IV SA/Wa 189/13

WyrokWSA w Warszawie2013-04-30

Skład orzekający: Agnieszka Wójcik, Marta Laskowska-Pietrzak, Wanda Zielińska-Baran

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja zatwierdzająca modernizację ewidencji gruntów i budynków, która opiera się na zmianie przebiegu granicy nieruchomości wprowadzonej w wyniku odnowienia ewidencji, a nie na dokumentacji geodezyjnej, może zostać uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja zatwierdzająca modernizację ewidencji gruntów i budynków, która opiera się na zmianie przebiegu granicy wprowadzonej w wyniku odnowienia ewidencji z 1986 r., a nie na dokumentacji geodezyjnej zgodnej z przepisami, nie stanowi rażącego naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności. Spór o przebieg granicy nieruchomości powinien być rozstrzygany w postępowaniu rozgraniczeniowym, a nie w postępowaniu ewidencyjnym.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Miasta L. na decyzję Głównego Geodety Kraju, która uchyliła decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz stwierdziła nieważność decyzji Starosty L. z 2002 r. zatwierdzającej modernizację ewidencji gruntów w części dotyczącej przebiegu granicy między dwiema działkami. Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnego oraz niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy. Główny Geodeta Kraju uznał, że Starosta L. rażąco naruszył prawo, opierając się na zmianie granicy wprowadzonej w wyniku odnowienia ewidencji z 1986 r., a nie na dokumentacji z założenia ewidencji z 1973 r.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Geodety Kraju.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi Miasta L. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Główny Geodeta Kraju po rozpatrzeniu odwołania Z. G. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] maja 2012 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Starosty L. z dnia [...] grudnia 2002 r. w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...] (dawniej nr [...]) podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] maja 2012 r. w całości i orzekł o stwierdzeniu nieważności decyzji Starosty L. z dnia [...] grudnia 2002 r. zatwierdzającej operat opisowo – kartograficzny modernizacji ewidencji gruntów i budynków miasta L. w części dotyczącej przebiegu granicy między działką ewidencyjną nr [...] (dawniej [...]) a działką ewidencyjną [...] (dawniej nr [...]). W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne. Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. Starosta L. zatwierdził operat opisowo – kartograficzny modernizacji ewidencji gruntów i budynków miasta L. Rozpatrując wniosek Z. G. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] decyzją z dnia [...] maja 2012 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty L. z dnia [...] grudnia 2002 r. w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...]. Rozpatrując odwołanie Z. G. od powyżej opisanej decyzji Główny Geodeta Kraju wskazał, że z dokumentów takich jak: szkic polowy z 1969 r., protokół nr [...] stwierdzenia stanu władania gruntami z 1970 r. – do założenia ewidencji gruntów miasta L., rejestr gruntów z 1973 r. poz. [...] – po założeniu ewidencji gruntów oraz kopia mapy ewidencyjnej z założenia ewidencji gruntów i budynków (1973 r.) wynika, że granica między działką ewidencyjną nr [...] (obecnie [...]) oraz sąsiednimi działkami ewidencyjnymi nr [...] (obecnie [...]) a działką ewidencyjną nr [...] (ul. [...], obecnie nr [...], ul. [...]) przebiegała w linii prostej z załamywała się na styku granic działek ewidencyjnych nr: [...]. Organ odwoławczy podkreślił, że jak wynika z uzasadnienia decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] maja 2012 r. "w latach 1983 – 1986 na terenie miasta L. zostało przeprowadzone odnowienie ewidencji gruntów i od 1986 r. obowiązywały mapy sporządzone w ramach tych prac. Jak wynika z wyjaśnień Starosty L. w ramach przeprowadzonego odnowienia nie dokonywano pomiaru terenowego, a mapy ewidencyjne sporządzono na podstawie fotomapy". Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów takich jak: rejestr gruntów z 1986 r. poz. [...] – po odnowieniu ewidencji gruntów, materiały z odnowienia operatu ewidencji gruntów z roku 1986 r., kopia mapy ewidencyjnej obrazująca stan na dzień po odnowieniu ewidencji gruntów wynika, że na skutek tego odnowienia ewidencji gruntów została zmieniona granica między działką ewidencyjną [...] (dawniej [...]) a działką ewidencyjną nr [...] (dawniej [...]). Zmiana ta polegała na przesunięciu granicy w głąb działki ewidencyjnej [...] (dawniej [...]). Zgodnie z § 58 załącznika do zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M.P. Nr 11, poz. 98 ze zm.), regulującego kwestię prowadzenia ewidencji gruntów i budynków, obowiązującego w okresie dokonywania odnowienia ewidencji gruntów, obejmującego między innymi przedmiotowe działki, za zmianę granic i powierzchni działki (nieruchomości) uważało się: 1/ podział działki (nieruchomości) w wypadkach określonych w § 55, 2/ zmianę granic w postępowaniu rozgraniczeniowym, 3/ wywłaszczenie części nieruchomości, 4/ zmianę granic z innych przyczyn, a w szczególności w wyniku działania sił przyrody (erozyjne działanie wód płynących itp.), 5/ stwierdzenie, że granice i powierzchnia działki, wykazane w operacie ewidencyjnym wg faktycznego stanu władania (§ 10 pkt 1), są niezgodne ze stanem prawnym nieruchomości. Zgodnie z § 64 ust. 2 powyższego załącznika do zarządzenia, wprowadzenia zmian do operatu ewidencji gruntów dokonuje się na podstawie ostatecznych decyzji właściwego organu. Zdaniem organu odwoławczego tylko w sytuacjach określonych w § 58 i tylko na podstawie decyzji administracyjnej można było wprowadzić w operacie ewidencyjnym zmianę granicy lub powierzchni działki ewidencyjnej. Jednocześnie, zgodnie z § 67 pkt 6 oraz § 72 ust. 1 pkt 3 załącznika do powyższego zarządzenia można było sprostować z urzędu omyłkę, błąd kreślarski – powstałe wskutek przedstawienia na mapie granic działek, użytków i klas gruntów, numeracji działek itp. niezgodne ze stanem faktycznym lub stanem przedstawionym w innych dokumentach pomiarowych. Ponadto, w razie ujawnienia takiego błędu należało sporządzić notatkę służbową, którą wraz z materiałami dowodowymi przedstawiało się właściwemu organowi (§ 72 ust. 2 załącznika do zarządzenia). Natomiast przepisy regulujące odnowienie operatu ewidencji gruntów (§ 91 - § 96 załącznika do zarządzenia) nie przewidywały wprowadzenia jakichkolwiek zmian czy sprostowań danych ewidencyjnych. Odnowienie miało bowiem na celu jedynie uczytelnienie mapy ewidencyjnej. W związku z powyższym zmiana przebiegu granicy między przedmiotowymi działkami ewidencyjnymi, wprowadzona na skutek odnowienia ewidencji gruntów była niedopuszczalna (bezpodstawna). Z akt sprawy wynika – jak wskazał organ odwoławczy – że Starosta L. prowadząc modernizację ewidencji gruntów i budynków dla miasta L., odnośnie wykazywania przebiegu granicy między przedmiotowymi działkami oparł się na obowiązującej wówczas mapie ewidencyjnej, obrazującej stan po odnowieniu ewidencji gruntów. Zgodnie z § 55 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454), modernizacja ewidencji to zespół działań technicznych, organizacyjnych i administracyjnych podejmowanych przez starostę w celu: 1/ uzupełnienia bazy danych ewidencyjnych i utworzenia pełnego zakresu zbiorów danych ewidencyjnych zgodnie z wymogami rozporządzenia, 2/ modyfikacji istniejących danych do wymagań określonych w rozporządzeniu, 3/ poprawy funkcjonowania informatycznego systemu obsługującego bazę danych ewidencyjnych. Oznacza to, że przebieg granic działek ewidencyjnych podczas modernizacji powinien być wykazywany w ewidencji gruntów i budynków zgodnie z § 36 powyższego rozporządzenia, tj. na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej: 1/ w postępowaniu rozgraniczeniowym, 2/ w celu podziału nieruchomości, 3/ w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów, 4/ w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości, 5/ na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, 6/ przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków. Organ podkreślił, że spośród dopuszczalnych do wykazania przebiegu granicy dokumentów przedmiotowych granic, istniała wyłącznie dokumentacja z założenia ewidencji gruntów dla miasta L. w 1973 r. Przebieg granicy uwidoczniony na mapie ewidencyjnej przed odnowieniem ewidencji gruntów był zgodny z tą dokumentacją. Zatem Starosta L. przeprowadzając modernizację ewidencji gruntów i budynków winien był wykazać przebieg między przedmiotowymi działkami na podstawie dokumentacji z założenia ewidencji gruntów, o której mowa w § 36 pkt 6 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, a gdyby uznał, że dane zawarte w tej dokumentacji nie są wiarygodne lub nie odpowiadają obowiązującym standardom technicznym, winien był pozyskać dane dotyczące przebiegu granicy w wyniku terenowych pomiarów geodezyjnych lub fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tej granicy na gruncie (§ 37 powyższego rozporządzenia). Starosta L. zatwierdzając decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. modernizację ewidencji gruntów i budynków, w ramach której przyjął przebieg granicy między działką ewidencyjną nr [...], a działką ewidencyjną nr [...] wg stanu po odnowieniu ewidencji gruntów, który nie był zgodny ze stanem uwidocznionym w dokumentacji z założenia ewidencji gruntów, rażąco naruszył § 36 pkt 6 rozporządzenia. Organ odwoławczy nie podzielił poglądu zawartego w decyzji organu pierwszej instancji, że decyzja Starosty L. w części dotyczącej działki nr [...] nie narusza prawa w sposób rażący. Organ odwoławczy wskazał również, że stroną w niniejszym postępowaniu nie może być M. O. Skargę na decyzję Głównego Geodety Kraju wniósł w imieniu Miasta Gminy L. Burmistrz L. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej, zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1/ przepisów prawa materialnego: a/ § 80 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez jego nieuwzględnienie, b/ § 36 w/w rozporządzenia poprzez błędne jego zastosowanie, 2/ przepisów prawa proceduralnego mające wpływ na rozstrzygnięcie, art. 107 § 1 kpa poprzez niewskazanie w podstawie prawnej rozstrzygnięcia Głównego Geodety Kraju przepisów merytorycznych będących podstawą do orzeczenia o nieważności części decyzji Starosty L. z dnia [...] grudnia 2002 r., 3/ niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. podstawy do stwierdzenia nieważności części decyzji Starosty L., czyli naruszenia art. 156 kpa. W uzasadnieniu skargi wskazano, że właścicielem działki nr [...] w trybie ustawy uwłaszczeniowej z 1971 r. został W. U. (ojciec Z. G.). Akt własności ziemi stanowi tytuł prawny określonej w nim osoby do konkretnej działki, ale nie jest wiążący, co do powierzchni i granic nieruchomości, gdyż ustawa ta regulowała jedynie poświadczenie nabycia własności nieruchomości, nie zajmując się w tym postępowaniu kwestią granic nieruchomości. W 1983 r. działka nr [...] została ujawniona w księdze wieczystej Nr [...], w której jako właściciele zostali wpisani B. U., K. K. i Z. G. Następnie w 1983 r. właścicielką działki w całości została Z. G. W wykazie zmian dołączonych do tej księgi parcele gruntowe zostały przemianowane na działki ewidencyjne. Przy działce nr [...] wpisana jest powierzchnia [...] ha, która obowiązywała w ewidencji założonej w 1973 r. i była zgodna z ewidencją z 1986 r. i modernizacją ewidencji gruntów z 2002 r. do czasu podziału zatwierdzonego decyzją Burmistrza L. z dnia [...] marca 2010 r. W księdze wieczystej brak jest mapy ewidencyjnej. Ewidencja gruntów dla miasta L. została założona w roku 1973 na podstawie pomiaru bezpośredniego bez protokolarnego ustalenia granic. Podkreślono, że ustalenie przebiegu granic polegało wówczas na pomiarze w terenie stanu użytkowania na gruncie na podstawie wskazań zainteresowanych stron lub tylko jednej strony, bez obowiązku okazywania dokumentów prawnych, bez przeprowadzania rozgraniczenia. W czasie wykonywania pomiaru bezpośredniego, który dokumentuje szkic polowy z roku 1969, działka nr [...] była w posiadaniu W. U., a działka nr [...] pozostawała we władaniu Urzędu Miejskiego w L. (ulice i drogi dojazdowe). Dla terenu miasta L. w latach 1983 – 1986 została sporządzona technologią fotogrametryczną mapa zasadnicza w skali 1:500 i dla terenów peryferyjnych w skali 1:1000. Jako pochodna mapy zasadniczej miała być dokonana nowa mapa ewidencji gruntów dla m. L., została sporządzona analiza możliwości naniesienia na nowo opracowanej mapie zasadniczej niewidocznych w terenie lub niejednoznacznych granic działek ewidencyjnych na podstawie szkiców polowych sporządzonych metodą ortogonalną podczas zakładania ewidencji gruntów w latach 1968 – 1972. W wyniku nałożenia matrycy mapy ewidencyjnej gruntów w skali 1:1000 z roku 1983 okazało się, że punkty trwałe takie jak budynki murowane, ogrodzenia trwałe wykazane na istniejącej mapie gruntów nie pokrywają się w części z budynkami wykazanymi na pierworysach mapy zasadniczej. W związku z tym podjęta została decyzja, że szkice polowe z pomiaru granic w latach 1968 – 72 nie mogą być wykorzystane do naniesienia granic na nowej mapie zasadniczej . Dlatego granice na nowej mapie zasadniczej zostały naniesione na podstawie stanu istniejącego na gruncie metodą fotogrametryczną uzupełnioną pomiarem bezpośrednim. Po sporządzeniu mapy zasadniczej m. L. została wykonana na folii mapa ewidencji gruntów m. L. w skali 1:1000, jako pochodna mapy zasadniczej. O prowadzonych czynnościach wszystkie strony były powiadamiane indywidualnie. Z. G. miała także możliwość zapoznania się z danymi zawartymi w operacie z roku 1986. W czasie wyłożenia projektu modernizacji do publicznego wglądu Z. G. nie złożyła żadnych uwag, ani zastrzeżeń. Powierzchnia działki nr [...] na skutek zastosowania dokładniejszych metod obliczeniowych zwiększyła się o [...] m2. Ponieważ różnica mieściła się w granicach dopuszczalnej odchyłki, pozostawiono powierzchnie dotychczasową. W skardze wskazano, że granice są danymi ewidencyjnymi, których pochodną jest określenie zasięgu prawa własności nieruchomości. Prawo własności nieruchomości zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] w stosunku do działki nr [...] o powierzchni [...] ha. Wobec powyższego organ prowadzący ewidencje gruntów, przy modernizacji ewidencji w latach osiemdziesiątych przyjął przebieg przedmiotowej granicy wg stanu użytkowania na gruncie jako obowiązujący. Natomiast modernizacja ewidencji gruntów i budynków zatwierdzona decyzją Starosty L. z dnia [...] grudnia 2002 r. polegała na opracowaniu operatu w zintegrowanym systemie komputerowym łącznie z numeryczną mapą ewidencyjną z zachowaniem stanu wykazanego w mapach i rejestrach z roku 1986. Modernizacji dokonano na podstawie przepisów zawartych w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, a jej celem było dostosowanie dotychczasowej ewidencji do obowiązujących przepisów oraz przyjście na system informatyczny prowadzenia ewidencji gruntów oraz uzupełnienie założenia ewidencji budynków na terenie miasta L. Powyższe rozporządzenie w § 80 nakłada na organy prowadzące ewidencję obowiązek jej modernizacji. Założenie i tzw. modernizację kompleksową należy odróżnić od tzw. aktualizacji ewidencji gruntów polegającej na wprowadzeniu udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych, w celu utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Natomiast przedmiotem modernizacji ewidencji zatwierdzonej decyzją Starosty L. z dnia [...] grudnia 2002 r. było utworzenie komputerowych baz danych ewidencyjnych oraz operatu ewidencyjnego, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne. Przedmiotem postępowania zakończonego decyzją nie były granice. Objęte tym postępowaniem informacje dotyczyły ewidencji budynków, nie dotyczyły zmiany granic i konfiguracji działek ewidencyjnych. W związku z tym przyjęcie przez Głównego Geodety Kraju w jego rozstrzygnięciu za podstawę § 36 w/w rozporządzenia jest błędne bowiem nie jego zapis był podstawą prowadzonego przez Starostę L. postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. Zakres modernizacji nie obejmował korekty przebiegu granic działek ewidencyjnych, a więc nie mieścił się w dyspozycji w/w przepisu. Ponadto w 2010 r. działka nr [...] była przedmiotem postępowania podziałowego, zatwierdzonego decyzją Burmistrza L., którego celem było wydzielenie działki [...] na poszerzenie ul. [...]. W dniu [...] marca 2010 r. Z. G. podpisała protokół z czynności przyjęcia granic tej nieruchomości. W opisie granic tego protokołu widnieje wpis "granica w terenie niewidoczna, wyznaczono na podstawie danych ewidencyjnych pobranych z PODGiK". Dopiero po wydaniu przez Starostę L. decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi publicznej (gminnej) z dnia [...] sierpnia 2009 r. Z. G. zaczęła kwestionować tę granicę. Ponieważ obecnie granica pomiędzy przedmiotowymi działkami jest niewidoczna na gruncie, a punkty osnowy szczegółowej są zniszczone w terenie dlatego ustalenie spornej granicy powinno nastąpić tylko na podstawie postępowania rozgraniczeniowego. Wskazanie zawarte w uzasadnieniu decyzji Głównego Geodety Kraju, dotyczące żądania wprowadzenia zmiany w części opisowo – kartograficznej operatu ewidencji gruntów i budynków m. L., polegającej na zmianie przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...], stanowiącą własność Z. G., a działką [...], stanowiącą własność Gminy Miasto L. tylko na podstawie szkicu polowego z roku 1969, bez potwierdzenia prawidłowości przebiegu granicy na gruncie, nie mieści się w zakresie przedmiotowym dotyczącym modernizacji ewidencji gruntów z 2002 r. i nie powinno być pozytywnie rozpatrzone. W odpowiedzi na skargę Główny Geodeta Kraju wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga jest zasadna. Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Geodety Kraju uchylająca decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] maja 2012 r. w całości i orzekająca o stwierdzeniu nieważności decyzji Starosty L. z dnia [...] grudnia 2002 r. zatwierdzającej operat opisowo – kartograficzny modernizacji ewidencji gruntów i budynków miasta L. w części dotyczącej przebiegu granicy między działką ewidencyjną nr [...] (dawniej [...]) a działką ewidencyjną [...] (dawniej nr [...]). Wskazać należy, iż stwierdzenie nieważności jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych ciężkimi wadami materialnoprawnymi, a zatem wadami wyliczonymi w art. 156 § 1 kpa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą winno być ustalenie, czy dana decyzja dotknięta została jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, a nie ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 maja 1987 r., IV SA 1062/86, ONSA 1987/1/35 i z dnia 28 maja 1985 r., I SA 89/85, GAP 1987, nr 23, s. 43). W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 grudnia 1988 r., II SA 981/88, ONSA 1988/2/96; z dnia 21 października 1992 r., sygn. akt V SA 86/92, ONSA 1993/1/23). Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Przy ocenie cech rażącego naruszenia prawa nie można zapominać o jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego - zasadzie trwałości decyzji administracyjnej jak i o istocie sankcji stwierdzenia nieważności. Stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, iż weryfikowana decyzja jest dotknięta ciężką wadliwością od chwili jej wydania (skutek ex tunc) (por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1996, s. 699). Skoro zatem "rażące naruszenie prawa" stanowi kwalifikowaną formę "naruszenia prawa", to utożsamianie tego pojęcia z każdym "naruszeniem prawa" nie jest słuszne. Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, nawet mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa naruszenie prawa tylko wtedy powoduje nieważność decyzji, gdy ma charakter rażący. Pamiętać też należy, iż o rażącym naruszeniu prawa można mówić w przypadku norm prawnych nie budzących wątpliwości interpretacyjnych. Spór co do wykładni przepisu prawa materialnego nie może stanowić przesłanki do uznania, że decyzja ostateczna została wydana z rażącym naruszeniem prawa i stwierdzenia nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W niniejszej sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczył decyzji Starosty L. z dnia [...] grudnia 2002 r. zatwierdzającej operat opisowo – kartograficzny modernizacji ewidencji gruntów i budynków miasta L. w części dotyczącej przebiegu granicy między działką ewidencyjną nr [...] (dawniej [...]) a działką ewidencyjną [...] (dawniej nr [...]). Odnowiony operat ewidencji gruntów z 1986 r. wskazuje, że wskutek tego odnowienia ewidencji gruntów została zmieniona granica między działką ewidencyjną [...] (dawniej [...]), a działką ewidencyjną nr [...] (dawniej [...]). Zmiana ta polegała na przesunięciu granicy w głąb działki ewidencyjnej [...] (dawniej [...]). Podkreślić należy, że zmiana przebiegu granicy między przedmiotowymi działkami ewidencyjnymi, wprowadzona została na skutek odnowienia ewidencji gruntów w 1986 r., nie zaś na skutek decyzji Starosty L. z dnia [...] grudnia 2002 r. zatwierdzającej operat opisowo – kartograficzny modernizacji ewidencji gruntów i budynków miasta L. Przebieg granic działek ewidencyjnych podczas modernizacji powinien być wykazywany w ewidencji gruntów i budynków zgodnie z § 36 powyższego rozporządzenia, tj. na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej: 1/ w postępowaniu rozgraniczeniowym, 2/ w celu podziału nieruchomości, 3/ w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów, 4/ w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości, 5/ na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, 6/ przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków. W niniejszej sprawie przebieg granic działek ewidencyjnych został wykazany w odnowionej ewidencji gruntów z 1986 r., nie można zatem uznać, że dla wykazania przebiegu granicy istniała wyłącznie dokumentacja z założenia ewidencji gruntów dla miasta L. w 1973 r. Z. G., która złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności powyżej opisanej decyzji kwestionuje przebieg granicy swojej nieruchomości uwidoczniony w ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjnej i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027, ze zm.), rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów; rozgraniczenia dokonują zaś wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast, oraz w wypadkach określonych w ustawie, sądy. Jakkolwiek w § 36 powołanego rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2002 r. wskazano na dokumentowe źródła wykazywania w ewidencji gruntów i budynków przebiegu granic działek ewidencyjnych na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, to przepis ten nie stanowi podstawy rozstrzygania sporów co do przebiegu granic nieruchomości, skoro o przebiegu granicy nieruchomości rozstrzyga się w postępowaniu rozgraniczeniowym. Granica nieruchomości wyznacza zasięg przysługiwania do niej prawa własności, dlatego spór o tę granicę jest w istocie sporem o zasięg prawa własności, którego rozstrzygnięcie nie należy do postępowania ewidencyjnego, lecz rozgraniczeniowego w sposób określony przez ustawodawcę w art. 29 i nast. ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Zdaniem Sądu – w kontekście wcześniejszych wywodów – błędne jest stanowisko Głównego Geodety Kraju, że Starosta L. rażąco naruszył § 36 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454). Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 145 § 1 pkt 1lit. a) i art. 200 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło