IV SA/Wa 1883/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant ref. staż. Filip Rutkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2013 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w L. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na odstępstwa od zakazów oddala skargę Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 56 ust. 4 oraz art. 52 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627), Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2012 r. Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w L. w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w L. na zniszczenie gniazda sroki i siedliska będącego jej obszarem rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku, migracji lub żerowania, poprzez wycięcie drzewa – robinii akacjowej rosnącej na nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] (przy bloku nr [...]). W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazał, że Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w L. wniosła o wydanie zezwolenia na zniszczenie gniazda sroki i jej siedliska poprzez wycięcie jednego drzewa - robinii akacji rosnącej na osiedlu mieszkaniowym - z uwagi na zagrożenie bezpieczeństwa. Podczas oględzin ustalono, że korzenie okazu robinii akacjowej spowodowały wypiętrzenie fragmentu chodnika. Chodnik ten nie przylega do ulicy, a przebiega przez teren zieleni przylegający do bloku przy ul. [...] w L. W ocenie organu istnieje zatem możliwość przesunięcia chodnika na sąsiedni odcinek, w którym nie występują inne drzewa czy krzewy bądź podniesienia poziomu chodnika na odcinku, gdzie jest on narażony na wynoszenie przez korzenie. Organ ocenił powyższe warianty jako racjonalne rozwiązania alternatywne dla usunięcia okazu robinii akacjowej, będącego jednocześnie siedliskiem gatunku chronionego. Ponadto organ podniósł, że z zebranej dokumentacji wynika, że przedmiotowy okaz robinii akacjowej znajduje się w dobrym stanie zdrowotnym, jego statyka nie jest zachwiana, nie posiada również cech wskazujących na wysokie ryzyko wypadku, np. rozkład pnia w 50% objętości bryły. Odwołując się do opracowania dr Edyty Rosłoń-Szeryńskiej (w: red. Tyszko-Chmielowiec P.: Aleje - skarbnice przyrody. Praktyczny podręcznik ochrony alei i jej mieszkańców. Fundacja Ekorozwoju Wrocław 2012) organ wywiódł, że w przypadku gdy drzewa zakwalifikowane zostaną do najwyższego ryzyka, powinne zostać objęte działaniem prewencyjnym i monitoringiem minimum 2 razy w roku. Ich usunięcie powinno nastąpić dopiero w momencie, gdy zawiodą inne metody redukcji ryzyka. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska stwierdził, że samo drzewo nie stwarza zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa powszechnego. Skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2013 r. wywiodła Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w L. Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 52 ust. 2 oraz art. 56 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz przepisów postępowania tj. art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. Zdaniem strony skarżącej w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji zezwalającej na odstępstwo od zakazów w stosunku do dziko występujących zwierząt objętych ochroną gatunkową. Brak jest bowiem jednego, konkretnego rozwiązania, które można byłoby poczytywać za rozwiązanie o charakterze alternatywnym. Rozwiązanie alternatywne należy rozumieć jako wybór pomiędzy dwoma możliwościami, a nie hipotetyczną, niczym nieograniczoną grupą rozwiązań. Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w L. stanęła na stanowisku, że rozwiązania alternatywne proponowane przez organy administracji nie mają cech trwałości. Zawężenie chodnika czy przełożenie części jego płyt z jednej strony na drugą nie rozwiążą problemu jego wypiętrzania się, gdyż korzenie robinii akacjowej wraz z jej naturalnym wzrostem będą się rozrastać w następstwie czego dojdzie do ponownego wypiętrzenia się płyt. Ponadto w ocenie strony skarżącej organ pominął w toku postępowania przesłankę dotyczącą zagrożenia zdrowia i bezpieczeństwa powszechnego. Rosnące korzenie doprowadzają do postępującej dewastacji chodnika polegającej na silnym wypiętrzaniu się płyt chodnikowych i tym samym przyczyniają się do wypadków lokatorów skarżącej Spółdzielni, często skutkujących złamaniem kończyn górnych i dolnych. W konsekwencji strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), dalej "p.p.s.a." sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie zaś z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej ma stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (j.t. Dz. U. z 2009 r., nr 151, poz. 1220, ze zm.) w stosunku do dziko występujących zwierząt gatunków objętych ochroną gatunkową mogą być wprowadzone zakazy wymienione m.in. w punkcie 7 i 8 polegające na: - zakazie niszczenia siedlisk lub ostoi, będących ich obszarem rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku, migracji lub żerowania; - zakazie niszczenia, usuwania lub uszkadzania gniazd, mrowisk, nor, legowisk, żeremi, tam, tarlisk, zimowisk lub innych schronień. Minister Środowiska rozporządzeniem z dnia 12 października 2011 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. nr 237, poz. 1419) w § 1 pkt 1 określił gatunki dziko występujących: a) zwierząt objętych ochroną ścisłą, z wyszczególnieniem gatunków wymagających ochrony czynnej, b) zwierząt objętych ochroną częściową, c) zwierząt objętych ochroną częściową, które mogą być pozyskiwane, oraz sposoby ich pozyskiwania, d) ptaków, które mogą być sprzedawane, transportowane i przetrzymywane w celach handlowych, jeżeli zostały legalnie upolowane, e) zwierząt wymagających ustalenia stref ochrony ostoi, miejsc rozrodu lub regularnego przebywania. Wśród zwierząt objętych ochroną częściową w załączniku nr 2 do rozporządzenia pod pozycją 15 została wskazana sroka (Pica pica). Ustawodawca w art. 52 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody określił, jakie zakazy mogą być wprowadzone w stosunku do zwierząt objętych m.in. ochroną częściową. W stosunku do sroki (Pica pica) objętej ochroną częściową rozporządzenie z dnia 12 października 2011 r. wprowadziło m.in. zakaz niszczenia ich siedlisk i ostoi oraz zakaz niszczenia ich gniazd (§ 7 pkt 6 i 7). Wprowadzone zakazy stanowią obowiązującą zasadę. Zasada ta służy ochronie przyrody polegającej na zachowaniu składników przyrody, w tym zwierząt objętych ochroną gatunkową. Ustawodawca przewidział jednocześnie możliwość wprowadzenia odstępstw od obowiązujących zakazów i zgodnie z art. 56 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochroni przyrody regionalny dyrektor ochrony środowiska może zezwolić w stosunku do gatunków objętych ochroną częściową – na czynności podlegające zakazom określonym w art. 52 ust. 1 ww. ustawy. Zezwolenia te podlegają licznym ograniczeniom, w tym wymienionym w art. 56 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody. Art. 56 ust. 4 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody przewiduje możliwość wydania takiego zezwolenia, jednak tylko w przypadku braku rozwiązań alternatywnych, jeżeli nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych gatunków roślin, zwierząt lub grzybów oraz leżą w interesie zdrowia lub bezpieczeństwa publicznego. W ocenie Sądu, organ w zaskarżonej decyzji, w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy, prawidłowo wywiódł, że z uwagi na istnienie rozwiązania alternatywnego, nie istnieje konieczność usunięcia drzewa, w wyniku którego nastąpiłoby zniszczenie gniazda i siedliska gatunku chronionego. Wbrew stanowisku Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w L., istnieje techniczna możliwość, jak i lokalizacyjna takiego rozmieszczenia chodnika, która da się pogodzić z zachowaniem okazu robinii akacjowej i siedliska oraz gniazda sroki znajdującego się na niej. Przy takim rozwiązaniu zachowane będzie również bezpieczeństwo mieszkańców Spółdzielni Mieszkaniowej. Wbrew zarzutom skargi, organy w toku postępowania administracyjnego w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy pozwalający na rozstrzygnięcie sprawy i dokonały jego wnikliwej oceny. Organy nie naruszyły również art. 52 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, gdyż przepis ten nie był podstawa orzekania w sprawie. Z wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.