IV SA/Wa 1874/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant ref. staż. Renata Puchalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2012 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku - oddala skargę - Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] września2011 r. Nr [...] Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, w związku z art. 4 ust. 4 i art. 133 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. W. od decyzji Starosty O. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] nakładającej na M. Sp. z o.o. w O. obowiązek dokonania ekspertyzy oraz instrukcji gospodarowania wodą, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż w następstwie wniosku Gminy D. w sprawie naruszenia interesów osób trzecich przez zakład korzystający z wód rzeki [...] dla potrzeb M. w D. , Starosta O. wszczął postępowanie, które zostało zakończone decyzją nakładającą na właściciela M. obowiązek sporządzenia: ekspertyzy dotyczącej oddziaływania piętrzenia wody rzeki [...] na elektrowni w D. , ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji hydrologicznej na początku roku 2011, przez osobę posiadającą uprawnienia hydrologiczne oraz instrukcji gospodarowania wodą. Oceniając decyzję organu pierwszej instancji Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. stwierdził, iż słuszne było działanie Starosty O. , który zgodnie z art. 133 ustawy Prawo wodne nałożył na domniemanego sprawcę naruszenia interesów osób trzecich obowiązki, które pozwolą w sposób jednoznaczny przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i w sposób wyczerpujący zebrać, a następnie rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Nałożenie obowiązku w postaci sporządzenia ekspertyzy dotyczącej oddziaływania piętrzenia wody oraz instrukcji gospodarowania wodą, zdaniem organu odwoławczego pomoże ustalić, czy warunki korzystania z wody są zgodne z uprawnieniami opisanymi w decyzji pozwolenie wodnoprawne oraz czy ewentualnym i jedynym sprawcą podtopień jest M. w D. Podkreślono, iż w niniejszym postępowaniu konieczne ze strony organu jest zgromadzenie materiału, który pozwoli w sposób jednoznaczny ocenić, czy naruszenie interesów osób trzecich nastąpiło w następstwie nieprawidłowości w postępowaniu uprawnionego (naruszenia uprawnień), czy też wynika ono z niedoskonałości posiadanej przez zakład decyzji- pozwolenia wodnoprawnego. Organ odwoławczy wskazał, iż w toku postępowania administracyjnego żadna ze stron nie wystąpiła z wnioskiem o cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego, wniosek natomiast Gminy D. dotyczył zmiany pozwolenia wodnoprawnego w trybie art. 133 ustawy Prawo wodne. Nadto podkreślono, iż pozwolenie wodnoprawne może być cofnięte lub ograniczone; cofniecie pozwolenia wodnoprawnego jest decyzją, która jest stosowana w sytuacji, gdy inne, opisane obowiązującymi przepisami, możliwości wyegzekwowania stosownych uprawnień i obowiązków nałożonych w decyzji zawodzą. Stosownie zaś do art. 133 cyt. ustawy, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, na podstawie opracowanych dokumentów może zarówno ograniczyć zakres korzystania z wód jak i nałożyć obowiązki, które są niezbędne ze względu na ochronę interesów ludności. Ograniczenie korzystania z wód może w konsekwencji mieć skutek równoznaczny z cofnięciem pozwolenia. Organ odwoławczy stwierdził, iż dla zastosowania wnioskowanego przez Gminę D. trybu, o którym mowa w art. 133 ust. 1 ustawy Prawo wodne, konieczne jest uzyskanie od administratora rzeki [...] wyjaśnień dotyczących przyczyn podwyższonego stanu wody w rzece oraz ustalenie na ich podstawie konieczności oceny warunków korzystania z wody przez innych użytkowników - elektrownie wodne przed D. . Uzyskanie dokumentów, do których opracowania zobowiązuje decyzja organu pierwszej instancji, w ocenie organu odwoławczego, pozwoli na rozpatrzenie sprawy w oparciu o dokładnie zebrany i oceniony stan faktyczny. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. W. żądając uchylenia jej w całości. W ocenie skarżącego, zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, 8 oraz 12 § 1 Kpa, wyrażające się w braku wyjaśnienia okoliczności mających znaczenie dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do podjęcia działań zmierzających do ewentualnej zmiany pozwolenia wodnoprawnego w trybie art. 133 ustawy Prawo wodne, podczas, gdy okoliczności niniejszej sprawy obligowały organ pierwszej instancji do podjęcia działań zmierzających do cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, w oparciu o art. 136 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo wodne. W ocenie skarżącego przedłożone w trakcie postępowania materiały wskazywały jednoznacznie, iż uprawniony, na mocy decyzji Starosty O. z dnia [...] lutego 2001 r., do korzystania z wody rzeki [...], korzysta z wody w zakresie przekraczającym warunki wykonywania uprawnień ustalonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Również urządzenia wodne do korzystania z rzeki, wybudowane zostały niezgodnie z warunkami ustalonymi w pozwoleniu wodnoprawnym i nie są należycie utrzymywane. W ocenie skarżącego, w wyniku licznych uchybień, których dopuszcza się podmiot korzystający z pozwolenia wodnoprawnego doszło do utrzymywania wody na poziomie przekraczającym dopuszczalny poziom, tj. do rzędnej 74,20 m n.p.m., czego wynikiem jest zalewanie posesji skarżącego. Okoliczności te, zdaniem skarżącego, obligowały organ pierwszej instancji do podjęcia działań przewidzianych w art. 136 ust. 1 Prawa wodnego, a nie działań o których mowa w art. 133 cyt. ustawy. W ocenie pełnomocnika, przepis art. 133 Prawa wodnego może mieć zastosowanie jedynie w przypadku, gdy podmiot uprawniony korzysta z wody zgodnie z udzielonym pozwoleniem wodnoprawnym. Dodano przy tym, iż postępowanie prowadzone na podstawie przepisu art. 136 Prawa wodnego może być wszczęte z urzędu. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga złożona w przedmiotowej sprawie nie może zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja orzekająca o nałożeniu na M. Sp. z o.o. w O. obowiązku sporządzenia dokumentów w postaci ekspertyzy oraz instrukcji gospodarowania wodą, o których mowa w art. 133 ust. 1 ustawy Prawo wodne. Stosownie do art. 133 ust. 1 cyt. ustawy w przypadku naruszenia interesów osób trzecich lub zmiany sposobu użytkowania wód w regionie wodnym organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, w drodze decyzji, może nałożyć na zakład posiadający pozwolenie, obowiązek: wykonania ekspertyzy oraz opracowania lub aktualizowania instrukcji gospodarowania wodą. Podkreślenia wymaga, iż przepis art. 133 ustawy Prawo wodne, odnosi się do podmiotów posiadających już pozwolenie wodnoprawne, które naruszają interesy osób trzecich lub zmieniają sposób użytkowania wód. Zmiana sposobu użytkowania wód mieści się też w pojęciu warunków wykonywania uprawnienia, o którym mowa w art. 128 cyt. ustawy, a naruszenie warunków wykonywania uprawnienia prowadzi do zmiany posiadanego pozwolenia wodnoprawnego. Analiza wymienionych w art. 133 ust. 1 ustawy Prawo wodne dokumentów pozwala organowi na zmianę pozwolenia wodnoprawnego przez ograniczenie zakresu korzystania z wód lub w zakresie obowiązków, o których mowa w art. 128 ust. 1 i 3 ustawy. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż ekspertyza, opracowanie lub aktualizacja instrukcji gospodarowania wodą, określone w art. 133 ustawy Prawo wodne, mogą wpłynąć na treść obowiązującego pozwolenia do czasu jego wygaśnięcia (por wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 5 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Bd 649/07). Podkreślenia wymaga, iż Burmistrz D. składając w trybie art. 133 ustawy Prawo wodne wniosek inicjujący przedmiotowe postępowanie poinformował organ, iż nastąpiło naruszeniu interesu osób trzecich - podtopienie nieruchomości należącej do skarżącego, a sąsiadującej z elektrownią wodną, wskazując, iż prawdopodobną przyczyną podtopienia było przekroczenia piętrzenia wody na M. w D. Również sam skarżący kierując stosowne pisma do organu informował o sytuacji podtapiania nieruchomości, której jest właścicielem. Należy jednocześnie podkreślić, iż organ pierwszej instancji, do którego wpłynął wniosek Gminy D., związany był zakresem złożonego wniosku, a przede wszystkim trybem w jakim strona wnioskowała o wszczęcie postępowania. Błędne jest zatem stanowisko strony skarżącej, iż w okoliczności niniejszej sprawy orzekające organy zobowiązane były do zastosowania trybu postępowania, o którym mowa w art. 136 ustawy Prawo wodne, zmierzającego do cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, a nie trybu wskazanego we wniosku wszczynającym postępowanie. W okolicznościach niniejszej sprawy, wobec braku pełnych informacji odnośnie przyczyn wskazanego we wniosku stanu, uprawnione były działania organu zmierzające do wyjaśnienia przyczyn zalewania działki skarżącego. Tym samym należy uznać, iż aby prawidłowo ustalić jakie są przyczyny owych podtopień, a przede wszystkich, czy są one wynikiem przekroczenia uprawnień przez M. Sp. z o.o. w O. , istniała podstawa do nałożenia na ten podmiot obowiązku sporządzenia stosownej ekspertyzy oraz instrukcji gospodarowania wodą. Należy podkreślić, iż w toku postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji swoje uwagi i wyjaśnienia składała również M. Sp. z o.o. w O. . Według właściciela elektrowni, wysokość stanu wody w rzece [...] spowodowana była spływami z roztopionych mas śnieżnych oraz innymi okolicznościami, niezależnymi od zakładu. W tym stanie rzeczy, biorąc pod uwagę przedstawione przez strony postępowania rozbieżne stanowiska oraz zaistniałą sytuację - zalewania nieruchomości sąsiadującej z elektrownią wodną, właściwe były działania organów prowadzące do zastosowania trybu wskazanego w art. 133 ust. 1 ustawy Prawo wodne. Należy mieć na uwadze, iż nałożenie w drodze decyzji, o której mowa w art. 133 ust. 1 cyt. ustawy, obowiązku wykonania stosownej dokumentacji ma umożliwić organowi dokonania ustaleń co do przyczyn zaistniałej sytuacji związanej ze zmianą sposobu użytkowania wody, a przede wszystkich dokonania analizy pod kątem zastosowania trybu o którym mowa w art. 133 ust. 2 ustawy Prawo wodne, a zatem zmiany udzielonego pozwolenia wodnoprawnego, poprzez ograniczenie zakresu korzystania z wód przez uprawniony podmiot, ewentualnie zmiany obowiązków o których mowa w art. 128 ust. 1 i 3 ustawy. Dopiero dokonanie pełnych, rzetelnych ustaleń w tym zakresie może stanowić podstawę do podjęcia przez organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego dalszych działań, w tym działań zmierzających do zmiany pozwolenia, ewentualnie cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego. Przywołany przez skarżącego art. 136 cyt. ustawy nie znajduje zatem zastosowania w prowadzonym postępowaniu, bowiem cofniecie pozwolenia wodnoprawnego jest stosowane w sytuacji, gdy inne, opisane obowiązującymi przepisami, możliwości wyegzekwowania stosownych uprawnień i obowiązków nałożonych w decyzji są niewystarczające. W okolicznościach niniejszej sprawy, wobec braku jednoznacznych dowodów potwierdzających przyczyny przekroczenia piętrzenia wody przedwczesne byłyby działania organów, zmierzające do cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego dla M. w O. W niniejszej sprawie brak jest zatem podstaw do uznania, że podtopienie działki skarżącego było rzeczywiście wynikiem przekroczenia warunków wykonywania przez M. Sp. z o. o. w O. uprawnień ustalonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Analiza dokumentów, do których opracowania zobowiązuje decyzja organu pierwszej instancji, pozwoli na uzyskanie od uprawnionego do piętrzenia wody podmiotu wyjaśnień dotyczących przyczyn podwyższonego stanu wody w rzece [...] . To z kolei będzie stanowiło podstawę do podjęcia przez organ dalszych działań, w tym również wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie zmiany pozwolenia wodnoprawnego, a jeśli taka zmian nie będzie możliwa, do cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego, o ile zostaną spełnione przesłanki, o których mowa w art. 136 ustawy prawo wodne. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż orzekający w sprawie organ odwoławczy zasadnie utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, która zobowiązywała M. Sp. z o.o. w O. do opracowania dokumentacji mającej na celu jednoznaczne wyjaśnienie przyczyn zaistniałego stanu w odniesieniu do uprawnień i obowiązków zawartych w pozwoleniu wodnoprawnym. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na mocy art. 151 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) orzekł jak w sentencji.