IV SA/Wa 1900/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Anna Szymańska, Sędziowie asesor WSA Aneta Opyrchał, sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.),, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi W.N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. Prezydent W– po rozpoznaniu wniosku W.N. -orzekł o wymeldowaniu G.J. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że G.J. nie zamieszkuje na stałe w lokalu od kilku lat gdyż przebywa za granicą. Jej pobyty w lokalu są czasowe, związane z odwiedzinami matki – K.J.. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Prezydent W. wskazał art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych z dnia 10.04.1974 r. ( t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 87, poz. 960) Odwołanie od tej decyzji złożyła G.J. wskazując, że organ wydał decyzję na podstawie niekompletnego materiału dowodowego. Odwołująca wskazała, że nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 15 ust. 2 wskazanej ustawy albowiem nie wyjechała za granicę na stałe. W uzasadnieniu wskazała także, że art. 15 ust. 2 ustawy, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia organu I instancji może mieć zastosowanie tylko w stosunku do osób, na których ciążył obowiązek wymeldowania się natomiast na G. J. taki obowiązek nie ciążył. Była ona zobligowana jedynie do zgłoszenia organowi faktu wyjazdu za granicę natomiast niedopełnienie tego obowiązku nie może rodzić skutków w postaci wymeldowania. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. – na podstawie art. 138§2 kpa- uchylił decyzję Prezydenta W. przekazując sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w niepełnym zakresie, decyzja została wydana bez wyjaśnienia wszystkich ważnych okoliczności sprawy. Zastrzeżenia organu odwoławczego wzbudził fakt, że organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję jedynie w oparciu o wyjaśnienia złożone przez wnioskodawcę W.N. i przesłuchanych w sprawie świadków. Ponadto z wyjaśnień tych wynika jedynie, że G.J. nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul [...] w W. od wielu lat, gdyż przebywa za granicą. Organ nie ustalił jednak jaki charakter ma jej pobyt za granicą m.in. czy tam ma skoncentrowane życie osobiste i czy zamierza powrócić do miejsca stałego zameldowania. W celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego organ I instancji powinien przesłuchać mieszkającą w spornym lokalu matkę G.J. – K.J. oraz przeprowadzić w tym lokalu kontrolę meldunkową. Pomocne byłyby również w miarę możliwości przesłuchanie samej G.J. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że sprawa nie została należycie wyjaśniona i w celu uzupełnienia materiału dowodowego we wskazanym zakresie uchylił zaskarżoną decyzję. W.N. złożył skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając: - naruszenie art. 77§1 i 7 kpa przez przyjęcie, że organ I instancji nie zebrał i nie rozpatrzył wyczerpująco całego materiału dowodowego; - naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez przyjęcie, że G.J. nie opuściła przedmiotowego mieszkania na stałe. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że nie można zgodzić się z twierdzeniami Wojewody co do tego, że nie zostały wyjaśnione ważne okoliczności sprawy. Wszystkie przesłuchane w sprawie osoby to sąsiedzi z budynku przy ul. [...] a ich zeznania co do tego, że G.J. nie mieszka w lokalu są zbieżne. W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzkim Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Mając na uwadze powyższe unormowanie Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji choć nie tylko z przyczyn w niej wskazanych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się jednolity pogląd, że zasada dwuinstancyjności wyrażona w art. 15 i 138 kpa nakazuje organowi odwoławczemu ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Nie może on zatem ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. ( tak m.in. wyrok z dnia 22.03.1996 r. SA/Wr 1996/95 ONSA 1997/1/35, z dnia 14.08.1987 IVSA 385/87) Art. 138 kpa przyznaje organowi II instancji kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Takie rozstrzygnięcie – merytoryczne- ustawodawca ustanowił jako regułę. Jedynie w wyjątkowych sytuacjach organ może wydać decyzję kasacyjną. Podstawą prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie był art. 138§2 kpa stanowiący, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Jednocześnie ustawodawca wskazał, że przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organ może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy i w jakim zakresie postępowanie winno zostać uzupełnione. Uchylając zaskarżoną decyzję Wojewoda [...]. wskazał, że niezaprzeczalnym jest, iż na mocy art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy – na wniosek strony lub z urzędu -wydaje decyzje o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, przy czym zgodnie z przyjętym w tym zakresie orzecznictwem przez wymeldowanie należy rozumieć trwałe i dobrowolne wyprowadzenie się do innego lokalu a rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, nie budzący wątpliwości, co do woli danej osoby. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji nie ustalił jaki charakter ma pobyt G.J. za granicą i to legło u podstaw uchylenia zaskarżonej decyzji. W celu ustalenia powyższego Wojewoda zalecił przesłuchanie matki G.J. – K., przeprowadzenie kontroli meldunkowej oraz- w miarę możliwości-przesłuchanie samej osoby, której postępowanie dotyczy. Sąd nie podzielił stanowiska organu odwoławczego co do tego, że należyte wyjaśnienie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Należy wszak zwrócić uwagę, że Prezydent W. w celu wyjaśnienia czy G. J. mieszka w lokalu przesłuchał nie tylko wnioskodawcę ( właściciela lokalu), który jest niewątpliwie zainteresowany wynikiem rozstrzygnięcia, ale i najbliższych sąsiadów w tym budynku. Świadkowie zgodnie zeznali, że w lokalu mieszka jedynie K.J., która wyjeżdża, co pewien czas do rodziny na południe Polski, natomiast, jeśli chodzi o G.J. to od wielu lat przebywa ona w Szwecji ( lub Norwegii). Ilekroć przyjeżdża do Polski mieszka w lokalu przy ul. [...] wraz z matką i wtedy jest często widywana przez współlokatorów budynku. Należy zgodzić się z organem odwoławczym, co do tego, że celowym byłoby przesłuchanie w niniejszej sprawie w charakterze świadka mieszkającą w lokalu K.J. oraz – w charakterze strony -w miarę możliwości G.J.. Przeprowadzenie postępowania dowodowego w w/w zakresie nie jest jednak "przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części" w rozumieniu art. 138§2 kpa. W ocenie Sądu organ odwoławczy jest uprawniony do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego w w/w zakresie a w konsekwencji wydania rozstrzygnięcia merytorycznie kończącego postępowanie. Należy przy tym zwrócić uwagę, że organ I instancji poczynił próby wyjaśnienia omawianych okoliczności. Jak bowiem wynika z treści notatki urzędowej z dnia 16.05.2005r. K. J. została zobowiązana do wskazania adresu córki oraz podania informacji kiedy wyjechała z kraju i jaki charakter ma ten pobyt. K.J. odmówiła odpowiedzi na te pytania ( notatka urzędowa z 20.05.2005 r. k. 23 akt administracyjnych ). Z materiałem dowodowym zapoznała się także pełnomocnik G. J. - adw. M.P. i nie zgłaszała żadnych wniosków przed wydaniem decyzji. Natomiast Sąd nie podzielił stanowiska organu odwoławczego co do konieczności przeprowadzenia dowodu z kontroli meldunkowej. Żaden przepis prawa nie obliguje organu do przeprowadzenia tego dowodu przed wydaniem decyzji w przedmiocie wymeldowania. Niewątpliwie celowym jest przeprowadzenie takiego dowodu w sytuacji gdy istnieje spór co do tego czy osoba, która ma być wymeldowana faktycznie mieszka w lokalu. W niniejszej sprawie niesporne jest między stronami, że G.J. przebywa za granicą a kwestią wymagającą oceny jest jedynie charakter tego pobytu. Nie może przy tym ujść uwadze, że zainteresowana przebywa za granicą kilkanaście lat a sam fakt, że podczas pobytów w Polsce mieszka z matką nie przemawia – sam przez się- że wyjazd za granicę ma czasowy charakter. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 §2 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a w konsekwencji należało ją wyeliminować z obrotu prawnego. Rozpoznając ponownie sprawę – w wyniku wniesionego odwołania przez G.J. (reprezentowaną przez pełnomocnika) organ odwoławczy uzupełni materiał dowodowy we wskazanym wyżej zakresie, po czym ponownie oceni cały zebrany materiał dowodowy zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 77§1 i 80 kpa. Mając powyższe na uwadze – na mocy art. 145§1 pkt 1 lit. c i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Sąd orzekł jak w sentencji.