IV SA/Wa 1884/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku w sprawie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] maja 2009 r. -zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] lutego 2009 r., którym zwrócono A.D. podanie dotyczące zwrotu nieruchomości rolnych oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, położone na terenie miejscowości W. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy podał, iż A. D. wnioskiem z 11 lutego 2008 r. wystąpił do Wojewody o zwrot w/w nieruchomości rolnych. Wojewoda postanowieniem z [...] lutego 2009 r. zwrócił podanie wskazując, iż strona może dochodzić swoich roszczeń przed sądem powszechnym. Minister - rozpoznając sprawę w wyniku wniesionego zażalenia - podzielił stanowisko organu pierwszej instancji. Zauważył, iż z akt sprawy wynika, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. zwróciło się do Sądu Powiatowego w B. o przejęcie przedmiotowej nieruchomości na własność Państwa za zadłużenia wobec Skarbu Państwa tytułem należności scalonych w kwocie 74 495, 49 złotych i należności wymagalnych w kwocie 26 341, 25 złotych. Sąd Powiatowy w B., Wydział Il Nieprocesowy, postanowieniem z [...] kwietnia 1974 r. orzekł o przejęciu na własność Państwa za zaległe należności scalone i wymagalne nieruchomości rolnej o pow. [...] ha, położonej we wsi W., zapisanej w KW [...] o pow. [...] ha, której właścicielem jest J. D. oraz [...] Tom Il, wykaz [...] o pow. [...] ha, której właścicielem jest S. O., a będącej we władaniu i użytkowaniu J. D. Następnie Sąd Wojewódzki w B. postanowieniem z [...] grudnia 1974 r. oddalił rewizję wniesioną przez J. D. jako bezzasadną. W związku z powyższym Minister uznał, iż badanie zasadności przejęcia w/w nieruchomości w postępowaniu przed organami administracji publicznej jest niedopuszczalne. Organem właściwym pozostaje wyłącznie sąd powszechny. A. D. w skardze wniósł o uznanie, iż zaskarżone postanowienie narusza prawo. Wskazał, iż organy nie oceniły licznych dokumentów składanych przez skarżącego, a także nie odniosły się do jego wyjaśnień. Tymczasem Naczelnik Powiatu w B. wydając akt własności ziemi na działki oznaczone numerami Sygn. akt IV SA/Wa 1884/09 [...] i [...] (aktualnie część działki nr [...]) dokonał zmiany stanu prawnego przedmiotowych nieruchomości, po wydaniu postanowienia przez Sąd Powiatowy w B., a przed jego uprawomocnieniem. Nadto istotną jest także decyzja Powiatowego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych w B. z [...] maja 1975r., która stanowi dowód sfinalizowania i przekazania nieruchomości nr [...] i [...] (aktualnie części działki [...]) przez organ administracji, W przekonaniu skarżącego decyzja ta podjęta została z naruszeniem prawa, bez uwzględnienia obowiązującego w tym okresie aktu własności ziemi. Zdaniem skarżącego dotychczasowy przebieg sprawy w trybie administracyjnym pomija uchybienia prawne dokonane w 1975r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - w odpowiedzi na skargę - wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2010 r. skarżący podniósł, iż organ nie uwzględnił istotnego w sprawie dokumentu - aktu własności ziemi dotyczącego przedmiotowej nieruchomości wydanego po postanowieniu Sądu Rejonowego, lecz przed jego uprawomocnieniem. W ocenie skarżącego akt ten powinien wpłynąć na zmianę rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego. Tych wszystkich okoliczności Minister nie uwzględnił, zwracając wniosek skarżącemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi uwzględnił skargę. W konsekwencji uznał, iż postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2009r. narusza prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej w tym przepisie zasady prawdy Sygn. akt IV SA/Wa 1884/09 obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 K.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Dopiero jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy stwarza podstawę do wyrażenia stanowiska, które nie przekracza granic zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 K.p.a., stanowiącego z kolei, iż organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wynik tej oceny winien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 K.p.a.). Mając na względzie powyższe unormowania Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2009 r. wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z akt sprawy wynika, iż Sąd Powiatowy w B. postanowieniem z [...] kwietnia 1974 r. orzekł o przejęciu na własność Państwa za zaległe należności scalone i wymagalne nieruchomości rolnej o pow. [...] ha, położonej we wsi W. oraz zapisanej w KW [...] o pow. [...] ha, której właścicielem był J. D. oraz [...] Tom II, wykaz [...] o pow. [...] ha» której właścicielem był S.O., a będącej we władaniu i użytkowaniu J. D. Postanowienie to uprawomocniło się w dniu [...] grudnia 1974 r. po oddaleniu rewizji wniesionej przez J. D. Po wydaniu w/w postanowienia przez sąd powszechny, w dniu [...] sierpnia 1974 r. doszło do wydania aktu własności ziemi (decyzja ta uprawomocniła się w dniu [...] sierpnia 1974 r.), na mocy którego J. D. - spadkodawca skarżącego, stał się właścicielem działek nr [...] i [...] o pow. [...] ha położonych w miejscowości W. Wydanie aktu własności ziemi po postanowieniu Sądu Rejonowego, a przed jego uprawomocnieniem - w ocenie skarżącego - jest okolicznością istotną w sprawie, której w podjętym rozstrzygnięciu nie uwzględnił organ orzekający. W przedstawionej sytuacji obowiązkiem organu było ustalenie stanu faktycznego sprawy. Dokonanie oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Jak już wyżej wskazano, wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega na Sygn. akt IV SA/Wa 1884/09 takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych oraz prawnych i przekonać do nich stronę. Z aktu administracyjnego, który otrzymuje strona powinno jasno wynikać jakie ustalenia faktyczne poczynił organ i przyjął za podstawę rozstrzygnięcia, jakimi w tym względzie kierował się przesłankami oraz jakie przepisy zastosował do dokonanych ustaleń. W myśl bowiem art. 8 i art. 11 K.p.a. organy administracji obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 K.p.a.), jak również wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy (art. 11 K.p.a.). Szczególną zaś rolę w zakresie realizacji zasady przekonywania odgrywa uzasadnienie postanowienia, które powinno z kolei odpowiadać wymogom z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a. Motywy postanowienia, zredagowane w sposób właściwy powinny głownie polegać na tym, aby strona mogła w sposób należyty zrozumieć i w miarę możności zaakceptować zasadność wszystkich przesłanek faktycznych i prawnych, którymi organ administracji kierował się przy załatwianiu sprawy. Obowiązek ten wypływa także z zasady wyrażonej w art. 9 K.p.a. (zasady udzielania pomocy prawnej) (R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydanie 2, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2008, s. 103-104). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ponownie rozpoznając sprawę uwzględni wytyczne wskazane w niniejszym wyroku, w szczególności ustali stan faktyczny (art. 7 K.p.a.), poddając analizie zebrany w sprawie materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.), a wyniki tego postępowania wraz z ustosunkowaniem się do zarzutów i twierdzeń skarżącego podnoszonych w trakcie postępowania administracyjnego, w tym i w zażaleniu, przedstawi w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a.). Organ będzie miał również na uwadze twierdzenie skarżącego, iż dotychczasowy przebieg sprawy pomija uchybienia dokonane w 1975r., przypuszczalnie chodzi skarżącemu o decyzję wydaną [...] maja 1975r., wobec której formułuje w skardze zarzut podjęcia jej z naruszeniem prawa. Zatem organ wyjaśni także intencje jakie ma w poruszanej kwestii skarżący i w zależności od uzyskanych ustaleń podejmie stosowne czynności. Sygn. akt IV SA/Wa 1884/09 W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.