IV SA/Wa 1877/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Cukrowni G. S. A. z siedzibą w G. reprezentowanej przez kuratora na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz skarżącego Cukrowni G. S. A. z siedzibą w G. reprezentowanej przez kuratora kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] maja 2010 r., znak: [...], Minister Gospodarki działając na podstawie art. 157 § 3 w związku z art. 107 § 1 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku A. S. - kuratora spółki pn. Cukrownia G. S.A. z siedzibą w G. zastępowanego przez adwokata J. F., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Cukrownia "G." Spółka Akcyjna - G. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ orzekający stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, iż A. S. - kurator spółki akcyjnej pn. Cukrownia G. S.A. z siedzibą w G. - zastępowany przez adwokata J. F., legitymuje się interesem prawnym uprawniającym go do wystąpienia w imieniu ww. osoby prawnej z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. W następstwie powyższego, w dniu [...] maja 2010 r. adwokat J. F., wystąpił w imieniu spółki pn. Cukrownia G. S.A. z siedzibą w G. reprezentowanej przez kuratora A. S. z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2010 r. Decyzją z dnia [...] lipca 2010r. Minister Gospodarki działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3, w związku z art. 127 § 3 k.p.a. umorzył postępowanie z wniosku Spółki Akcyjnej pn. Cukrownia G. S.A. w G., złożonego przez adwokata J. F. z dnia [...] maja 2010 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2010 r., znak: [...], odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Cukrownia "G." Spółka Akcyjna - G. Minister wskazał, iż rozpatrując powyższy wniosek, w pierwszej kolejności należało ustalić, czy podmiot wnoszący odwołanie, jest w świetle art. 127 § 1 k.p.a. uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2010 r., a więc czy służy mu przymiot strony. Minister wskazał, iż zgodnie z treścią art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra (...) nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, iż legitymację do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ma podmiot, który spełnia przesłanki wypływające z art. 28, 29, 30 k.p.a. Zgodnie z bogatym orzecznictwem, postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby. Przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub unieważnienie korzystania z przysługujących jej praw. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Minister stwierdził, iż z kwestionowanej decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2010r. nie wynikają dla spółki pn. Cukrownia G. S.A. z siedzibą w G., żadne uprawnienia bądź obowiązki natury prawnej, które uprawniałyby ww. spółkę do żądania ponownego rozpatrzenia sprawy, bowiem ww. decyzja zajmowała się wyłącznie kwestią badania legitymacji prawnej A. S. - kuratora spółki pn. Cukrownia G. S.A. w G., zastępowanego przez adwokata J. F. Decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2010r., została skierowana do adwokata J. F. działającego jako pełnomocnik kuratora spółki Cukrownia G. S.A. - A. S., a nie do adwokata J. F. - pełnomocnika spółki pn. Cukrownia G. S.A. w G. Minister Gospodarki w treści uzasadnienia kwestionowanej decyzji z dnia [...] maja 2010 r., adwokata J. F. traktował bowiem wyłącznie jako pełnomocnika kuratora spółki pn. Cukrownia G. S.A. w G. – A. S., a nie jako działającego w imieniu ww. osoby prawnej. Na marginesie Minister zauważył, iż adwokat J. F. nie posiada stosownego pełnomocnictwa uprawniającego go do działania w imieniu ww. osoby prawnej w tym do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy/, bez wątpienia bowiem, takie uprawnienie nie wynika z treści pełnomocnictwa z dnia [...] marca 2007 r., udzielonego ww. adwokatowi przez A. S. -kuratora spółki Cukrownia G. S.A. w G. Mając powyższe na względzie, zdaniem organu orzekającego bezsprzecznym jest, iż w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem przez Ministra Gospodarki kwestionowanej decyzji nie uczestniczyła spółka akcyjna pn. Cukrownia G. S.A. w G. i nie była ona stroną postępowania zakończonego ww. decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Niewątpliwie z przedmiotowej decyzji nie wynikają również dla ww. osoby prawnej żadne uprawnienia bądź obowiązki natury prawnej. Tym samym, brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do przyjęcia, iż spółka akcyjna pn. Cukrownia G. S.A. w G. jest uprawniona do wystąpienia do Ministra Gospodarki z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją z dnia [...] maja 2010 r., znak: [...], L.dz. [...]. Takich uprawnień nie posiada również adwokat J. F., wskazujący siebie, jako działającego w niniejszym postępowaniu w imieniu spółki akcyjnej pn. Cukrownia G. S.A. w G. Z uwagi na fakt, że ww. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej skarżoną decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nie pochodzi od strony postępowania, w rozumieniu art. 28 k.p.a. zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy, stosownie do wniosku spółki pn. Cukrownia G. S.A. w G. z dnia [...] maja 2010 r. Pismem z dnia [...] września 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Cukrownia G. S.A. w G. reprezentowana przez kuratora A. S., zaskarżając w całości decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2010 roku wydaną w sprawie do sygn. akt: [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, a w szczególności: 1) naruszenie art. 42 k.c. realizowane poprzez nieusprawiedliwione stwierdzenie, że postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] sierpnia 2006 roku (sygn. akt [...] R NS [...]) nie upoważnia kuratora A. S. do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 roku, w części dotyczącej przedsiębiorstwa Cukrownia G. w G., podczas gdy postanowienie to zawiera upoważnienie do przeprowadzenia likwidacji spółki w tym ściągnięcia wierzytelności należnych spółce, a postępowanie administracyjne o stwierdzenie nieważności stanowi niewątpliwie czynność zachowawczą zmierzającą bezpośrednio do ściągnięcia wierzytelności spółki Cukrownia G. SA; 2) naruszenie art. 365 § 1 k.p.c. poprzez kwestionowanie prawomocności materialnej, jaką ustawodawca przyznaje prawomocnemu orzeczeniu, w konsekwencji więc też i postanowieniu Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] sierpnia 2006 roku, sygn. akt [...] R NS [...], albowiem wedle obowiązującego porządku prawnego, prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko strony postępowania i sąd, który je wydał, ale również inne sądy i inne organy państwowe i organy administracji publicznej, gdyż organ uznał się wbrew obowiązującym przepisom za niezwiązany prawomocnym postanowieniem sądu; 3) naruszenie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 30 § 3 k.p.a. w zw. z art. 468 § 1 k.s.h. poprzez błędne przyjęcie, że kurator A. S. jako ustawowy przedstawiciel spółki nie jest upoważniony do reprezentowania spółki i wystąpienia z wnioskiem do Ministra Gospodarki o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej i reprezentowania spółki w postępowaniu nadzorczym (nieważnościowym) wszczętym stosownie do tego wniosku, pomimo tego że z prawomocnego postanowienia o ustanowieniu kuratora wynika, że A. S. jest upoważniony do przeprowadzenia likwidacji spółki (dokonywania czynności likwidacyjnych opisanych w art. 468 § 1 k.s.h.) w tym ściągnięcia wierzytelności należnych spółce; 4) naruszenie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i umorzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 roku w sytuacji, kiedy istniały podstawy prawne i faktyczne do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy objętej pierwotnie złożonym wnioskiem, tj. do rozstrzygnięcia w przedmiocie nieważności wydanej decyzji; 5) naruszenie art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie zasady praworządności, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, co w konsekwencji doprowadziło do rażącego naruszenia słusznego interesu strony w postępowaniu administracyjnym oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i oddziaływania organów Państwa na świadomość i kulturę prawną obywateli. Mając powyższe na względzie strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2010 roku oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi rozwinięto powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m. in. w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 152, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 w/w ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem badając legalność zaskarżonej decyzji, w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, doszedł do przekonania, iż wydana została z naruszeniem prawa, uzasadniającym konieczność jej uchylenia. Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Gospodarki, umarzająca postępowanie z wniosku Spółki Akcyjnej pn. Cukrownia G. S.A. w G. reprezentowanej przez kuratora A. S., złożonego przez adwokata J. F. z dnia [...] maja 2010r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2010 r., odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Cukrownia "G." Spółka Akcyjna - G. Minister Gospodarki stanął na stanowisku, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Cukrownia "G." Spółka Akcyjna - G., złożył inny podmiot niż wnioskujący o wszczęcie postępowania nieważnościowego. W rezultacie organ umorzył postępowanie odwoławcze. W ocenie orzekającego w niniejszej sprawie Sądu stanowisko organu jest błędne, a organ naruszył art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umarzając postępowanie odwoławcze, albowiem jak wynika z akt sprawy z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił niewątpliwie ten sam podmiot który wnioskował o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Cukrownia "G." Spółka Akcyjna - G. Bez znaczenia pozostaje natomiast fakt w jaki sposób zredagowany został nagłówek tego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z wnioskiem o wszczęcie postępowania nieważnościowego pismem z dnia [...] marca 2007r. wystąpił A. S. - kurator spółki pn. Cukrownia G. S.A. z siedzibą w G. reprezentowany przez adwokata J. F. A. S. został ustanowiony kuratorem tej spółki na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Z. Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z dnia [...] sierpnia 2006r. sygn. akt [...] R NS [...]. Minister Gospodarki po rozpoznaniu powyższego wniosku odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947r. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ orzekający stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, iż A. S. - kurator spółki akcyjnej pn. Cukrownia G. S.A. z siedzibą w G. - zastępowany przez adwokata J. F., legitymuje się interesem prawnym uprawniającym go do wystąpienia w imieniu ww. osoby prawnej z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Wobec powyższego pismem z dnia [...] maja 2010 r. strona skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. W ocenie Sądu mimo, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy napisano, iż z wnioskiem występuje "Cukrownia "G." S. A. z siedzibą w G. zastąpiona przez A. S. - kuratora sądowego spółki Cukrowania G. S.A. reprezentowana przez pełnomocnika adwokata J. F." nie daje podstaw do przyjęcia jak uczynił to Minister Gospodarki, iż tym razem jako strona postępowania występuje samodzielnie Spółka Akcyjna Cukrownia G. Sposób zredagowania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w świetle akt sprawy oraz treści tego wniosku, nie budzi w ocenie Sądu wątpliwości, iż mamy do czynienia z tożsamym podmiotem zarówno w przypadku wniosku o wszczęcie postępowania nieważnościowego, a następnie składającego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z wnioskami tymi wystąpił kurator Antoni Sobański reprezentujący Spółkę Akcyjną Cukrownię G. Tym samym organ naruszył jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego tj. zasadę dwuinstancyjności (art.15 k.p.a.). Istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Minister Gospodarki umarzając postępowanie na skutek złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pozbawił stronę możliwości merytorycznego rozpoznania jej wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednocześnie Sąd na tym etapie postępowania wstrzymał się od rozstrzygnięcia kwestii czy w ramach uprawnień kuratora wyznaczonego przez Sąd dla spółki pozbawionej organów mieści się prawo do skutecznego żądania wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego. W pierwszej bowiem kolejności musi dojść do merytorycznego zakończenia postępowania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku, sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, których w niniejszej sprawie nie poczyniono. Dlatego też Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt c) p. p. s. a. uchylił zaskarżoną decyzję. Koszty postępowania zasądzono - na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a oraz § 18 ust.1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 02.163.1348 z późn. zm.).