IV SA/Wa 1868/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Protokolant st. sekr. sąd. Robert Dudek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2022 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] października 2021r. nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania Gminy [...] (dalej: skarżąca, Gmina) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska Nr [...] z dnia [...] marca 2020 r, znak: [...] wymierzającej administracyjną karę pieniężną w wysokości 4 819,00 zł (słownie: cztery tysiące osiemset dziewiętnaście złotych 0/100) za niewykonanie obowiązku osiągnięcia w 2017 r., wymaganego poziomu ograniczenia poziomu masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Wskazane wyżej orzeczenie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, stwierdził, że Gmina [...] w 2017r. nie wywiązała się z obowiązku osiągnięcia wymaganego poziomu ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. W rocznym sprawozdaniu z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi za 2017 r., poprawionym korektą z dnia 27 sierpnia 2018 r., Gmina wykazała przedmiotowy poziom równy 0,00 %. Zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 15 grudnia 2017 r., w sprawie poziomów ograniczenia składowania masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji (Dz. U z. 2017 r., poz. 2412) gminy były obowiązane osiągnąć w 2017 r. poziom 45 % ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania w stosunku do masy tych odpadów wytworzonych w 1995 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w wyniku weryfikacji rocznego sprawozdania z realizacji zadań z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi z 2017 r., stwierdził, że Gmina [...] w 2017 r. osiągnęła poziom ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania równy 52 % i tym samym nie osiągnęła wymaganego poziomu wynoszącego 45%. Skarżąca wyjaśniła, że osiągnięty w 2017 r. poziom ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania obliczyła w oparciu o wzory określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 25 maja 2012 r. z uwagi na fakt, że nowe rozporządzenie weszło w życie dopiero 31 grudnia 2017 r. i wniosła o odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] marca 2020 r, znak: [...] wymierzył Gminie [...] administracyjną karę pieniężną w wysokości 4 819,00 zł, za niewykonanie obowiązku osiągnięcia w 2017 r., wymaganego poziomu ograniczenia poziomu masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. od decyzji tej skarżąca wniosła odwołanie podnosząc naruszenie art. 2 i 7 Konstytucji RP, poprzez nałożenie administracyjnej kary pieniężnej bez uwzględnienia braku winy po stronie Gminy [...], co stanowi naruszenie zasady demokratycznego państwa prawa, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, a także naruszenie art. 417 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 z późn. zm.) poprzez wyrządzenie Skarżącemu szkody w postaci nałożenia kary pieniężnej w sytuacji, gdy nie jest on odpowiedzialny za zaistnienie podstawy do ukarania. Nieosiągnięcie wymaganego w 2017 r. poziomu ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania, Strona usprawiedliwiła brakiem możliwości wykonania badań składu morfologicznego odpadów o kodzie 19 12 12. Sytuacja taka wynikła nie z winy Gminy, a faktu, iż rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 15 grudnia 2017 r., w sprawie poziomów ograniczenia składowania masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji (Dz. U z. 2017 r., poz. 2412), weszło w życie dopiero z dniem 31 grudnia 2017 r. Tym samym Gmina nie miała możliwości wykonania badań, które określiłyby rzeczywisty udział odpadów ulegających biodegradacji w odpadach powstałych w wyniku przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych. Po rozpoznaniu odwołania skarżącej organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. GIOŚ wskazał i wyjaśnił zastosowane przepisy prawa, opisał sposób wyliczenia kary pieniężnej i zaznaczył, że przepis art. 9z ust. 2 pkt 2 ustawy ma charakter obligatoryjny i organ odwoławczy nie może odstąpić od wymierzenia kary za naruszenie stwierdzone przez organ I instancji. Zdaniem organu odwoławczego nie znajduje uzasadnienia działanie strony, która obliczyła osiągnięty poziom ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania w 2017 r., w oparciu o wzory określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 25 maja 2012 r. Zgodnie z art. 9q ust. 2 u.c.p.g. sprawozdanie jest przekazywane marszałkowi województwa i wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska w terminie do 31 marca roku następującego po roku, którego dotyczy sprawozdanie z realizacji zadań z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi za 2017r., strona sporządzała, już po wejściu w życie rozporządzenia sprawię poziomów ograniczenia które było już obowiązującym aktem prawa. W związku z powyższym, strona winna dokonać obliczeń zgodnie z metodologią określoną w tym akcie prawnym. Organ dokonał także obliczenia osiągniętego poziomu ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania w 2017 r. w oparciu o nieobowiązujące już w 2017 r. rozporządzenie z dnia 25 maja 2012 r. Z obliczeń tych jednoznacznie wynika, że Gmina osiągnęłaby poziom ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazanych do składowania wynoszący 73,35%, a administracyjna kara pieniężna wyniosłaby 17 461,00 zł. Sposób obliczania osiągniętego poziomu ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania, określony w rozporządzeniu w sprawie poziomów ograniczenia jest korzystniejszy dla strony, nawet jeśli byłoby możliwe wykorzystanie wzorów z rozporządzania z dnia 25 maja 2012 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Gmina zarzuciła GIOŚ naruszenie: - art. 7a § 1 k.p.a. przez jego bezzasadne zastosowanie do ustalenia stanu faktycznego sprawy przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 15 grudnia 2017 r., w sprawie poziomów ograniczenia składowania masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji podczas gdy należało zastosować przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 25 maja 2012 r. w sprawie poziomów ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania oraz sposobu obliczania poziomu ograniczania masy tych odpadów, na skutek niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy przyjęto, że Gmina nie osiągnęła w roku 2017 poziomu ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania i tym samym podlega karze ustalonej zgodnie z art. 9z ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. - art. 81a § 1 kpa poprzez jego pominięcie i nierozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na korzyść Gminy. Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji a także o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi Gmina podniosła, że istotne znaczenia dla sprawy miała zmiana stanu prawnego w zakresie sposobu ustalania poziomów ograniczenia składowania masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji, bowiem stanowiła element decydujący o tym, że zaszły postawy do jej ukarania. Główny Inspektor Ochrony Środowiska zarzuty skargi uznał za nieuzasadnione, w związku z czym podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego. Sąd przy tym, po przeanalizowaniu sprawy w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy oraz podniesione przez stronę skarżącą zarzuty, w całości podziela ustalenia organów obu instancji i wyrażoną przez nie ocenę stanu faktycznego i prawnego. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz odnosząc się do zakreślonego stanowiskami stron przedmiotu sporu wskazać należy, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji były przepisy wskazanej wyżej ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie z art. 9q ust. 1 tej ustawy gminy sporządzają na podstawie danych otrzymanych od podmiotów odbierających odpady komunalne w gminie, roczne sprawozdania z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta sporządza sprawozdanie, które ma obowiązek przekazać marszałkowi województwa i wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska w terminie do 31 marca roku następującego po roku, którego sprawozdanie dotyczy (ust.2). Sprawozdanie zawiera informacje i dane wskazane w art. 9q ust. 3 powołanej ustawy, w tym m.in. informacje o osiągniętych poziomach ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Zgodnie z art. 3c ust. 1 powołanej ustawy, gminy są obowiązane ograniczyć masę odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania: 1) do dnia 16 lipca 2013 r. - do nie więcej niż 50% wagowo całkowitej masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania, 2) do dnia 16 lipca 2020 r. - do nie więcej niż 35% wagowo całkowitej masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania - w stosunku do masy tych odpadów wytworzonych w 1995 r. Zgodnie z art. 9z ust. 2 pkt 3 u.c.p.g (obowiązującej w dacie orzekania organu I instancji), gmina, która nie wykonuje obowiązku, o którym mowa w art. 3b lub art. 3c - podlega karze pieniężnej obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu ograniczenia odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Sąd podziela stanowisko organu, że nie znajduje uzasadnienia obliczenie osiągniętego poziomu ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania w 2017 r., w oparciu o wzory określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 25 maja 2012 r. Zgodnie z wyżej powołanym art. 9q ust. 2 u.c.p.g. sprawozdanie jest przekazywane marszałkowi województwa i wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska w terminie do 31 marca roku następującego po roku, którego dotyczy. Zatem, jak słusznie zauważył organ sprawozdanie z realizacji zadań z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi za 2017r. skarżąca sporządzała, już pod rządami nowych przepisów, tj. po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 15 grudnia 2017 r. W związku z zasadą aktualności w prawie administracyjnym, odpowiadającej zasadzie bezpośredniego działania nowego prawa, od chwili wejścia w życie nowych przepisów, wyznacza ono sytuacje prawne także z elementem dawnym. W myśl tej zasady skarżąca winna dokonać obliczeń zgodnie z metodologią określoną w tym akcie prawnym. Wyliczenie wysokości kary pieniężnej, dokonane w niniejszej sprawie przez GIOŚ jest prawidłowe i jest ono wynikiem działania arytmetycznego, które w sposób przejrzysty zostało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawione. Organ uwzględnił w tym działaniu arytmetycznym dane przewidziane we właściwie wskazanych przepisach prawa. Z tego powodu zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego nie zasługiwały na uwzględnienie. Przeprowadzone przez GIOŚ postępowanie odwoławcze nie narusza zatem wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7 a § 1 i art. 81 § 1 k.p.a. Organ – słusznie nie miał wątpliwości co do treści normy prawnej, zatem nie miał obowiązku rozstrzygnięcia na korzyść strony. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.