IV SA/Wa 1913/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Województwa [...] w G. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania - oddala skargę - IV SA/Wa 1913/10 UZASADNIENIE Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. decyzją z [...] sierpnia 2010 r. po rozpoznaniu odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie przed tym organem. W uzasadnieniu wskazał, iż decyzją z [...] sierpnia 2009 r. Starosta [...] orzekł o przeniesieniu prawa własności do urządzenia wodnego - jazu zlokalizowanego na rzece [...] w m. G., gm. P., piętrzącego wody rzeki [...] na odpływie z jeziora [...], z Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Województwa [...] w G. na Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w G. Oceniając całość materiałów związanych z decyzją organu I instancji oraz wniesionym odwołaniem, organ odwoławczy doszedł do przekonania, iż odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Wynika to z faktu, iż organ I instancji w swojej decyzji na podstawie art. 139 ust 2 i 5 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) przeniósł prawo własności ww. urządzenia wodnego, gdy tymczasem w rzeczywistości tego prawa nie przeniósł. Zarówno Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Województwa [...] w G., jak i Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w G. są administratorami urządzeń wodnych będących własnością Skarbu Państwa. Tym samym przedmioty jaz był i nadal pozostaje własnością Skarbu Państwa, a zaskarżona decyzja nie dotyczy przeniesienia prawa własności, a jedynie zmiany podmiotu zarządzającego jazem. Istotą sprawy jest, zdaniem organu odwoławczego, ustalenie podmiotu, który w imieniu właściciela (Skarbu Państwa) zarządza przedmiotowym jazem. Takie zagadnienia objęte są uregulowaniami ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie zaś ustawy Prawo wodne. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Województwa [...] w G. i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji z [...] sierpnia 2010 r. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1. prawa materialnego poprzez: IV SA/Wa 1913/10 * pominięcie w rozstrzygnięciu przepisów art. 14 ust 3 ustawy Prawo wodne, a w konsekwencji błędne ustalenie podstawy prawnej celem określenia właściciela gruntu pod wodami i znajdującego się na nim urządzenia wodnego, * nieuwzględnienie przepisów art. 14a ust 1 ustawy Prawo wodne wyłączających stosowanie ustawy o gospodarce nieruchomościami, * błędną interpretację art. 139 ust 2 i 5 ustawy Prawo wodne poprzez przyjęcie, że urządzenie wodne, w stosunku do którego wygasło pozwolenie wodnoprawne nie może być przejęte na jego podstawie przez organ wykonujący prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych będących własnością Skarbu Państwa; 2. przepisów postępowania, tj.: * art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 kpa poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Starosty [...] i umorzenie postępowania bez jednoczesnego rozstrzygnięcia, jaki podmiot bądź jednostka organizacyjna winna administrować przedmiotowym jazem bądź uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, * art. 77 § 1 kpa poprzez sprzeczność dokonanych ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż przywołanie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami jest błędne, ponieważ przedmiotowa budowla jest zlokalizowana na gruntach pokrytych powierzchniowymi wodami płynącymi, stanowiącymi własność Skarbu Państwa, do których z mocy prawa przywołana ustawa o gospodarce nieruchomościami nie ma zastosowania. Jej stosowanie w stosunku do gruntów pod wodami powierzchniowymi płynącymi wyłącza wyraźnie art. 14 a ust.1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Ponadto decyzja Starosty [...] nie dotyczy przeniesienia prawa własności w stosunku do gruntu pod budowlą lecz odnosi się wyłącznie do urządzenia wodnego. Wskazana przez organ interpretacja przepisów ustawy Prawo wodne jest naruszeniem regulacji w niej zawartych i uniemożliwia jakiekolwiek porządkowanie spraw związanych z gospodarką wodną, pomiędzy organami i jednostkami IV SA/Wa 1913/10 wykonującymi uprawnienia właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa. Przywołany w decyzji Starosty [...] art. 139 ust. 2 i 5 nie stanowi o przeniesieniu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa urządzenia wodnego -jazu zlokalizowanego na rzece [...] w m. G., gm. P., piętrzącego wody rzeki [...] na odpływie z jeziora [...] tylko na rzecz konkretnego podmiotu wykonującego prawa właścicielskie Skarbu Państwa. Jaz na rzece [...] jest urządzeniem wodnym i powinien być przejęty przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w G. po wygaszeniu pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód jeziora [...] na jazie zlokalizowanym na działkach geodezyjnych nr [...] i [...], obręb geod. J., na rzece [...] w miejscowości G., gm. P. Pozwolenia wodnoprawnego udzielił Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych Województwa [...] w G. Terenowemu Oddziałowi w K. do dnia 31 marca 2005 r. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. Fakt ten potwierdził Starosta [...] decyzją z [...] października 2006 r. dokonując z urzędu wygaszenia pozwolenia wodnoprawnego ze względu na upływ terminu jego obowiązywania. Sposób postępowania w powyższym przypadku określa art. 139 ust 2 i 5 ustawy Prawo wodne. Starosta wydając decyzję o przeniesieniu prawa własności do urządzenia wodnego na odpowiedniego właściciela wody, przenosi na ten podmiot jednocześnie wszelką odpowiedzialność prawną i materialną, związaną z dalszą eksploatacją urządzenia. W stosunku do wód rzeki [...], na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo wodne z 2001 r. wykonującym uprawnienia właścicielskie jest Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej. Sporny jaz zlokalizowany jest na działkach gruntu znajdujących się pod wodami rzeki [...], a więc w żadnej mierze, zdaniem skarżącego, nie mogą mieć w tym przypadku zastosowania przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż Starosta [...] nie gospodaruje gruntami pokrytymi płynącymi wodami powierzchniowymi. Gospodarowanie gruntami pod płynącymi wodami powierzchniowymi należy do jednostek, o których mowa w art. 14 ust. 3 ustawy Prawo wodne w zw. z art. 11 ust 1 tejże ustawy. Precyzyjne określenie organu wykonującego uprawnienia właścicielskie w stosunku do poszczególnych rodzajów wód jest niezbędne w kontekście realizacji obowiązków właścicielskich, w tym wynikających z cytowanej ustawy Prawo wodne. IV SA/Wa 1913/10 Na podstawie art. 26 pkt 3 ustawy, do obowiązków właściciela śródlądowych wód powierzchniowych należy regulowanie stanu wód lub przepływów w ciekach naturalnych oraz kanałach, stosownie do możliwości wynikających ze znajdujących się na nich urządzeń wodnych oraz warunków hydrologicznych. Dalej skarżący podniósł, iż istotą sprawy jest legalizacja decyzją administracyjną przeniesienia prawa do administrowania urządzeniem wodnym na organ wykonujący prawa właścicielskie w stosunku do rzeki [...] i gospodarujący gruntami znajdującymi się pod jej wodami, w sytuacji gdy decyzją z dnia [...] października 2006 r. Starosta [...] stwierdził za niezbędne pozostawienie urządzenia wodnego - jazu zlokalizowanego na w/w wymienionej rzece, a Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w G. powyższej decyzji nie zaskarżył. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 kpa , skarżący uważa, że uchylając decyzję organu I instancji i umarzając postępowanie tego organu Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. nie rozstrzygnął, jaki organ lub jednostka winien administrować jazem. Jeżeli uznał, ze jaz jest własnością Skarbu Państwa i nie chodzi tu o przeniesienie jego własności z ZM i UW WP w G. na RZGW w G. tylko o ustalenie jego administratora (zarządzającego), a sam takiego rozstrzygnięcia nie dokonał, winien uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, a nie umarzać postępowanie tego organu. Uchylając w/w decyzję organ odwoławczy dokonał sprzecznych, zdaniem skarżącego, ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, czego potwierdzeniem jest wskazanie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia , że istotą sprawy jest ustalenie podmiotu, który w imieniu właściciela (Skarbu Państwa) zarządza spornym jazem i że takie zagadnienia, według organu odwoławczego, są uregulowane w ustawie o gospodarce nieruchomościami, nie zaś ustawą Prawo wodne. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. uznał jej zarzuty za bezpodstawne i wniósł o odrzucenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Regulacja art. 139 Prawa wodnego, przewiduje wydanie dwóch rozstrzygnięć będących decyzjami administracyjnymi, a więc po pierwsze - o wygaśnięciu lub cofnięciu pozwolenia wodno-prawnego (ust. 1), zaś po drugie, w razie wydania IV SA/Wa 1913/10 ostatecznej decyzji o wygaśnięciu lub cofnięciu pozwolenia wodno-prawnego - o przejęciu w razie spełnienia ustawowo określonych przesłanek, urządzenia wodnego, które służyło korzystaniu z tego pozwolenia, przez właściciela wody. Nie powinno zasadniczo budzić wątpliwości, pomimo użycia w ustawie nie w pełni spójnych określeń, iż rozstrzygnięcie w decyzji stwierdzającej wygaśnięcie lub cofnięcie pozwolenia wodno-prawnego (ust. 1) o "niezbędności pozostawienia urządzenia wodnego" (ust. 4) odpowiada w istocie określonej w ust. 2 przesłance "niezbędności do kształtowania zasobów wodnych". Skoro bowiem w postępowaniu prowadzonym w sprawie rozstrzyganej na podstawie ust. 1 powinny brać udział jako strony wszystkie podmioty mające interes prawny zarówno w tym, czy zostanie stwierdzone wygaśnięcie lub cofnięcie pozwolenia wodno-prawnego, jak i ewentualnie będzie się toczyło następnie postępowanie w sprawie, której przedmiotem jest przejęcie urządzenia wodnego na własność właściciela wody (ust. 2), to kwestia niezbędności tego urządzenia jest co do zasady (z zastrzeżeniem ust. 3) kluczowa, zwłaszcza iż wolą ustawodawcy (ust. 4) jest obligatoryjne orzeczenie w decyzji wydawanej na podstawie ust. 1 o niezbędności pozostawienia urządzenia wodnego. Niezbędność urządzenia do kształtowania zasobów wodnych nie jest jednak wyłączną przesłanką orzeczenia na podstawie art. 139 ust. 2 Prawa wodnego o przeniesieniu własności urządzenia wodnego na właściciela wody. Do warunków wydania decyzji na podstawie art. 139 ust. 2 Prawa wodnego należy zaliczyć: 1. stwierdzenie wygaśnięcia lub cofnięcie pozwolenia wodno-prawnego ostateczną decyzją administracyjną i orzeczenie w tej decyzji o niezbędności pozostawienia urządzenia wodnego, 2. wskazanie właściciela urządzenia, którego prawa właścicielskie zostaną przejęte na rzecz właściciela wody, 3. stwierdzenie, iż właściciel urządzenia nie skorzystał z przysługującego mu z mocy ust. 2 prawa do rozporządzenia prawem własności urządzenia w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja wydana na podstawie ust. 1 stała się ostateczna. Ustawa Prawo wodne przewiduje, iż wody, na korzystanie z których udzielono pozwolenia wodno-prawnego przy użyciu urządzeń wodnych stanowią własność państwową, zaś urządzenia wodne mogą należeć do podmiotów publicznych, a także IV SA/Wa 1913/10 podmiotów prywatnych. Tę zasadę uwzględnia treść art. 139 ust. 2 przewidując, że w pierwszym rzędzie właściciel urządzenia jest uprawniony do zadysponowania swoją własnością (urządzeniem wodnym), zaś dopiero wówczas, gdy z tej możliwości nie skorzysta, właściwy organ wyda decyzję rozstrzygając o przeniesieniu własności urządzenia na właściciela wody, skoro urządzenie to jest niezbędne do kształtowania jej zasobów. Taka regulacja prawna niewątpliwie ma służyć interesowi publicznemu. Wszystkie warunki wydania decyzji na podstawie art. 139 ust. 2 Prawa wodnego powinny być spełnione, aby było możliwe wydanie rozstrzygnięcia na podstawie tego przepisu. A zatem rację ma organ odwoławczy, iż wydanie decyzji na podstawie art. 139 ust. 2, a więc przeniesienie prawa własności może nastąpić wyłącznie z jednego właściciela na inny podmiot. Istotą tego przepisu nie jest regulacja władania urządzeniem wodnym w obrębie podmiotów reprezentujących Skarb Państwa. Stosownie do ust. 5 art. 139 przeniesienie prawa własności do urządzenia wodnego, o którym mowa w ust. 2, następuje w drodze decyzji stanowiącej podstawę dokonania wpisu nowego właściciela urządzenia wodnego w księdze wieczystej nieruchomości (zbiorze dokumentów). Stanowisko to potwierdza okoliczność, iż art. 139 nie służy ustalaniu innych praw niż prawo własności np. prawa zarządu przez określone jednostki organizacyjne wykonujące zadania Państwa. Także norma ustalająca sześciomiesięczny okres dla zadysponowania urządzenia przez dotychczasowego właściciela jednoznacznie przesądza o celu, jakiemu służy omawiane uregulowanie. Jest nim doprowadzenie do przejęcia przez Państwo, w razie konieczności, tych urządzeń, które są niezbędne ze względu na interes publiczny w kształtowaniu zasobów wodnych. W rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z żadnym "innym podmiotem" albowiem jedynym właścicielem jest Skarb Państwa. Mając powyższe na uwadze zważyć należy, iż Sąd nie podziela stanowiska zaprezentowanego w skardze odnośnie interpretacji przepisów ustawy Prawo wodne tj. art. 139 tej ustawy, a przyjęta przez Sąd wykładnia nie stoi w sprzeczności z treścią art. 14 ust. 3 i 14a ust 1 ustawy Prawo wodne, które nie miały (i nie mogły mieć) zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 kpa oraz art. 7 kpa. Organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i prawny, a żądanie skarżącego jakoby Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki IV SA/Wa 1913/10 Wodnej w W. rozstrzygnąć miał w zaskarżonej decyzji o sposobie administrowania przedmiotowym urządzeniem wodnym jest niezrozumiałe, albowiem nie to było przedmiotem decyzji. Organ rozstrzygał sprawę w oparciu o art. 139 Prawa wodnego, a jak podniesiono wyżej przepis ten nie dotyczy administrowania urządzeniem wodnym. Dotyczy za to ewentualnego przeniesienia własności takiego urządzenia. Zasady ustalania podmiotu zarządzającego urządzeniem wodnym (administratora) będącym własnością Skarbu Państwa muszą pozostać także poza wywodem Sądu, z uwagi na związanie Sądu granicami danej sprawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż zaskarżona decyzja z [...] sierpnia 2010 r. odpowiada prawu, a zatem skarga jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)