R. faktur VAT z dnia [...] lipca 2008 r. z dostawę gazu: na kwotę [...] zł z terminem płatności do dnia [...] września 2008 r. i na kwotę [...] zł z terminem płatności do dnia [...] listopada 2008 r., kserokopie wystawionych na K. K. faktur VAT z dnia [...] września 2008 r. oraz z dnia [...] listopada 2008 r. za dostawę energii elektrycznej: na kwotę [...] zł z terminem płatności do dnia [...] października 2008 r. i na kwotę [...] zł z terminem płatności do dnia [...] grudnia 2008 r., a także kserokopie faktur VAT obejmujących opłaty za dostawę wody i odprowadzanie ścieków z [...] października 2008 r. na kwotę [...] zł i z [...] listopada 2008 r. na kwotę [...] zł. We wspomnianym piśmie z dnia 20 stycznia 2009 r. wnioskodawczyni wyjaśniła, że faktury za energię elektryczną, których kopie nadesłała wystawione są na jej córkę – K. K., która kilka lat temu zawarła umowę z zakładem energetycznym. Obecnie córka nie zamieszkuje ze skarżącą, która samodzielnie ponosi koszty związane z zakupem energii elektrycznej. Z racji braku kontaktu z K. K. nie jest możliwe rozwiązanie wspomnianej umowy z zakładem energetycznym. Jak dalej wyjaśniła wnioskodawczyni, faktury za gaz wystawione są z kolei na zmarłą matkę. Dopiero w grudniu 2008 r., skarżąca zawarła nową umowę z dostawcą gazu. W piśmie z dnia 20 stycznia 2009 r. Z. W. wskazała ponadto, że comiesięcznie wydatkuje kwotę około 130 zł na dojazdy do pracy, a także kwotę około 100 zł na zakup leków. Poniosła także koszty zakupu drewna i węgla w kwocie około 1.000,00 zł. Chociaż wnioskodawczyni mieszka z dorosłym synem, który w sierpniu 2008 r. podjął pracę, to syn samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie partycypuje w kosztach utrzymania gospodarstwa domowego skarżącej. Oceniając w przedmiotowej sprawie sytuacje materialną Z. W. i jej możliwości płatnicze należy na wstępie zaznaczyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Toteż każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Stosownie bowiem do treści art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA z 2005 r. nr 1, poz. 8). Należy też wyjaśnić, że treść art. 246 § 1 ppsa jednoznacznie wskazuje, że to na stornie spoczywa ciężar dowodzenia przesłanek pozytywnego załatwienia wniosku, określonych w tym przepisie. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Wysokość wpisu sądowego od skargi w przedmiotowej sprawie, który nota bene Z. W. uiściła na wezwanie Przewodniczącego (karta nr 93 akt sądowych), wynosi 500 zł (§ 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Jest to najwyższa opłata sądowa, ponoszona przez skarżącą w przedmiotowej sprawie. Wysokość ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej, stosownie do treści § 3 powołanego rozporządzenia wyniesie 250 zł, natomiast wysokość ewentualnych wpisów od zażaleń, czy też opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku jednorazowo nie przekroczy kwoty 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia oraz § 2 rozporządzenia rady ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Podkreślić też trzeba, że ewentualne poniesienie wskazanych opłat, nie wiąże się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Wykazana przez Z. W. wysokość stałych, miesięcznych wydatków, ponoszonych w gospodarstwie domowym wynosi około 600 zł. Z kolei otrzymywane przez nią wynagrodzenie za pracę wynosi 2.647,11 zł miesięcznie. Zestawienie powyższych kwot wskazuje, że comiesięcznie w dyspozycji wnioskodawczyni pozostaje kwota ponad 2.000,00 zł. Co więcej, jak wynika z dołączonego do akt wyciągu z rachunku bankowego (karty nr 131 i 132), pracodawca, poza stałym wynagrodzeniem, przekazuje na rachunek Z. W. także inne środki, jak na przykład otrzymaną 31 października 2008 r. nagrodę w wysokości 344,62 zł za trzeci kwartał 2008 r. W tych okolicznościach brak jest podstaw do ustalenia, że prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Oczywistym jest, że ponoszenie kosztów postępowania zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącej ale nie uzasadnia to jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Dokonana ocena stanu majątkowego, możliwości płatniczych i stanu rodzinnego Z. W. nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.