IV SA/Wa 1868/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi G. P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej G. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia [...].06.2014 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - po rozpatrzeniu wniosku G. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymał w mocy postanowienie własne z [...].05.2014 r., którym odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia własnego z [...].02.2000 r., utrzymującego w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...].04.1999 r., wyjaśniające wątpliwości co do treści decyzji Wojewody [...] z [...].03.1991 r., stwierdzającej nieważność aktu własności ziemi z [...].10.1976 r. [...]. Stan faktyczny i prawny rozpatrywanej sprawy przedstawiał się następująco. G. P. wystąpiła do Wojewody [...] o wyjaśnienie, z czyjego wniosku stwierdzono nieważność aktu własności ziemi z dnia [...].10.1976 r., nr [...], wydanego przez Naczelnika Miasta i Gminy W., oraz o wyjaśnienie wątpliwości co do właściwości miejscowej sądu. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 1999 r. [...], Wojewoda [...] wyjaśnił wnioskodawczyni, że stwierdzenie nieważności tego aktu własności ziemi nastąpiło na wniosek H. K., G. P., A. B., F. K., M. K., S. K. i K. K. oraz że wątpliwości co do właściwości miejscowej sądu wynikły z błędnej informacji zawartej w uzasadnieniu tej decyzji. Na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...].04.1999 r., nr [...], G. P. złożyła zażalenie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Postanowieniem z dnia [...].02.2000 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Wojewody [...]. Na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...].02.2000 r., S. K. i G. Pitry z. skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który oddalił je wyrokiem z dnia 15.05.2002 r., sygn. akt II SA 946-947/00. Następnie S. K. i G. P. wystąpili z wnioskami o stwierdzenie nieważności postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...].02.2000 r. We wskazanych wnioskach o stwierdzenie nieważności postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...].02.2000 r., nr [...] S. K. i G. P. podnieśli, że "zaskarżone postanowienie odnosi się do postanowienia, które tylko częściowo rozpatruje wniosek z dnia [...].12.1998 r. Odpowiada bowiem tylko na pytanie z czyjego wniosku stwierdzono nieważność aktu własności ziemi. A istotny jest spójnik "i", po którym następuje dalsza część zapytania "i przekazano sprawę do Sądu". Chodzi bowiem o wyjaśnienie podstawowej dla sprawy kwestii czyją sprawę przekazano do Sądu. Wypowiadanie się co do właściwości Sądu bez określenia czyją sprawę przekazano do Sądu jest niewystarczające, nie spełnia żądania wniosku i nie spełnia wymogu z art. 113 § 2 K.p.a. Jako podstawę prawną wniosków o stwierdzenie nieważności kwestionowanego postanowienia S. K. i G. P. powołali przepisy art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 7 K.p.a. (w związku z art. 126 K.p.a.), zgodnie z którymi organ administracji publicznej stwierdza nieważność postanowienia, które wydane zostało bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa lub zawiera wadę prawną powodującą jego nieważność z mocy prawa. Minister ustalił, że S. K. i G. P. domagali się wyjaśnienia okoliczności nie objętej rozstrzygnięciem zawartym w tym postanowieniu. Stwierdził zatem, że w omawianej sprawie stronom nie chodzi o uzyskanie od organu wyjaśnienia jak organ rozumie własne postanowienie (własną decyzję), ale o takie "wyjaśnienie", które prowadziłoby do "merytorycznej zmiany treści aktu własności ziemi z dnia [...].10.1976 r., nr [...]", wydanego przez Naczelnika Miasta i Gminy W.. Tymczasem wyjaśnienie wątpliwości nie może prowadzić ani do nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego, ani powodować zmiany merytorycznej rozstrzygnięcia. Nie może też pozostawać w sprzeczności z treścią postanowienia (decyzji). W tej sytuacji Minister uznał, iż w omawianej sprawie nie zaistniała przesłanka stwierdzenia nieważności postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...].02.2000 r., określona w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Ponadto w omawianej sprawie nie stwierdzono też, aby to postanowienie Ministra dotknięte zostało inną wadą przewidzianą w art. 156 § 1 K.p.a., w szczególności z przewidzianą w ust. 1 pkt. 7 tego artykułu. Minister zauważył także, iż wyrokiem z dnia [...].05.2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie co prawda oddalił skargi S. K. i G. P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...].02.2000 r., nr [...], jednakże tamte skargi nie obejmowały zarzutu podniesionego przez S. K. i G. P. we wniosku o stwierdzenie nieważności powołanego postanowienia, że "odnosi się [ono] do postanowienia, które tylko częściowo rozpatruje wniosek z dnia [...] grudnia 1998 r. Odpowiada bowiem tylko na pytanie z czyjego wniosku stwierdzono nieważność aktu własności ziemi. A istotny jest spójnik "i", po którym następuje dalsza część zapytania "i przekazano sprawę do Sądu". Chodzi bowiem o wyjaśnienie podstawowej dla sprawy kwestii "czyją sprawę przekazano do Sądu". Wypowiadanie się co do właściwości Sądu bez określenia czyją sprawę przekazano do Sądu jest niewystarczające, nie spełnia żądania wniosku i nie spełnia wymogu art. 113 § 2 K.p.a. Minister uznał, iż brak było podstaw do odmowy wszczęcia tego postępowania. Na skutek złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez G. P. Minister ponownie rozpoznał sprawę. Stwierdził, że zarzuty skarżącej są niespójne, nielogiczne i w dużej części niezrozumiałe. Podtrzymał swe wcześniejsze stanowisko, że nie zachodziły w rozpoznawanej sprawie przesłanki do stwierdzenia nieważności postanowienia własnego z [...].02.2000 r., utrzymującego w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...].04.1999 r., wyjaśniające wątpliwości co do treści decyzji Wojewody [...] z [...].03.1991 r., stwierdzającej nieważność aktu własności ziemi z [...].10.1976 r. nr [...]. We wniesionej skardze na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...].06.2014 r., G. P. nie podniosła zarzutów merytorycznych. Sformułowane przez nią zastrzeżenia nie dotyczyły bezpośrednio przesłanek mogących prowadzić do uchylenia zaskarżonych postanowień Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...].05.2014 r. i [...].06.2014 r. Odnosiły się natomiast do kwestii wszczęcia z urzędu postępowania uwłaszczeniowego. Miały więc zwalczać rozstrzygnięcia innych organów administracji, które prowadziły postępowania związane ze wskazanym aktem własności ziemi. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swe stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. W pierwszej kolejności należy mieć na względzie, że przejście do merytorycznej oceny wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia musi być poprzedzone analizą, czy nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej. W rozpatrywanej sprawie odnotowano, że postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...].02.2000 r., nr [...], którym Minister utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Wojewody [...] z [...].04.1999 r., wyjaśniające wątpliwości co do treści decyzji Wojewody [...] z [...].03.1991 r., stwierdzającej nieważność aktu własności ziemi z [...].10.1976 r. nr [...], było już przedmiotem oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny. Na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...].02.2000 r., S. K. i G. P. złożyli skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który oddalił je wyrokiem z dnia 15.05.2002 r., sygn. akt II SA 946-947/00. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd przytoczył ówczesne żądanie skarżącej. Wówczas sprecyzowane jej zastrzeżenia również sprowadzały się do kwestii: - tylko częściowego rozpatrzenia wniosku z [...].12.1998 r.; - braku odpowiedzi czyją sprawę przekazano do Sądu, która to kwestia przesądzała o właściwości Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym wyroku z dnia 15.05.2002 r., sygn. akt II SA 946-947/00 skargę tę oddalił i podkreślił, że sprawa tyczy jedynie wyjaśnienia wątpliwości - w trybie art. 113 § 2 K.p.a.- z czyjego wniosku stwierdzono nieważność prawomocnej ostatecznej decyzji, aktu własności ziemi z [...].10.1976 r., nr [...] i przekazano sprawę do Sądu Rejonowego w [...], a następnie do Sądu Rejonowego w [...]. W tym kontekście podał, że nazwiska osób wnioskujących o stwierdzenie nieważności tego aktu własności ziemi wskazane zostały w decyzji Wojewody [...] z [...].03.1991 r. Wojewoda wyjaśnił także w swej decyzji kwestię przekazania sprawy do właściwego Sądu Rejonowego. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15.05.2002 r., sygn. akt II SA 946-947/00 stwierdził, że wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji nie może pozostawać w sprzeczności z jej treścią. Nie może zmierzać do wyjaśnienia zwrotów prawniczych i znaczenia użytych słów. W tym stanie rzeczy, Minister raz jeszcze rozpoznając sprawę, na skutek złożonego wniosku o ponowne jej rozpatrzenie - mając na względzie treść wskazanego prawomocnego wyroku NSA z 15.05.2002 r. sygn. akt II SA 946-947/00 - zobowiązany był w pierwszej kolejności do ponownego wnikliwego rozważenia, w trybie art. 15 K.p.a. tego, czy w kontekście zarzutów obecnie podniesionych przez skarżącą istniały przesłanki do wszczęcia przedmiotowego postępowania nieważnościowego, czy też kwestie te zostały już przesądzone w postępowaniu zwykłym, co pozwalałoby na zastosowanie art. 138 § 1 pkt. 2 część 2-ga K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a.. Zagadnienie to, mające zasadnicze znaczenie w sprawie, Minister jedynie pobieżnie zasygnalizował w swym postanowieniu z [...].05.2014 r. Ponownie rozpoznając sprawę, kwestii tej już nie podniósł i nie oceniał, choć jej wyjaśnienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Brak poczynienia - z naruszeniem art. 15 K.p.a.- wnikliwych ustaleń przez organ odwoławczy w tym zasadniczym dla sprawy zakresie, czyniło przedwczesnym utrzymanie w mocy postanowienia własnego Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26.05.2014 r. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w pkt. 1 i 2 sentencji. O kosztach postępowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozstrzygnięto w pkt. 3 sentencji. Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, organ raz jeszcze rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy winien zastosować się do wskazań i oceny prawnej zawartych w tym wyroku.