IV SA/Wa 1900/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Katarzyna Tomiło, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2007 roku sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat A. P. z Kancelarii Adwokackiej przy ulicy [...]w W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2006r. Nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa , w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U t.j z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zm) po rozpatrzeniu odwołania J. Z. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] orzekającej o wymeldowaniu J. Z. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż z wnioskiem o wymeldowanie J. Z. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...]w W. wystąpiła w dniu 29 maja 2006 r. żona Wymienionego, A. Z., która posiada spółdzielcze lokatorskie prawo do przedmiotowego lokalu. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Prezydent W. decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] orzekł o jego wymeldowaniu. Wydane rozstrzygnięcie organ I instancji uzasadnił tym, iż został spełniony warunek konieczny do wymeldowania, określony w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U z 2001 r. nr 87, poz. 960 z późn. zm.), tj. J. Z. opuścił miejsce stałego pobytu bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Wymieniony odwołał się od tej decyzji, podnosząc przy tym m.in., iż została ona wydana w oparciu o wybiórczą i błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz z naruszeniem art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zdaniem Odwołującego organ I instancji oparł się wyłącznie na zeznaniach A. Z. i oświadczeniach świadków. Ponadto bezpodstawnie podał w uzasadnieniu decyzji, iż J. Z. przebywa obecnie w lokalu na Z.. Tymczasem na Z. użyczono mu jedynie adresu do doręczeń korespondencji, a przebywa czasowo na prawach gościa u różnych osób. J. Z. wyjaśnił również, iż nigdy dobrowolnie i na stałe nie opuścił lokalu nr [...] przy ni. [...] w W.. W wyniku długotrwałego konfliktu małżeńskiego zmuszony został do unikania przebywania w przedmiotowym lokalu i czasowo mieszkał u matki lub syna. W lutym 2006 r., kiedy po raz kolejny wrócił do miejsca stałego zameldowania, A. Z. wyrzuciła jego rzeczy na korytarz i konieczna była interwencja policji. Odwołujący podniósł ponadto, iż 15 marca 2006 r. wniósł pozew rozwodowy, w którym domaga się przyznania mu prawa do wyłącznego korzystania w spornym lokalu z pokoju o powierzchni 10 m2. Występując z takim wnioskiem podjął więc kroki prawne w celu odzyskania możliwości przebywania w miejscu stałego zameldowania. Decyzja wydana przez Prezydenta W. jest więc dla niego krzywdząca, czyni go osobą bezdomną i pozbawia wielu uprawnień. Badając zasadność wniesionego odwołania organ II instancji nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska zajętego przez organ I instancji. Na mocy art. 15 ust. 2 Ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przy czym, zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, opuszczenie miejsca pobytu stałego powinno nastąpić w sposób dobrowolny i mieć trwały charakter. Nie jest natomiast dobrowolnym takie opuszczenie lokalu, do którego strona została zmuszona. Jednak skuteczne powoływanie się na tę okoliczność może mieć miejsce tylko wtedy, gdy strona wykaże, że poczyniła kroki prawne w celu obrony swoich praw do przebywania w danym lokalu. Podjęcie tego rodzaju kroków powinno doprowadzić do uzyskania rozstrzygnięcia o przywróceniu naruszonego posiadania mieszkania lub potwierdzającego fakt zmuszenia do jego opuszczenia. A. Z. wskazała przed organem I instancji, iż jej mąż J. Z. nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. od 1978 r., kiedy to po 17 latach małżeństwa porzucił rodzinę i zamieszkał u kochanki. Do 1988 r. Wymieniony całkowicie zerwał kontakt z A. Z. oraz dziećmi i nie pomagał im finansowo, w tym nie ponosił kosztów utrzymania mieszkania. Natomiast od 1988 r. zaczął pojawiać się w miejscu stałego zameldowania jeden do dwóch razy w roku, nigdy jednak nie nocował i nie płacił opłat za mieszkanie. Dopiero od 2000 r. do końca 2005 r. J. Z. zaczął dopłacać do czynszu, a od 2006 r. ponownie przestał. Wnioskodawczyni wskazała również, iż w Sądzie Okręgowym w W. toczy się między nią, a J. Z. sprawa rozwodowa. J. Z. wyjaśnił, iż lokal nr [...] przy ul. [...] w W. otrzymał w 1965 r. i mieszkał w nim stale do 1985 r., kiedy to wskutek nieporozumień i awantur małżeńskich przeprowadził się do matki na ul. [...]. W 1990 r. na prośbę A. Z. powrócił do miejsca stałego zameldowania, jednak dalsze wspólne życie z żoną nie było możliwe i w 1992 r. wrócił z powrotem do matki. Matka J. Z. zmarła w 2001 r., jednak Wymieniony mieszkał tam dalej. W 2003 r. wprowadził się do niego syn z żoną i dziećmi i w lipcu 2006 r. kazał wyprowadzić się ojcu. Wtedy J. Z. poprosił żonę o udostępnienie małego pokoju w lokalu nr [...] przy ul. [...]w W.. Żona nie wyraziła zgody i poleciła J. Z. zabrać ze spornego mieszkania swoje rzeczy. Z początku nie chciała go jednak wpuścić po te rzeczy, zrobiła to dopiero po interwencji policji. Wymieniony oświadczył również, iż przez cały czas płacił żonie połowę czynszu. Obecnie przestał płacić, gdyż wynajmuje pokój za 400 zł. Do kiedy więc dopłacał żonie do czynszu nie przeszkadzało jej, że jest zameldowany. Z chwilą gdy przestał ponosić połowę opłat, A. Z. wniosła pismo o wymeldowanie go. J. Z. podniósł przy tym, iż w każdej chwili jest w stanie wrócić do miejsca stałego zameldowania, pod warunkiem zgody i spokoju. Jest schorowanym człowiekiem z grupą inwalidzką i wymaga stałej opieki medycznej oraz spokoju. Wymieniony leczy się m.in. na terenie O. i z tego względu niezbędny jest mu meldunek. Nie wyraził więc zgody na wymeldowanie. Fakt niezamieszkiwania przez J. Z. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. potwierdziły przesłuchane w charakterze świadków, a mieszkające w sąsiedztwie przedmiotowego lokalu: M. K. i C. G.. Także syn J. Z., J. Z. wskazał podczas postępowania wyjaśniającego, iż jego ojciec nie mieszka na stałe w przedmiotowym lokalu. W związku z powyższym materiałem dowodowym należy przyjąć, iż Odwołujący dobrowolnie i na stałe nie przebywa w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. Doszło więc do opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 Ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a tym samym organ I instancji zgodnie z prawem uznał, iż zaistniała podstawa do wydania decyzji o wymeldowaniu. Ponadto, w świetle art. 9 ust. 2b powyższej ustawy, zameldowanie w lokalu służy celom ewidencyjnym i oznacza jedynie potwierdzenie faktu pobytu w danym lokalu, a nie nabycie do niego tytułu prawnego. Ewidencja ludności polega więc na rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Mimo zatem, że J. Z. posiada spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., to jednak tam nie przebywa, a to oznacza, że utrzymanie zameldowania byłoby tylko fikcją meldunkową. Trzeba jednocześnie wskazać, iż zgodnie art. 10 ust. 1 Ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, obowiązana jest zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Na mocy powyższego przepisu obowiązkiem J. Z. jest więc zameldować się na pobyt stały lub czasowy pod adresem, pod którym aktualnie zamieszkuje. Podniesione więc przez J. Z. w odwołaniu okoliczności, choć ważne z punktu widzenia strony, nie mogą być uwzględnione przez organ odwoławczy, gdyż nie mają wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Organ badał jedynie fakt opuszczenia przez Wymienionego miejsca stałego zameldowania, a to niewątpliwie miało miejsce. Należy w tym miejscu podkreślić, iż tylko w przypadku uzyskania przez J. Z. prawomocnego rozstrzygnięcia o przywróceniu naruszonego posiadania spornego lokalu lub potwierdzającego fakt zmuszenia do jego opuszczenia, organ odwoławczy mógłby uznać, iż Wymieniony nie opuścił miejsca stałego zameldowania z własnej woli. W niniejszej sprawie wystąpienie do sądu przy sprawie rozwodowej o ustalenie sposobu korzystania z mieszkania nie oznacza podjęcia kroków prawnych w celu obrony praw do przebywania w spornym lokalu. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. Z., żądając jej uchylenia jak również utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż kwestionowane przez niego decyzje zostały wydane z pominięciem istotnych kwestii, uzasadnienia zawierają szereg nieścisłości i błędów, co w konsekwencji doprowadziło do jego wymeldowania. T tak w uzasadnieniu wskazano, iż do matki skarżący przeprowadził się na skutek awantur i nieporozumień rodzinnych. Przemilczano zaś , iż inicjatorem awantur była jego żona, oraz, iż jego przebywanie w mieszkaniu matki spowodowane było przede wszystkim koniecznością sprawowania nad nią opieki, gdyż była osoba ciężko chorą, niepełnosprawną. Powyższe wskazuje, iż nie zrezygnował on z zamieszkiwania w lokalu [...] przy ul. [...]. Sprawując opiekę nad matką często w nim przebywał. Znajdowały się tam również jego rzeczy osobiste. Ponadto wskazuje, iż w spornym mieszkaniu kolejny raz zamieszkał w lutym 2006r, co potwierdza zaświadczenie o interwencji policji, a nie jak wywodzi organ jedynie w lipcu 2006. Reasumując skarżący wskazuje, iż nigdy dobrowolnie nie opuścił swojego miejsca stałego zameldowania, a nadto w marcu 2006r. podjął kroki prawne występując z powództwem do Sądu Okręgowego w W. o orzeczenie rozwodu i przyznanie mu uprawnień do wyłącznego korzystania z jednego pokoju we wspólnym lokalu, co świadczy o tym, iż decyzja o wymeldowaniu go z pobytu stałego w tym lokalu została wydana z naruszeniem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Ponadto skarżący wskazuje, iż zaskarżone decyzje są dla niego krzywdzące społecznie bowiem na skutek orzeczenia o wymeldowaniu go z miejsca stałego pobytu czynią go one osobą bezdomna, co ma reperkusje prawne tj. pozbawienie go prawa głosowania w wyborach powszechnych, prawa do opieki lekarskiej, czy też posiadania konta bankowego W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jednolity tekst Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). Stosownie do treści niniejszego przepisu organ administracji publicznej wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub tymczasowego i jednocześnie nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Źródłem powinności organu administracji publicznej jest zatem dokonanie czynności wymeldowania gdy nastąpił fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Organ winien więc przeprowadzić rzetelnie postępowanie dowodowe celem ustalenia bezspornie, iż spełnione zostały przesłanki opuszczenia przez stronę miejsca zameldowania. W rozpatrywanej sprawie wystąpienie powyższej przesłanki w stosunku do J. Z. w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości. Ze zgromadzonych przez organ dowodów, przesłuchań świadków jak i oświadczeń stron postępowania wynika, iż J. Z. nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. od szeregu lat. Z zeznań żony skarżącego A. Z. wynika, iż do 1988 r. skarżący całkowicie zerwał kontakt z rodziną i nie pomagał im finansowo, w tym nie ponosił kosztów utrzymania mieszkania. Natomiast od 1988 r. zaczął pojawiać się w miejscu stałego zameldowania jeden do dwóch razy w roku, nigdy jednak nie nocował i nie płacił opłat za mieszkanie. Fakt opuszczenia lokalu potwierdził również skarżący, J. Z. (patrz. K-10 akt administracyjnych) wskazując, iż w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. mieszkał na stale do 1985 r., kiedy to wskutek nieporozumień i awantur małżeńskich przeprowadził się do matki na ul. [...]. W 1990 r. na prośbę A. Z. powrócił do miejsca stałego zameldowania, jednak dalsze wspólne życie z żoną nie było możliwe i w 1992 r. wrócił z powrotem do matki. Matka J. Z. zmarła we wrześniu 2001 r., jednak skarżący mieszkał tam nadal jak wskazuje do lipca 2006r. W 2003 r. wprowadził się do niego syn z żoną i dziećmi i w lipcu 2006 r. kazał wyprowadzić się ojcu. Wtedy J. Z. poprosił żonę o udostępnienie małego pokoju w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. Żona nie wyraziła zgody i poleciła J. Z. zabrać ze spornego mieszkania swoje rzeczy. Z początku nie chciała go jednak wpuścić po te rzeczy, zrobiła to dopiero po interwencji policji w dniu 12 czerwca 2006r. Z uwagi na konflikt z żoną zmuszony był jednak wynająć mieszkanie. Jak wynika z akt sprawy fakt niezamieszkiwania przez J. Z. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. potwierdzony został także przez osoby przesłuchane w charakterze świadków, a mieszkające w sąsiedztwie przedmiotowego lokalu tj. M. K. i C. G.. Także syn J. Z., J. Z. wskazał podczas postępowania wyjaśniającego w dniu 27 czerwca 2006r., iż jego ojciec nie mieszka na stałe w przedmiotowym lokalu. Mając na uwadze powyższe należy uznać, iż słusznie orzekające w sprawie wymeldowania skarżącego organy wywiodły, iż w rozpoznawanej sprawie zachodziła przesłanka nakazująca wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu stałego. Podnoszone przez skarżącego okoliczności, wskazujące, iż nigdy dobrowolnie i na stałe nie opuścił miejsca pobytu stałego bowiem został do tego zmuszony z uwagi na stałe konflikty i awantury rodzinne, jak również z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki na niepełnosprawną ciężko chorą matką, w ocenie Sądu nie mogą zasługiwać na uwzględnienie. Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, opuszczenie miejsca pobytu stałego powinno nastąpić w sposób dobrowolny i mieć trwały charakter (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 Sygn akt V/SA 3169/00, wyrok NSA z dnia 21 MARCA 2001R. SYGN AKT v SA 2950/00 ). Nie jest natomiast dobrowolnym takie opuszczenie lokalu, do którego strona została zmuszona. Wskazać jednak należy, iż skuteczne powoływanie się na tę okoliczność może mieć miejsce tylko wtedy, gdy strona wykaże, że poczyniła kroki prawne w celu obrony swoich praw do przebywania w danym lokalu. Podjęcie tego rodzaju kroków powinno doprowadzić do uzyskania rozstrzygnięcia o przywróceniu naruszonego posiadania mieszkania lub potwierdzającego fakt zmuszenia do jego opuszczenia. Jak wynika z akt sprawy matka skarżącego zmarła we wrześniu 2001 r. po tej dacie skarżący nie powrócił jednak do miejsca stałego zamieszkania i nadal do lipca 2006r. zamieszkiwał w mieszkaniu należącym do jego matki. Powyższe w ocenie Sądu wbrew stanowisku strony skarżącej świadczy o tym, iż skarżący nie opuścił miejsca stałego pobytu tymczasowo, na okres sprawowania opieki nad ciężko chorą matką. Fakt jego zamieszkiwania w tym lokalu przez prawie pięć lat po śmierci matki wskazuje bowiem na okoliczność, dobrowolnego i trwałego opuszczenia przez skarżącego miejsca pobytu stałego. Również okoliczność, iż w lutym i lipcu 2006r. podejmował próby zamieszkania w spornym lokalu, niemniej jednak z uwagi na konflikt z żoną zmuszony był zamieszkać w wynajętym lokalu, jednocześnie podejmując kroki prawne o przyznanie mu uprawnień do wyłącznego korzystania z jednego z pokoi w spornym lokalu poprzez wystąpienie z powództwem do Sądu Okręgowego w [...] w pozwie rozwodowym wniesionym w marcu 2006r., w ocenie Sądu także nie mogą stanowić podstawy do uznania, iż skarżący nie opuścił dobrowolnie miejsca pobytu stałego. Wystąpienie do Sądu przy sprawie rozwodowej o ustalenie sposobu korzystania z mieszkania nie oznacza bowiem podjęcia kroków prawnych w celu obrony praw do przebywania w spornym lokalu. Podstawą do przyjęcia, iż skarżący nie opuścił dobrowolnie miejsca stałego zameldowania jest uzyskanie prawomocnego rozstrzygnięcia o przywróceniu naruszonego posiadania spornego lokalu lub potwierdzającego fakt zmuszenia go do jego opuszczenia. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt sprawy skarżący w dacie orzekania przez organy z takim powództwem do Sądu powszechnego nie wystąpił. W związku z powyższym należy przyjąć, iż w rozpoznawanej sprawie, jak słusznie wskazały orzekające organy doszło do opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 Ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a tym samym zaistniała podstawa do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego. Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej, iż zaskarżone decyzję są w jego ocenie niesprawiedliwe społecznie, bowiem na skutek orzeczenia o wymeldowaniu go z miejsca stałego pobytu czynią go one osobą bezdomna, co ma reperkusje prawne tj. pozbawienie go prawa głosowania w wyborach powszechnych, prawa do opieki lekarskiej, czy też posiadania konta bankowego, należy wskazać, iż zameldowanie, czy też wymeldowanie jest jedynie czynnością materialno-techniczną służącą wyłącznie celom ewidencyjnym, nie przesądza ono ani nie rodzi praw do lokalu. Zgodnie więc z art. 10 ust. 1 Ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, obowiązana jest zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Na mocy powyższego przepisu obowiązkiem skarżącego jest więc zameldować się na pobyt stały lub czasowy pod adresem, pod którym aktualnie zamieszkuje. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w pkt. Iw sentencji wyroku. Orzeczenie o przyznaniu ze środków budżetowych Sądu na rzecz ADWOKAT A. P. kwoty 240 (słownie dwieście czterdzieści) złotych powiększonej o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zapadło w oparciu o art.250 w zw. z art. 242 powyższej ustawy.