IV SA/Wa 1893/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant ref. staż. Filip Rutkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2013 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia opłaty sankcyjnej oddala skargę Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa, po rozpatrzeniu odwołania W. R. (dalej: "skarżącego"), prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P. w P. [...]. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w W. z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w sprawie nałożenia opłaty sankcyjnej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Stan sprawy przedstawiał się następująco. Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nałożył na skarżącego opłatę sankcyjną w wysokości 2270 zł. W uzasadnieniu stwierdził m. in., że podczas kontroli faktur sprzedaży za okres od dnia 1 lipca do dnia 12 lipca 2012 r. ustalono, że przedsiębiorca wprowadził do obrotu 3031,4 kg ziemniaków, a w okresie od 12 lipca do dnia 18 lipca 2012 r. 2615,7 kg ziemniaków. Głównym odbiorcą oferowanych do sprzedaży przez kontrolowanego bulw ziemniaków były sklepy W. Organ, mając na uwadze skalę sprzedaży uznał, że w tej sprawie brak jest podstaw do zastosowania zwolnienia z obowiązku rejestracji zgodnie z punktem 3 załącznika nr 7 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 lutego 2008 r. w sprawie zapobiegania wprowadzaniu i rozprzestrzenianiu się organizmów kwarantannowych (Dz. U. Nr 46, poz. 272, ze zm.). Organ podniósł, że z ustaleń zawartych w protokole kontroli [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. jednoznacznie wynika, że skarżący prowadził obrót ziemniakami innymi niż sadzeniaki bez wymaganego wpisu do rejestru przedsiębiorców, prowadzonego przez wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę podmiotu. Zatem wobec naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin (Dz. U. z 2008 r., Nr 133, poz. 849 ze zm.), na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy nałożono na skarżącego opłatę sankcyjną w wysokości 2270,00 zł. W odwołaniu od wyżej wymienionej decyzji skarżący stwierdził, że jest ona krzywdząca i bezzasadna. Wskazał także, że podjęta przez niego działalność gospodarcza, uzyskała potwierdzenie zgłoszenia prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie skupu/obrotu wewnętrznego warzywami suszonymi, kwaszonymi oraz ziemniakami, które zostało wydane przez Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w W. Zdaniem skarżącego dokument taki upoważnia m.in. do sprzedaży hurtowej ziemniaków. Ponadto podniósł, że dokonał wpisu do rejestru przedsiębiorców, wymaganego przepisami ww. ustawy o ochronie roślin (decyzja Wojewódzkiego Inspektora w W. z dnia [...] lipca 2012 r., nr wpisu do rejestru [...]). Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa rozpatrując odwołanie podkreślił, że wziął pod uwagę potwierdzony fakt sprzedaży przez skarżącego ok. 2 660 kg ziemniaków w okresie od 12 – 18 lipca 2012 r., głównie do sklepów W. (faktury wystawione dla ww. sklepów W. przez odwołującego się w ww. okresie np. o numerach: [...] z dnia 12 lipca 2012 r., [...] z dnia 13 lipca 2012 r., [...] z dnia 18 lipca 2012 r.) bez wymaganego wpisu do rejestru przedsiębiorców. Zatem skarżący nie spełnił warunku określonego w art. 12 ust. 1 pk3 i ust. 2 ustawy o ochronie roślin i dlatego na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 3 nałożono na niego opłatę sankcyjną w wysokości 2 270,00 zł. Odnosząc się do zarzutu strony, że decyzja o nałożeniu opłaty jest krzywdząca i bezzasadna, organ odwoławczy wyjaśnił, że przypadku naruszenia ww. przepisów dotyczących obowiązku wpisu do rejestru przedsiębiorców ustawodawca nie przewiduje zwolnień od obowiązku uiszczenia opłaty sankcyjnej, ani też nie uzależnia jej wysokości od sytuacji finansowej podmiotu, wielkości prowadzonej produkcji, rodzaju prowadzonej uprawy, uzyskanych korzyści z tytułu wprowadzenia ziemniaków czy też innych zaistniałych okoliczności w danej sprawie. Opłata sankcyjna i jej wysokość wynika wprost z przepisów prawa i w żadnym stopniu nie jest uznaniowa. Rolą organu jest jedynie stwierdzenie czy w przedmiotowej sprawie miało miejsce zdarzenie, którego skutkiem jest nałożenie w/w opłaty. Ponadto organ, ustosunkowując się do argumentów skarżacego dotyczących uzyskania potwierdzenia zgłoszenia prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie skupu/obrotu wewnętrznego warzywami suszonymi, kwaszonymi oraz ziemniakami, wydanego przez Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w W. wyjasnił, że regulacje obowiązujące w zakresie ochrony roślin nie odnoszą się do innych rejestrów, niż ten prowadzony przez wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o ochronie roślin. Zatem, uzyskanie ww. potwierdzenia zgłoszenia od Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych w W., nie czyni zadość wymaganiom przepisów o ochronie roślin i nie może mieć wpływu na odstąpienie od nałożenia opłaty sankcyjnej na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy o ochronie roślin. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, odnosząc się do informacji zawartych w odwołaniu o dokonaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w dniu [...] lipca 2012 r., że skarżący w czasie udokumentowanego wprowadzenia do obrotu roślin szczególnie podatnych na porażenie przez organizmy kwarantannowe (ziemniaków), nie posiadał wymaganego wpisu do rejestru przedsiębiorców. Organ podkreślił, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości uwolnienia się od odpowiedzialności wynikającej z art. 108 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie roślin, poprzez późniejsze wpisanie się do rejestru przedsiębiorców. W. R. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia [...]czerwca 2013 r. Skarżący podniósł, że wyrokiem z dnia [...] marca 2013 r. Sąd Rejonowy w P., sygn. akt [...] uznał go winnym tego, że w okresie od 12 lipca 2012 r. do 18 lipca 2012 r. przemieszczał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rośliny bez wymaganego numeru rejestracyjnego dystrybutora, tj. za winnego popełnienia wykroczenia z art. 107 ust. 1 pkt 10 ustawy o ochronie roślin i wymierzył mu karę grzywny. Zdaniem skarżącego wymierzenie mu grzywny ww. wyrokiem oraz nałożenie na niego opłaty sankcyjnej, będącej przedmiotem niniejszej skargi, stanowi naruszenie fundamentalnej zasady ne bis in idem, i uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący, powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego stwierdził, że wszystkie odstępstwa od tej zasady, w szczególności stworzenie organowi władzy publicznej kompetencji do dwukrotnego zastosowania środka represji wobec tego samego podmiotu za ten sam czyn, stanowią naruszenie regulacji konstytucyjnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Ponadto odnosząc się do zarzutu skargi stwierdził, że nie można zgodzić się ze skarżącym, że w jego przypadku doszło do naruszenia zasady ne bis in idem. Kara grzywny orzeczona wyrokiem z dnia [...] marca 2013 r. dotyczyła stwierdzonego braku prawidłowego oznakowania bulw ziemniaków, co stanowi naruszenie art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie roślin i w związku tym podlega karze grzywny na podstawie art. 107 ust. 1 pkt 10 tej ustawy. Natomiast nałożenie opłaty sankcyjnej, będącej przedmiotem niniejszego postępowania, dotyczyło wprowadzenia do obrotu ziemniaków bez wymaganego przepisem art. 12 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie roślin wpisu do rejestru przedsiębiorców i nastąpiło na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "P.p.s.a", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie roślin, podmioty prowadzące uprawę, wytwarzanie, magazynowanie, pakowanie, sortowanie lub dokonujące wprowadzania lub przemieszczania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, roślin, produktów roślinnych lub przedmiotów, które są szczególnie podatne na porażenie przez organizmy kwarantannowe, podlegają obowiązkowi wpisu do "rejestru przedsiębiorców", prowadzonego przez wojewódzkiego inspektora właściwego ze względu na miejsce zamieszkania podmiotu lub siedzibę podmiotu (art. 13 ust. 1 ustawy ochronie roślin). Natomiast zgodnie z Załącznikiem nr 6 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 lutego 2008 roku w sprawie zapobiegania wprowadzaniu i rozprzestrzenianiu się organizmów kwarantannowych (Dz. U. Nr 46, poz. 272, ze zm.), bulwy ziemniaka inne niż sadzeniaki mogą być uprawiane, magazynowane, pakowane, sortowane, przemieszczane lub wprowadzane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez podmioty wpisane do rejestru przedsiębiorców. Przepis art. 108 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie roślin stanowi: "Kto wprowadza lub przemieszcza na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rośliny, produkty roślinne lub przedmioty, które są szczególnie podatne na porażenie przez organizmy kwarantannowe, bez wpisu do rejestru przedsiębiorców, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 3 - wnosi na rachunek wojewódzkiego inspektoratu właściwego ze względu na swoją siedzibę albo miejsce zamieszkania opłatę sankcyjną w wysokości 2.270 zł." W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu fakt sprzedaży przez skarżącego ok. 2 660 kg ziemniaków w okresie od 12 do 18 lipca 2012 r., bez wymaganego wpisu do rejestru przedsiębiorców. Potwierdzeniem tego są znajdujące się w aktach sprawy kopie faktur VAT i protokół kontroli [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], z którego treścią skarżący się zapoznał, co potwierdził własnoręcznym podpisem pod tym dokumentem. Zasadnie organ pierwszej instancji stwierdził, że ustalenia dokonane na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie pozwalają na przyjęcie, że w rozpatrywanej sprawie skarżący dokonywał niewielkiej sprzedaży roślin, bowiem z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że wprowadzał on regularnie do obrotu znaczne ilości bulw ziemniaka. Zatem nie było podstaw do zastosowania wobec skarżącego wyjątku wynikającego z punktu 3 Załącznika nr 7 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 lutego 2008 r. w sprawie zapobiegania wprowadzaniu i rozprzestrzenianiu się organizmów kwarantannowych (Dz. U. Nr 46, poz. 272 ze zm), który przewiduje, że nie stosuje się obowiązku wpisu do rejestru przedsiębiorców w przypadku podmiotu, który wprowadza lub przemieszcza niewielkie ilości roślin, produktów roślinnych lub przedmiotów, o których mowa w załączniku nr 6 do rozporządzenia, jeżeli są one przeznaczone do użycia przez ten podmiot lub inny podmiot na potrzeby własne, chyba że podmioty te uprawiają, wytwarzają, magazynują, pakują, sortują, lub przemieszczają sadzeniaki ziemniaka, lub uprawiają na otwartej przestrzeni rośliny z korzeniami przeznaczone do sadzenia, wymienione w załączniku nr 5 do rozporządzenia w części A, na terenie powiatów, w których stwierdzono występowanie patotypów grzyba Synchytrium endobioticum, innych niż patotyp 1(D1) tego grzyba. Nie mogły również odnieść skutku w postaci uchylenia decyzji o nałożeniu opłaty sanacyjnej argumenty skarżącego zawarte w odwołaniu o uzyskaniu potwierdzenia zarejestrowania działalności gospodarczej w zakresie skupu/obrotu wewnętrznego warzywami suszonymi, kwaszonymi oraz ziemniakami, wydanego przez Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w W. oraz uzyskanie w dniu [...] lipca 2012 r. decyzji o wpisie do rejestru przedsiębiorców (nr rejestracyjny [...]). Oceniając pierwszą kwestię organ odwoławczy słusznie stwierdził, że powołane przez skarżącego potwierdzenie zgłoszenia działalności przez Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w W. nie czyni zadość wymaganiom określonym w art. 12 ust. 1 ustawy o ochronie roślin, który wymaga wpisu do "rejestru przedsiębiorców", prowadzonego przez wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa właściwego ze względu na miejsce zamieszkania podmiotu lub siedzibę podmiotu. Na aprobatę zasługuje również stanowisko organu odwoławczego, że argument o uzyskaniu w dniu [...] lipca 2012 r. wymaganej decyzji o wpisie do rejestru przedsiębiorców, nie może stanowić podstawy odstąpienia od nałożenia opłaty sankcyjnej. Słusznie bowiem stwierdzono, że udowodniony fakt wprowadzania do obrotu bulw ziemniaków dotyczy okresu, w którym skarżący nie posiadał wymaganego wpisu do rejestru przedsiębiorców, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie roślin. Podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia zasady ne bis in idem również nie zasługują na uwzględnienie. "Ne bis in idem" jest zasadą prawną, zgodnie z którą nie można wszczynać i prowadzić postępowania wobec tego samego podmiotu w związku z tym samym czynem. W rozpatrywanej sprawie z protokołu kontroli z dnia 21 stycznia 2013 r. nr [...] wynika, że przedmiotem kontroli organów inspekcji ochrony roślin i nasiennictwa było: 1) postępowanie wyjaśniające w sprawie prowadzenia obrotu ziemniakami bez wymaganego wpisu do rejestru przedsiębiorców, 2) postępowania wyjaśniające w sprawie nieprawidłowo oznakowanych ziemniaków wprowadzonych do sprzedaży. W związku z pierwszym wykroczeniem skarżący został ukarany opłatą sankcyjną, zaś w związku z drugim – został ukarany mandatem karnym (z dnia [...] stycznia 2013 r.). Skarżący jednak mandatu tego nie przyjął i w konsekwencji WIORiN skierował wniosek do sądu. Jak już wyżej wskazano, opłata sankcyjna została na skarżącego nałożona za prowadzenie sprzedaży ziemniaków bez wymaganego wpisu do rejestru przedsiębiorców, tj. za naruszenie art. 12 ust. 1 pkt 3 , na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, co zostało szczegółowo wyżej omówione. Natomiast Sąd Rejonowy w P. wyrokiem z dnia [...] marca 2013 r. wymierzył skarżącemu grzywnę za przemieszczanie bulw ziemniaków bez wymaganego numeru rejestracyjnego ich dystrybutora. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy rośliny, produkty roślinne lub przedmioty, które są wprowadzane lub przemieszczane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a są szczególnie podatne na porażenie przez organizmy kwarantannowe i stwarzają niebezpieczeństwo rozprzestrzeniania się tych organizmów, powinny być zaopatrzone w inne dokumenty lub oznakowania przewidziane w przepisach Unii Europejskiej lub umowach międzynarodowych. Zgodnie natomiast z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie sposobów oznakowania bulw ziemniaków innych niż sadzeniaki (Dz. U. Nr 83, poz. 776) ziemniaki wyprodukowane na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, które są przemieszane na jej terytorium lub do innych państw członkowskich, zaopatruje się w oznakowanie zawierające: numer wpisu do rejestru przedsiębiorców podmiotu, który je uprawiał oraz podmiotów, które je następnie przemieszczały, magazynowały, sortowały lub pakowały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, numer statystyczny powiatu, na terenie którego były uprawiane. Podmiot, który wprowadza lub przemieszcza na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rośliny, produkty roślinne lub przedmioty niespełniające wymagań, o których mowa w art. 15 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o ochronie roślin, podlega karze grzywny (art. 107 ust. 1 pkt 10 omawianej ustawy). Reasumując, należy wskazać, że opłata sankcyjna została nałożona przez właściwy organ inspekcji ochrony roślin i nasiennictwa na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie roślin w związku z niespełnieniem wymogu określonego w art. 12 ust. 1 pkt 3 tej ustawy (brak wymaganego wpisu do rejestru przedsiębiorców prowadzonego przez właściwego wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa). Natomiast wymierzenie przez Sąd Rejonowy w P. grzywny wyrokiem z dnia [...] marca 2013 r., sygn. akt [...], nastąpiło na podstawie art. 107 ust. 1 pkt 10 ustawy o ochronie roślin w związku z naruszeniem art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy, polegającym na przemieszczaniu bulw ziemniaków bez prawidłowego oznakowania. Z powyższego jednoznacznie wynika, że skarżący swym działaniem naruszył dwa różne przepisy prawa, co skutkowało nałożeniem na skarżącego dwóch różnych sankcji, przewidzianych w omawianych wyżej przepisach (opłaty sankcyjnej i grzywny). Tym samym twierdzenie skarżącego, że został ukarany dwukrotnie za ten sam czyn, jest całkowicie bezzasadne. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Również z urzędu Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów uzasadniającego wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Dlatego też na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.