IV SA/Wa 1871/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia NSA Otylia Wierzbicka (spr.), Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi Cegielni M. z siedzibą w A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za korzystanie ze środowiska 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] nr [...] z dnia [...] marca 2009 roku; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego S. M. - Cegielnia M. z siedzibą w A. kwotę 277 (dwieście siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu dowołania Cegielni M. z siedzibą w A. od decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty za korzystanie ze środowiska, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] Marszałek Województwa [...] wymierzył Cegielni M. . z siedzibą w miejscowości A. opłatę za korzystanie ze środowiska za I półrocze 2007 r. z tytułu wprowadzenia gazów i pyłów do powietrza z instalacji do produkcji wyrobów ceramicznych za pomocą wypalania, której wysokość stanowi różnicę pomiędzy opłatą należną, a opłatą wynikającą z wykazu przesłanego przez stronę, w kwocie 6 922 zł. Od powyższej decyzji Cegielnia M. z siedzibą w A. odwołała się podnosząc, że przesłanką naliczenia zwiększonej opłaty jest brak pozwolenia zintegrowanego, wymaganego dla tego typu instalacji, zgodnie z przepisami ustawy Prawo ochrony środowiska. W niniejszej sprawie brak pozwolenia nie wynika z zaniedbań Spółki, a Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. przedłużył ostateczny termin na uzyskanie tego zezwolenia do dnia 30 października 2007 r. Rozpatrując powyższe odwołanie SKO podniosło, iż zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.), opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona za wprowadzenie gazów lub pyłów do powietrza, wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, pobór wód oraz składowanie odpadów (art. 273 ust. 1 ustawy). Zgodnie zaś z art. 276 ust. 1 powołanej ustawy, podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Pozwolenia zintegrowane co do zasady mają taki sam charakter jak pozostałe pozwolenia na korzystanie ze środowiska, czyli powinny być uzyskiwane przed podjęciem działalności, z wykonywaniem której wiąże się obowiązek ich uzyskania. Sygn. akt IV SA/Wa 1871/09 Organ odwoławczy podniósł, iż z akt sprawy wynika, że w okresie od 1 stycznia 2007 r. do 2 grudnia Cegielnia M. z siedzibą w A. nie posiadała pozwolenia zintegrowanego dla instalacji do produkcji wyrobów ceramicznych za pomocą wypalania, o zdolności produkcyjnej ponad 75 ton na dobę lub o pojemności pieca przekraczającej 4 m3 i gęstości ponad 300 kg wyrobu na m3 pieca. Okoliczność ta nie jest przez stronę kwestionowana. Organ stwierdził, że strona odwołująca się miała świadomość, że nie posiadała pozwolenia zintegrowanego. Zatem wprowadzając gazy i pyły do środowiska, winna zdawać sobie sprawę, iż na podstawie obowiązujących przepisów takie korzystanie ze środowiska rodzi konieczność poniesienia opłaty w podwyższonej o 200% wysokości. W ocenie SKO dla oceny stanu faktycznego w niniejszej sprawie nie ma znaczenia, że decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w W., na podstawie art. 367 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska ustalił termin usunięcia naruszenia w postaci braku pozwolenia zintegrowanego na dzień 30 października 2007 r. Zdaniem organu, wydana decyzja nie przedłużała terminu uzyskania pozwolenia zintegrowanego, a jedynie ustalała termin usunięcia naruszenia polegającego na braku stosownego pozwolenia zintegrowanego. Natomiast naruszenie, jakiego dopuściła się strona, polegające na eksploatacji instalacji bez wymaganego pozwolenia uzasadnia w ocenie organu nałożenie na stronę opłaty podwyższonej. SKO wskazało, iż przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska wyraźnie wiążą odpowiedzialność administracyjną, polegającą na obowiązku poniesienia podwyższonej opłaty, z samym faktem naruszenia wymagania ochrony środowiska poprzez korzystanie z jego zasobów bez koniecznego pozwolenia. Bez znaczenia natomiast pozostaje okoliczność, czy korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia, wynika z winy podmiotu. Skargę na powyższą decyzję wniosła Cegielnia M. z siedzibą w A., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, umorzenie postępowania w przedmiocie orzeczenia wobec Spółki opłaty za korzystanie ze środowiska i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. 2 Sygn. akt IV SA/Wa 1871/09 Skarżąca spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie: art. 7 kpa skutkujące błędną interpretacją poddanego ocenie stanu faktycznego i prawnego, błędną oceną charakteru, podstaw i znaczenia decyzji Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w W. z dnia [...] stycznia 2007 r. dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, niedostateczną oceną wzajemnych interakcji pomiędzy prawem krajowym a prawem wspólnotowym na gruncie ostatecznego terminu uzyskania pozwolenia zintegrowanego oraz ich znaczenia dla przedmiotu sporu, zasad wynikających z art. 32 Konstytucji RP, poprzez wydanie niekorzystnego rozstrzygnięcia w stosunku do skarżącego, w sytuacji, gdy w stosunku do innych zakładów organ wydawał w analogicznych sprawach rozstrzygnięcia pozytywne, - art. 11 i 107 § 3 kpa, poprzez niedostateczne uzasadnienie przesłanek stanowiących powód odrzucenia argumentów skarżącego, zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, w szczególności argumentów dotyczących interpretacji art. 276 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, - art. 8 kpa. W skardze podniesiono m. in., że zgodnie z art. 276 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska ponosi podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji. W ocenie skarżącego "inną decyzją", o której mowa w powołanym przepisie jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w W. z dnia [...] stycznia 2007 r., ustalająca dla strony skarżącej termin usunięcia naruszenia w postaci braku pozwolenia zintegrowanego na dzień 30 października 2007 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska, wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Na rozprawę w dniu 13 stycznia 2010 r. stawił się skarżący S. M. wraz z pełnomocnikiem T. R. - pracownikiem Cegielni M., który przedstawił pełnomocnictwo od wspólników prowadzących firmę, tj. od: S. M., W. M., W. R., E. K. i G. L. do reprezentowania ich przed Sądem. S. M. wyjaśnił na rozprawie, że Cegielnia działa jako spółka cywilna (rodzinna) i od 15 lat jej istnienia nigdy nie 3 Sygn. akt IV SA/Wa 1871/09 kwestionowano reprezentowania przez niego tej Spółki, aczkolwiek brak jest umowy, z której by wynikało, że jest upoważniony do reprezentacji wszystkich wspólników. Nie posiada też pełnomocnictwa do reprezentowania pozostałych wspólników. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie ale z innych przyczyn niż podniesiono w skardze. Stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd z urzędu bierze pod uwagę także dostrzeżone naruszenia prawa niepodniesione w skardze. W postępowaniu administracyjnym organy obu instancji wskazały jako stronę postępowania Cegielnię M., nie badając w jakiej formie organizacyjno - prawnej działa ten podmiot. W toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżący wskazał, iż jest to spółka cywilna. W tej sytuacji należy zauważyć, że tę formę działalności regulują przepisy kodeksu cywilnego (art. 860 -875 Kc). Wynika z nich, że spółka cywilna nie ma osobowości prawnej i jest ona cywilnoprawnym stosunkiem obligacyjnym łączącym określoną ilość osób. O sposobie prowadzenia spraw spółki i reprezentacji rozstrzyga umowa spółki. W razie braku umowy, sprawy nie przekraczające zakresu zwykłych czynności spółki może i powinien prowadzić każdy ze wspólników, natomiast do prowadzenia spraw przekraczających zakres zwykłego zarządu konieczna jest uprzednia uchwała wspólników. Jeżeli w umowie nie ma innych postanowień, to wspólnik reprezentuje spółkę w takim samym zakresie w jakim prowadzi jej sprawy. W rozpatrywanej sprawie, jak wynika z wyjaśnień złożonych na rozprawie przez S. M. Cegielnia M. jest spółką cywilną a jej wspólnikami są: S. M., W. M., W. R., E. K. i G. L. Według skarżącego nie ma on upoważnienia do reprezentacji wszystkich wspólników. Twierdzenie to nie może być zweryfikowane przez Sąd wobec braku w aktach sprawy umowy Spółki. W tej sytuacji należy stwierdzić, że organy obu instancji w postępowaniu administracyjnym nienależycie ustaliły stan faktyczny, mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie zbadały bowiem jaka jest forma organizacyjno - prawna spółki oraz kto jest uprawniony do jej reprezentowania. Decyzje organów obu 4 instancji zostały doręczone, jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru jak i rozdzielnika orzeczeń, tylko jednemu wspólnikowi – S. M. Tymczasem, jak podaje skarżący, przedmiotową Spółkę tworzy pięciu wspólników. Postępowanie administracyjne winno się więc toczyć z udziałem wszystkich wspólników, a wydane w sprawie orzeczenia winny być doręczone: S. M., W. M., W. R., E. K. i G. L. Osoby te są stronami przedmiotowego postępowania i winny w nim uczestniczyć osobiście, bądź przez pełnomocnika, chyba że umowa Spółki określa inną zasadę reprezentowania Spółki (np. przez jednego wspólnika). W rozpatrywanej sprawie w aktach administracyjnych brak jest stosownych pełnomocnictw pozostałych wspólników dla S. M., nie ma także dokumentu umowy Spółki. W tej sytuacji doręczenie decyzji tylko jednemu ze wspólników stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albowiem strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 Kpa) . Stwierdzenie takiego uchybienia skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych decyzji z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami , administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W świetle stwierdzonych uchybień proceduralnych, ustosunkowanie się do argumentów merytorycznych podniesionych w skardze było zbędne a co najmniej przedwczesne. Przeprowadzając zatem ponownie postępowanie administracyjne w sprawie organy winny w pierwszej kolejności zbadać formę organizacyjno - prawną skarżącego podmiotu, jego reprezentację i w zależności od poczynionych w tym zakresie ustaleń, które powinny znaleźć potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy, przeprowadzić postępowanie z poszanowaniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. W przypadku, gdy z umowy lub odrębnej uchwały wspólników nie wynika reprezentacja spółki w postępowaniu, winno się ono toczyć z udziałem wszystkich wspólników. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt. 1 sentencji. Orzeczenie w pkt. 2 sentencji wyroku oparto na przepisie art. 200 ustawy.