IV SA/Wa 191/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2012 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 ppsa osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 ppsa stanowi, iż jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. W przedmiotowej sprawie powyższy warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został spełniony. A. B. zwrócił się o poznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 11 lutego 2013 r. oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną (J. B.), małoletnią córką oraz małoletnią córką żony. Podał, że źródło jego dochodu stanowi praca dorywcza, przynosząca 200 zł miesięcznie, natomiast źródło dochodu żony stanowi działalność gospodarcza, z której uzyskuje ona 1.000 zł miesięcznie. Wskazał, że nie dysponuje nieruchomościami, wartościowymi przedmiotami oraz zasobami pieniężnymi. Stwierdził, że dochody uzyskiwane przez małżonków, którzy mają na utrzymaniu dzieci, nie pozwalają na poniesienie kosztów sądowych w jakiejkolwiek części. Ponieważ oświadczenie strony z dnia 11 lutego 2013 r. było niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz budziło wątpliwości, pismem z dnia 21 lutego 2013 r. wezwano ją do złożenia w terminie 14. dni dokumentów źródłowych, potwierdzających stan majątkowy i dochody, mianowicie: 1. wyciągów z wszelkich posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz 2. zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. W piśmie z dnia 18 marca 2013 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie z dnia 21 lutego 2013 r. skarżący, działając przez adwokata, wskazał, że przedstawia zaświadczenie o wysokości salda i obrotach na sowim rachunku bankowym. Oświadczył zarazem, że J. B. odmówiła udostępnienia swojego rachunku bankowego, natomiast pracownik właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy stwierdził, że żądanego zaświadczenia nie wystawi, ponieważ skarżący nie korzysta z pomocy społecznej. Wnioskodawca stwierdził również, że zarówno wniosek, jak i odmowa pracownika nie były składane na piśmie, dlatego nie ma możliwości ich przedłożenia. Do pisma z dnia 18 marca 2013 r. skarżący załączył odpis zaświadczenia z dnia 15 marca 2013 r. o wysokości salda i obrotach na posiadanym przez niego rachunku bankowym. Odnosząc się do powyższego, w pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Ustaleniu tych okoliczności służyło wezwanie z dnia 21 lutego 2013 r., którym objęto dokumenty pozwalające zweryfikować wiarygodność oświadczenia strony z dnia 11 lutego 2013 r. Wątpliwości nasuwa w szczególności oświadczenie w zakresie wielkości dochodów. Przy aktualnym poziomie cen dób i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, jak wyżywienie, ubranie, czy mieszkanie, oświadczenie wskazujące, że łączny dochód czteroosobowej rodziny - w tym dwojga małoletnich dzieci - wynosi 1.200 zł brutto miesięcznie, co daje 300 zł miesięcznie na jedną osobę, wymaga weryfikacji. Dlatego, w celu określenia rzeczywistej wielkości wpływów i wydatków w budżecie domowym skarżącego, zobowiązano go do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych zarówno jego, jak i żony, obejmujących ostanie trzy miesiące. Wątpliwości co do zgodności oświadczenia strony z rzeczywistym stanem rzeczy wywołuje również analiza dokumentów dołączonych do akt postępowania administracyjnego. Znalazło się w nich m.in. zaświadczenie banku z dnia 20 lutego 2012 r., wedle którego stan rachunku bankowego A. B. wynosił 7.800 zł. Ponadto w aktach znalazły się inne dokumenty, w szczególności kserokopie odpisów wyroków sądów (np. wyroków Sądu Rejonowego w K., Wydział II Karny z dnia [...] kwietnia 2008 r. i z dnia [...] lipca 2010 r., czy wyroku Sądu Rejonowego w K., Wydział VII Karny z dnia [...] maja 2011 r.), których analiza dodatkowo uzasadnia wątpliwości, co do wiarygodności oświadczeń składanych przez skarżącego, w tym oświadczenia o sytuacji rodzinnej, w jakiej się znajduje. Dlatego, w celu weryfikacji oświadczenia z dnia 11 lutego 2013 r. także w tym zakresie, stronę zobowiązano do nadesłania zaświadczenia o sytuacji rodzinnej, wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. Odpowiedź skarżącego - reprezentowanego przez adwokata - na wezwanie z dnia 21 lutego 2013 r. jest niepełna. W niewystarczający sposób czyni ona zadość nałożonemu na stronę zobowiązaniu, w konsekwencji powoduje, że brak jest możliwości ustalania rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego, a co za tym idzie, nie ma podstaw do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Otóż, należy zauważyć, że wnioskodawcę zobowiązano do nadesłania wyciągów z wszelkich rachunków bankowych jego i żony, obejmujących okres ostatnich trzech miesięcy. Żądane dokumenty powinny obejmować zestawienie wszelkich operacji dokonanych na rachunkach bankowych we wskazanym okresie. Tymczasem, skarżący złożył do akt sprawy jedynie zaświadczenie o wysokości salda i obrotach na własnym rachunku bankowym, natomiast wezwanie w zakresie dotyczącym wyciągów z rachunku bankowych żony skwitował oświadczeniem, że J. B. odmówiła udostępnienia swojego rachunku bankowego. Także motywując niewykonanie wezwania w zakresie obejmującym zaświadczenie o stanie rodzinnym, skarżący nie uprawdopodobnił w jakikolwiek sposób, chociażby, że podjął próbę pozyskania tego dokumentu. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że z treści powołanych na wstępie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jednoznacznie wynika, iż to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania. Osoba, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy powinna być zatem zainteresowana wykazaniem swojej trudnej sytuacji majątkowej. Powinna starannie wykonać wezwanie do nadesłania dokumentów źródłowych, w sposób zgodny z jego treścią. W razie zaś braku możliwości uzyskania żądanych dokumentów, powinna uprawdopodobnić przyczyny takiego stanu rzeczy. Konkludując należy stwierdzić, że oświadczenie skarżącego z dnia 18 marca 2013 r. i dołączony do niego odpis zaświadczenia banku nie czynią zadość wezwaniu z dnia 21 lutego 2013 r. w sposób pozwalający na dokonanie pełnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy. W sytuacji natomiast, gdy strona postępowania przedstawia swą sytuację dochodową i rodzinną w sposób budzący wątpliwości, a następnie uchyla się od złożenia dokumentów niezbędnych do usunięcia tych wątpliwości, brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. W konsekwencji uwzględnianie przedmiotowego wniosku jest niedopuszczalne. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.