IV SA/Wa 1884/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Protokolant ref. staż. Filip Rutkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata R. M. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonym postanowieniem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej "K.p.a.", utrzymał w mocy orzeczenie Wojewody [...] z [...] lutego 2013 r., którym odmówiono, w zw. z art. 61a K.p.a., wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] grudnia 1976 r. Nr [...] i Nr [...] wydanych przez Naczelnika Gminy w T., potwierdzających prawo nabycia nieruchomości na rzecz p. M. i T. S. Organ administracji przywołał następujące uwarunkowania prawne i faktyczne sprawy: - zgodnie z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. z 2012 r., poz. 1187 ze zm.), do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1970 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250 ze zm.) nie stosuje się przepisów K.p.a., dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji; regulacja ta oznacza, że od dnia wejścia w życie tego przepisu nie ma prawnej możliwości wzruszenia aktów własności ziemi, wydanych na podstawie wspomnianej ustawy, które jako decyzje administracyjne uzyskały przymiot ostateczności, - powyższe stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, które wskazują, że bez względu na podnoszone zarzuty, dotyczące wzruszenia aktów własności ziemi, nie ma prawnej możliwości wzruszenia tych aktów; przesłanką wydania orzeczenia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest między innymi istnienie przeszkód prawnych ustanowionych w ustawach odrębnych; jedną z takich przesłanek jest wskazany art. 63 ust. 2, - złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie, która nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego, uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania, bez względu na podniesione zarzuty. W skardze na postanowienie p. J. S., wnioskująca o stwierdzenie nieważności decyzji z 1976 roku podniosła, że organ administracji nie ustosunkował się w ogóle do sformułowanych przez nią zarzutów dotyczących wadliwości wskazanych decyzji (zostały one wydane zdaniem strony, w sytuacji, gdy osoby których dotyczyły były w istocie właścicielami ziemi). W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Na rozprawie, ustanowionym w ramach prawa pomocy Pełnomocnik skarżącej – radca prawny, wniósł o uwzględnienie skargi oraz zasądzenie zwrotu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga, jako niezasadna podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. W sprawie nie jest sporne (nie kwestionowała tego w skardze Strona, ani jej Pełnomocnik ustanowiony z urzędu), że żądanie dotyczące stwierdzenia nieważności orzeczenia dotyczy decyzji wydanych w myśl ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, określanych mianem aktów własności ziemi. W związku z art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa prowadzenie postępowań w przedmiocie stwierdzenia nieważności, gdy chodzi o wskazane orzeczenia jest niedopuszczalne. W sytuacji, gdy zachodziły przeszkody dla wszczęcia postępowania, co do konkretnego żądania skarżącej, uzasadnionym było wydanie postanowienia, w myśl art. 61a K.p.a., a następnie utrzymanie w mocy orzeczenia przez organ odwoławczy. W sytuacji, gdy postępowanie w sprawie nie mogło być prowadzone, organ administracji nie był uprawniony do merytorycznej oceny zarzutów skarżącej dotyczących kwestionowanych decyzji z 1976 roku. Dokonywanie stosownej oceny, wobec braku właściwości w tym zakresie, prowadziłoby do naruszenia, mającej rangę normy konstytucyjnej a jednocześnie wyrażonej także w K.p.a. zasady działania organów administracji na podstawie przepisów prawa (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 K.p.a.). Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r, poz. 270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w pkt I sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 205 § 2 wskazanej wcześniej ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490) w pkt II sentencji.