IV SA/Wa 1895/10
WyrokWSA w Warszawie2010-11-23
Skład orzekający: Aneta Dąbrowska, Jakub Linkowski, Krystyna Napiórkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kary pieniężne wymierzone armatorom statku rybackiego za połowy dorsza w Morzu Bałtyckim w okresie obowiązywania zakazu wprowadzonego rozporządzeniem Komisji Europejskiej są zasadne, pomimo twierdzeń o niewyczerpaniu ogólnej kwoty połowowej przyznanej Polsce?Ratio decidendi
Sąd uznał, że kary pieniężne wymierzone armatorom statku rybackiego za połowy dorsza w Morzu Bałtyckim po wprowadzeniu zakazu przez Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 804/2007 są zasadne. Zakaz ten został wprowadzony w związku z wyczerpaniem ogólnej kwoty połowowej przyznanej Polsce na rok 2007, co potwierdzają dane i preambuła rozporządzenia. Rozporządzenia wspólnotowe mają bezpośrednie zastosowanie i moc wiążącą, a ich legalność nie może być kwestionowana w postępowaniu przed sądem administracyjnym oceniającym legalność zaskarżonej decyzji. Indywidualne zezwolenia połowowe obowiązują w granicach prawa wspólnotowego, a ich moc wygasa z mocy prawa w przypadku wprowadzenia ogólnego zakazu połowów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg G. H., J. P. i K. L. na decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymujące w mocy decyzje Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Marskiego o wymierzeniu kar pieniężnych w wysokości 20.000 zł za połowy dorsza w Morzu Bałtyckim w określonych dniach 2007 r. z naruszeniem przepisów ustawy o rybołówstwie oraz rozporządzenia Komisji Europejskiej zakazującego połowów dorsza. Skarżący zarzucali organom naruszenie przepisów proceduralnych, w tym niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i nieustalenie wyczerpania kwoty połowowej, a także naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnych. Sąd oddalił skargi.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Protokolant ref. staż. Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2010 r. sprawy ze skarg G. H., J. P. i K. L. na decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej - oddala skargi -
Zaskarżonymi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzjami z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] wydanymi po rozpatrzeniu odwołań J. P., K. L. i G. H., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzje Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Marskiego w S. z dnia [...] kwietnia 2010 r. o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] wymierzające J. P., K. L. i G. H., armatorom statku rybackiego [...] o długości całkowitej większej niż 10 m, kary pieniężne w wysokości 20.000 zł za połowy dorsza w Morzu Bałtyckim w dniach: 26 września 2007 r., 1 października 2007 r., 2 października 2007 r., 3 października 2007 r., 4 października 2007 r., 5 października 2007 r., 6 października 2007 r., 7 października 2007 r., 9 października 2007 r., 14 października 2007 r., 15 października 2007 r., 16 października 2007 r., 17 października 2007 r., 21 października 2007 r. i 22 października 2007 r. z naruszeniem przepisów art. 34 pkt 4 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie (Dz. U. Nr 62, poz. 574 ze zm.) oraz art. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 804/2007 z dnia 9 lipca 2007 r. ustanawiającego zakaz połowów dorsza w Morzu Bałtyckim (podobszary 25 – 32, wody WE) przez statki pływające pod banderą polską (Dz. U. UE L 180 z dnia 10 lipca 2007 r., s. 3 – 4), którym to decyzjom nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu wydanych rozstrzygnięć Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, iż w wyniku przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji czynności kontrolnych stwierdzono na podstawie wpisów do kart dziennika połowowego i dokumentów sprzedaży produktów rybnych, że J. P., K. L. i G. H. – armatorzy jednostki rybackiej [...] podczas rejsów połowowych prowadzonych w dniach: 26 września 2007 r., 1 października 2007 r., 2 października 2007 r., 3 października 2007 r., 4 października 2007 r., 5 października 2007 r., 6 października 2007 r., 7 października 2007 r., 9 października 2007 r., 14 października 2007 r., 15 października 2007 r., 16 października 2007 r., 17 października 2007 r., 21 października 2007 r. i 22 października 2007 r. złowili i przywieźli do portu odpowiednio następujące ilości dorszy w relacji pełnej: ok. 245,7 kg, ok. 234 kg, ok. 585 kg, ok. 117 kg, ok. 117 kg, ok. 117 kg, ok. 87,75 kg, ok. 146 kg, ok. 731 kg, ok. 234 kg, ok. 514 kg, ok. 117 kg, ok. 117 kg, ok. 936 kg oraz ok. 374 kg.
Ponownie badając sprawę, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podzielił stanowisko organu pierwszej instancji.
Odnosząc się do zarzutów złożonych odwołań Minister uznał za niezasadny zarzut strony wskazujący na naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 7 K.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, a mianowicie niepowołanie biegłego na okoliczność wyczerpania kwoty połowowej. Organ podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 25 maja 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 333/10 podkreślił, iż w świetle zasady domniemania legalności działania instytucji stanowiących prawo (w tym na szczeblu UE) nie można przyjąć, iż Rozporządzenie Komisji (WE) nr 804/2007 zostało wydane pomimo braku wystąpienia stosownych przesłanek. Mocą tego rozporządzenia zakazem objęto podobszary 25 – 32, a więc także ten, gdzie odwołujący prowadzili połowy. Następstwem przekroczenia kwoty był kolejny akt normatywny, na mocy którego ogólna kwota połowowa została dla Polski ograniczona w kolejnych latach na mocy Rozporządzenia Rady (WE) nr 338/2008. Ustalenia Komisji, co do przekroczenia kwoty połowowej nie zostały więc dotychczas oficjalnie zakwestionowane, wobec czego nie można uznać jakoby były one wadliwe, bez przedłożenia przekonywujących dowodów na tę okoliczność.
Odnosząc się do kwestii braku ustalenia przez organ, czy doszło do wyczerpania ogólnej kwoty połowowej Minister wskazał, iż ustanowiony w Rozporządzeniu Komisji nr 804/2007, bezpośrednio obowiązującym, zakaz prowadzenia połowów dorszy podyktowany był znacznym przekroczeniem przez polskich rybaków ogólnej kwoty połowowej dorszy, jaka została przyznana Polsce do odłowienia w 2007 r. W preambule rozporządzenia Komisji Nr 804/2007 wyraźnie wskazano, iż połowy stada dorsza przez polskie statki rybackie w 2007r. przekroczyły ilości zgłoszone przez Polskę i w związku z tym wielkości dopuszczalne uznaje się za wyczerpane. Minister wskazał przy tym, że pojęcie ogólnego dopuszczalnego połowu oraz zasady podziału poszczególnych kwot połowowych w ramach specjalnych zezwoleń połowowych są powszechnie znane w środowisku rybackim, przynajmniej od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 18 stycznia 1996r. o rybołówstwie morskim.
Organ podkreślił, iż z danych pochodzących z Europejskiego Systemu Wymiany Danych (FIDES III) wynika, że przyznana kwota połowowa dorsza na obszarze 25-32 Morza Bałtyckiego została wykorzystana w 162,5 % przez polskie statki rybackie, co oznacza, iż została wyłowiona kwota dorsza przyznana na cały obszar Morza Bałtyckiego.
Przywołując stanowisko wyrażone w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt U 6/08 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, iż zakaz połowu dorsza został ustanowiony przez Komisję Europejską na podstawie informacji uzyskanych od inspektorów, którzy podczas kontroli ustalili, że połowy dorsza dokonywane przez polskie statki rybackie w 2007 r. trzykrotnie przekroczyły ilości zgłoszone KE przez Polskę na 2007 r. Komisja Europejska z własnej inicjatywy określiła, że z dniem wejścia w życie Rozporządzenia KE z dnia 9 lipca 2007 r. (tj. od 11 lipca 2007 r.) do 31 grudnia 2007r. obowiązuje zakaz połowu, przechowywania, przeładunku lub wyładunku dorsza przez statki pływające pod polską banderą.
W związku z powyższym organ odwoławczy zauważył, iż nie zostały naruszone przepisy art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a., a zastosowane przepisy prawne wymiaru kary przez organ pierwszej instancji są jak najbardziej uzasadnione.
Organ odwoławczy nie podzielił również zarzutu, iż wymierzenie kary pieniężnej pozostaje w sprzeczności z warunkami specjalnego zezwolenia połowowego i prowadzi do bezpodstawnej utraty praw do połowu dorszy i tym samym narusza określoną w art. 16 K.p.a. zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Minister wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie nie została naruszona ogólna zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych mimo, iż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi – specjalne zezwolenie połowowe nie została w wyniku wydania przez Komisję Europejską Rozporządzenia Komisji (WE) nr 804/2007 wyeliminowana z obrotu prawnego. Decyzja ta nie musiała być bowiem wyeliminowana, gdyż nastąpiła częściowa utrata uprawnień w niej określonych z mocy prawa, właśnie na skutek zaistnienia przesłanek określonych w art. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 804/2007. Uprawnienia w zakresie kwoty połowowej dorszy, określone w tym zezwoleniu wygasły po wyłowieniu ogólnej kwoty połowowej dorszy przyznanej Polsce. W rezultacie decyzja w zakresie możliwości połowu dorszy była wiążąca dla strony tak długo jak długo istniały elementy decydujące o istnieniu określonego w decyzji stosunku prawnego. Powstanie po wydaniu decyzji czynników odbiegających od tych, które kształtowały dany stosunek prawny określony w decyzji (zmiana stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji, czyli brak dorszy do odłowienia), eliminuje częściowo tę decyzję, ponieważ przestał istnieć przedmiot rozstrzygnięcia zawarty w tej decyzji – uprawnienia w zakresie połowu dorszy na danym obszarze. Specjalne zezwolenie połowowe po wprowadzeniu zakazu połowu dorszy przez Komisję Europejską czyli wskutek zmiany okoliczności, na których uregulowane było częściowo skierowane przestało w tym zakresie odpowiadać rzeczywistemu stanowi faktycznemu, stało się bezprzedmiotowe i wygasło wskutek utraty uprawnień w nim określonych.
Wobec powyższego organ odwoławczy wskazał, iż połowy ryb mogły być prowadzone przy spełnieniu łącznie następujących przesłanek: na statku powinna znajdować się licencja połowowa wraz z wydanym na dany rok specjalnym zezwoleniem połowowym oraz połowy mogą dotyczyć jedynie organizmów morskich, które są w nim określone i których ogólna kwota połowowa nie została wyczerpana. Podmioty wykonujące rybołówstwo mają obowiązek dokonywać tych połowów zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami krajowymi i wspólnotowymi, a zatem nie wystarczy sama kwota wpisana w specjalnym zezwoleniu połowowym, ale również należy przestrzegać przy wykonywaniu tego rodzaju działalności wymiarów i okresów ochronnych określonych dla danego gatunk, używać stosownych narzędzi połowowych jak również należy zaprzestać prowadzenia połowów kiedy przepisy powszechnie obowiązujące tego wprost nie zakazują.
Skargi na powyższe decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J. P., K. L. i G. H. wnosząc o ich uchylenie oraz uchylenie utrzymanych nimi w mocy decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wnieśli także o przeprowadzenie dowodów z dokumentów:
– prywatnej opinii biegłego prof. I. D. na okoliczność braku wyczerpania ogólnej kwoty połowowej przyznanej Polsce w 2007 r., a w konsekwencji braku podstaw do wymierzenia skarżącemu kary,
- pisma Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z listopada 2009 r. na okoliczność braku wiarygodności danych tzw. FIDES III, które to dane powstały poprzez dodanie politycznie wynegocjowanych kwot do danych oficjalnych (wg których nie doszło do żadnego przełowienia) oraz
- pytania P-5184/2010/PL deputowanego do Parlamentu Europejskiego M. G. i odpowiedzi na to pytanie udzielone przez komisarz M. D. w imieniu Komisji Europejskiej na okoliczność ewentualnego przekroczenia przez Polskę w 2007 r. ogólnej kwoty połowowej.
Zaskarżonym decyzjom zarzucono:
- naruszenie prawa procesowego, tj. art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 136 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, polegające na nie dokonaniu jakichkolwiek ustaleń w zakresie wyczerpania bądź niewyczerpania ogólnej kwoty połowowej za 2007r. w momencie dokonywania przez skarżących rejsów połowowych, w szczególności nie powołanie biegłego, nie przeprowadzenie dowodu z oficjalnych rejestrów połowowych, treści skargi Rzeczypospolitej Polskiej przeciwko Komisji Europejskiej oraz oficjalnych stanowisk Ministerstwa w 2007r.;
- naruszenie prawa procesowego, tj. art. 16 K.p.a. poprzez nie uwzględnienie okoliczności, że inkryminowane połowy dokonywane były na podstawie niewyeliminowanych z obrotu prawnego ostatecznych decyzji administracyjnych w postaci licencji i specjalnego zezwolenia połowowego;
- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 139 K.p.a. poprzez ukaranie skarżących według przepisów przewidujących surowszą odpowiedzialność po uchyleniu przez Ministra decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wniesionych skarg skarżący podnieśli, że nie można utożsamiać zakazu połowów wprowadzonego Rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 804/2007 z faktem wyczerpania ogólnej kwoty połowowej za 2007r. Rozporządzenie to samo w sobie nie jest dowodem w sprawie. To, że Komisja subiektywnie przyjęła, iż istnieje zagrożenie nie oznacza, że ono faktycznie nastąpiło. Rozporządzenie stało się przedmiotem zaskarżenia przez stronę polską do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Luksemburgu właśnie w oparciu o wątpliwości co do tego czy ogólna kwota połowowa faktycznie została wyczerpana. Skarga została wycofana w wyniku uzyskania kompromisu co do określenia wysokości przełowienia. Wyliczenia Morskiego Instytutu Rybackiego w G. wskazują, ze do końca 2007r. Polska wykorzystała jedynie 8,6 tyś. ton dorsza, kiedy limit wynosił 12,8 tyś. ton. Skarżący wykonywali jedynie swoje uprawnienia i nie złamali ustawowego zakazu poprzez dokonywanie połowów mimo faktycznego wyczerpania ogólnej kwoty połowowej. Nie naruszyli zatem prawa, gdyż realizowali prawa nabyte przez armatora. Nie można doprowadzić do ustania przedmiotowego prawa bez ustania decyzji ostatecznej przyznającej prawo nabyte i bez stosownego odszkodowania. Przedmiotowe uprawnienie nie wygasło, bowiem warunki wykonywania tej decyzji nie łączą połowów z uznaniem ogólnej kwoty połowowej za wyczerpaną. Specjalne zezwolenie połowowe nie podlegało żadnym zmianom. Organy przerzuciły odpowiedzialność będącą skutkiem ich bezczynności na obywatela, co nie powinno mieć miejsca.
Ponadto skarżący podnieśli, iż w przedmiotowej sprawie, konsekwencją uchylenia przez Ministra decyzji Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania było wymierzenie stronie kary znacznie wyższej niż poprzednia. W związku z czym sytuacja skarżących uległa pogorszeniu, co nie powinno mieć miejsca ze względu na zakaz reformationis in peius.
W odpowiedzi na skargi Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o ich oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonych decyzjach.
W piśmie procesowym z dnia 6 listopada 2010 r. stanowiącym odpowiedź na skargę skarżący podnieśli m. in., że – w ich ocenie – 1. organ w ogóle nie odniósł się do treści art. 156 § 1 pkt 6 K.p.a. który zobowiązywał Ministra do stwierdzenia nieważności specjalnego zezwolenia na połów dorsza w 2007 r. 2. Wskazali, że bezprzedmiotowe jest twierdzenie organu, iż konieczność ukarania rybaków wynikała z powodów innych niż z § 2 pkt 22 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 kwietnia 2005 r. 3. Sprzeciwili się także deprecjonowaniu opinii prof. dr hab. I. D. z dnia 18 maja 2010 r. wskazując, iż opiera się ona na rzetelnych dokumentach najważniejszego organu doradczego Unii Europejskiej, ICES, jedynego systemu statystyki rybackiej w Unii Europejskiej. 4. Podnieśli, iż organ odwoławczy wskazuje na fakt rzeczywistego stopnia wykorzystania kwoty połowowej w 2007 r., tymczasem takie określenie wymagałoby rzetelnego i pełnego przeprowadzenia w tamtym czasie kontroli poszczególnych statków rybackich. 5. Wskazali, iż Komisja Europejska wprowadzając Rozporządzenie nr 804/2007 nie spełniła wystarczających warunków do określenia stopnia wykorzystania ogólnej kwoty dorsza w 2007 r. w Polsce. 6. Wnieśli o zawieszenie postępowania sądowego do czasu otrzymania stosownych odpowiedzi od Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi i złożonego z pośrednictwem europosła m. G. pytaniami do Komisji Europejskiej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, iż na rozprawie w dniu 23 listopada 2010 r. Sąd zarządził połączenie spraw o sygnaturach akt: IV SA/Wa 1895/10, IV SA/Wa 1896/10, IV SA/Wa 1897/10, IV SA/Wa 1898/10, IV SA/Wa 1899/10, IV SA/Wa 1900/10, IV SA/Wa 1901/10, IV SA/Wa 1902/10, IV SA/Wa 1903/10, IV SA/Wa 1904/10, IV SA/Wa 1905/10, IV SA/Wa 1906/10, IV SA/Wa 1907/10, IV SA/Wa 1908/10 i IV SA/Wa 1909/10 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzenie ich pod sygnaturą akt IV SA/Wa 1895/10. Dlatego też wydany w sprawie wyrok dotyczy wymienionych wyżej decyzji. Natomiast wydanym na rozprawie w dniu 23 listopada 2010 r. postanowieniem Sąd w pkt 1 oddalił wniosek dowodowy skarżących zawarty w skargach o przeprowadzenie dowodu z prywatnej opinii prof. I. D., pisma Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z listopada 2009 r., pytania deputowanego do Parlamentu Europejskiego M. G. i odpowiedzi udzielonej przez Komisję Europejską na okoliczność niewyczerpania ogólnej kwoty połowowej w 2007 r. i niewiarygodności danych przyjętych przez Komisję, a w pkt 2 postanowienia oddalił wniosek skarżących zawarty w pismach procesowych z dnia 17 listopada 2010 r. o zawieszenie postępowania do czasu otrzymania przez europosła M. G. dokumentów z Komisji Europejskiej stanowiących podstawę skierowania wobec Polski zakazu połowów dorsza w 2007 r.
W ocenie Sądu skargi nie zasługują na uwzględnienie, gdyż zaskarżone decyzje nie naruszają obowiązujących przepisów prawa zarówno wspólnotowego jak i krajowego w stopniu skutkującym konieczność ich uchylenia.
W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, na podstawie wpisów w kartach dziennika połowowego oraz dokumentów sprzedaży produktów rybnych, że statek rybacki [...] o długości całkowitej większej niż 10 m, którego armatorami byli J. P., K. L. i G. H., w trakcie rejsów połowowych wykonywanych w dniach: 26 września 2007 r., 1 października 2007 r., 2 października 2007 r., 3 października 2007 r., 4 października 2007 r., 5 października 2007 r., 6 października 2007 r., 7 października 2007 r., 9 października 2007 r., 14 października 2007 r., 15 października 2007 r., 16 października 2007 r., 17 października 2007 r., 21 października 2007 r. i 22 października 2007 r. dokonywał połowu dorsza. Połowy te wykonywane były po wprowadzeniu z dniem 11 lipca 2007 r. zakazu połowów tego gatunku ryb przez statki pływające pod polską banderą przez Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 804/2007 (art. 2 i 3 zd. 1). Za działania te armatorom statku rybackiego zostały wymierzone kary pieniężne w wysokości po 20.000 zł, a więc wysokości odpowiadającej dolnej granicy zagrożenia przewidzianego przez przepisy prawa.
Należy wskazać, że wobec faktu członkowstwa Rzeczpospolitej Polskiej w Unii Europejskiej krajowy porządek prawny kształtują zarówno akty stanowione na szczeblu krajowym i lokalnym, jak też bezpośrednio wiążące normy prawa stanowionego przez upoważnione instytucje tej międzynarodowej organizacji. Rozporządzenia (WE) zaliczane do pochodnego prawa wspólnotowego są aktami wiążącymi w całości, przewidzianymi do bezpośredniego stosowania w każdym państwie członkowskim. Dla ich mocy obowiązującej nie jest konieczny akt inkorporacji zawartych w nich treści do prawa wewnętrznego państw członkowskich. Stają się więc częścią krajowego systemu prawa, wywołują skutki bezpośrednie dla jednostek i mają charakter wiążący co do wszystkich zawartych w nich postanowień.
Podstawą do wymierzenia skarżącym kwestionowanych kar administracyjnych było naruszenie zakazu połowu dorsza, określonego w Rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 804/2007. Zakaz ten wprowadzono w wyniku wyczerpania ogólnej kwoty połowowej przyznanej Polsce na rok 2007. Fakt owego wyczerpania, wbrew twierdzeniom skarżących, nie może budzić wątpliwości. Wskazuje na to zawarte w akapicie 3 preambuły tego Rozporządzenia stwierdzenie, iż połowy stada dorsza przez polskie statki rybackie w 2007 r. trzykrotnie przekroczyły ilości zgłoszone przez Polskę i jej przyznane, zgodnie z Rozporządzeniem Rady (WE) Nr 1941/2006. Nadto Komisja w akapicie 5 preambuły stwierdziła jednoznacznie, że połowy dorsza dokonywane w Morzu Bałtyckim na samym tylko obszarze Bałtyku Wschodniego (podobszar 25-32) wyczerpały całą kwotę połowową przyznaną Polsce i należy bezzwłocznie zakazać połowu tego stada.
Należy wskazać, że podstawę dla uprawnień Komisji Europejskiej w zakresie ustalania wielkości dopuszczalnych połowów na akwenach Unijnych, jak też stosowania środków zapobiegawczych przed poważnym zagrożeniem dla ochrony żywych zasobów wodnych oraz wprowadzenia zakazu działalności połowowej w przypadku, gdy została wyczerpana kwota przyznana danemu państwu członkowskiemu (art. 26 ust. 4), stanowiło Rozporządzenie Rady (WE) Nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki i rybołówstwa (Dz.U, L Nr 358 z 31 grudnia 2002r). Stosownie bowiem do treści art. 26 w/w Rozporządzenia Komisja Europejska jest podmiotem odpowiadającym za ocenę i kontrolę stosowania zasad wspólnej polityki rybołówstwa przez Państwa Członkowskie. Treść art. 26 ust. 4 wskazuje, że Komisja uprawniona jest do wprowadzenia bezwzględnego zakazu działalności połowowej na podstawie dostępnych sobie informacji. W świetle zasady domniemania legalności działania instytucji stanowiących prawo nie można przyjąć, iż Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 804/2007 zostało wydane pomimo nieistnienia przewidzianych w art. 26 ust. 4 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 2371/2002 przesłanek. Konsekwentnym następstwem ustalonego przez Komisję znacznego przekroczenia kwot połowowych był kolejny akt normatywny - Rozporządzenie Rady (WE) Nr 338/2008 z dnia 14 kwietnia 2008r. (Dz.U. L Nr 107 z 17 kwietnia 2008r.) na podstawie którego ograniczono kwotę połowową przyznaną Polsce na kolejne lata. Ustalenia Komisji nie zostały dotychczas zmienione, wobec czego brak jest podstaw do uznania, że były wadliwe. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy nawet zaskarżenie Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 804/2007 do Europejskiego Trybunału Konstytucyjnego nie stanowi przesłanki do niestosowania przepisów Rozporządzenia do czasu, gdy funkcjonuje w porządku prawnym. W ocenie Sądu brak jest także podstaw do twierdzenia, że rozpoznając przedmiotową sprawę organ niedostatecznie ustalił i ocenił stan faktyczny, gdyż w rzeczywistości ustalił okoliczności faktyczne naruszenia przepisów o rybołówstwie w postaci prowadzenia połowów dorszy podczas obowiązującego zakazu wprowadzonego przez Komisję Europejską w związku z przekroczeniem ogólnej kwoty połowowej przyznanej Polsce na 2007r. Ustalenia dotyczące przekroczenia kwoty połowowej przez statki pływające pod polska banderą zostały dokonane przez Komisję Europejską na podstawie kontroli, które ujawniły nieprawidłowości w zakresie raportowanych danych.
Sąd nie uwzględnił wniosku skarżących o przeprowadzenie dowodu z prywatnej opinii prof. I. D., pisma Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z listopada 2009r. oraz pytania deputowanego do Parlamentu Europejskiego M. G. i odpowiedzi udzielonej przez komisarz M. D. na okoliczność niewyczerpania ogólnej kwoty połowowej w 2007r. i niewiarygodności danych przyjętych przez Komisję, gdyż przeprowadzenie tych dowodów zmierzałoby do dokonania oceny legalności Rozporządzenia Komisji Nr 804/2007, a nie oceny legalności zaskarżonej decyzji.
Z powyższych względów zarzuty naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. należy uznać za niezasadne.
Obowiązywanie w porządku prawnym normy prawnej upoważniającej Komisję Europejską do wprowadzania natychmiastowego zakazu prowadzenia działalności połowowej przez wszystkie statki pływające pod banderą konkretnego państwa członkowskiego (Rozporządzenie Nr 2371/2002) ma to znaczenie, że także ostateczna decyzja przyznająca specjalne zezwolenie połowowe konkretnemu podmiotowi przyznawała określone w niej uprawnienie tylko w granicach obowiązującego porządku prawnego, kształtowanego także przez w/w Rozporządzenie. Uprawnienie do dokonywania połowu przyznane tą indywidualną decyzją obowiązywało więc w granicach wyznaczonych z jednej strony przez termin jego obowiązywania i indywidualnie określoną kwotę połowową, z drugiej przez termin związany z wprowadzeniem zakazu połowów o charakterze ogólnym. Oczywistym jest, że określona indywidualnie kwota połowowa musiała zawierać się w ogólnej kwocie połowowej przyznanej Polsce na dany rok. Z chwilą wprowadzenia zakazu działalności połowowej indywidualnie przyznane uprawnienie przestało obowiązywać. Zasada ta wynika więc z mocy prawa. Należy też wskazać na treść art. 34 pkt 4 ustawy o rybołówstwie, z którego wynika, że zabroniony jest połów organizmów morskich, których ogólna kwota połowowa została wyczerpana. Przepis ten pozostaje w spójności z regulacjami unijnymi i wskazuje, że w razie wyczerpania kwoty połowowej określonych organizmów morskich uprawnienie do połowów wynikające z indywidualnego zezwolenia w części niewykorzystanej wygasa. Oczekiwane przez stronę skarżącą rozwiązanie wprowadzające skuteczność zakazu ustanowionego przez Komisję Europejską dopiero w drodze indywidualnego rozstrzygnięcia administracyjnego pozostawałoby w sprzeczności z porządkiem prawnym Unii Europejskiej, wobec faktycznego ograniczenia zasady bezpośredniej skuteczności rozporządzeń. Należy wskazać, że z Rozporządzenia wprowadzającego natychmiastowy zakaz połowów nie wynika zakaz ustanawiania regulacji prawnych służących kompensacji strat poniesionych przez podmioty, które nie mogą wykorzystać już przyznanych indywidualnie kwot połowowych. Rybacy, którzy ponieśli szkody zostali objęci określonymi programami w ramach środków pomocowych. Bez znaczenia zatem dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest zarzut pozostawania w obrocie decyzji uprawniającej do prowadzenia połowów -specjalnego zezwolenia połowowego, z którego limit indywidualny nie był wyczerpany, czy też licencji połowowej.
W ocenie Sądu również zarzut naruszenia zakazu reformationis in peius w przedmiotowej sprawie nie jest zasadny, gdyż przepis art. 139 K.p.a. nie ma zastosowania w postępowaniu toczącym się w następstwie kasacyjnej decyzji organu odwoławczego, wydanej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Kwestia ta została przesądzona uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 maja 1998 r. ONSA 1998/3/79). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela powyższe zapatrywanie prawne. Za Naczelny Sądem Administracyjnym powtórzyć należy, że zwrot "organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się", użyty w art. 139 K.p.a. wskazuje, że sformułowany w tej normie zakaz reformationis in peius dotyczy decyzji organu odwoławczego, do której nie odnosi się zakaz reformationis in peius (decyzja kasatoryjna, mogła "przenosić" ograniczenia związane z tym zakazem do "wynikającego" z niej postępowania przed organem pierwszej instancji.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło