IV SA/Wa 1913/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi A. D. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego A. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia dowodu osobistego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej A. D. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego A. L. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 11 marca 2013 r. S. D. złożył w Urzędzie W. w Dzielnicy [...]wniosek (skargę) w sprawie wydania dowodu osobistego małoletniej córce A. D., podnosząc iż na mocy wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] lutego 2012 r., sygn. akt [...] nie został pozbawiony władzy rodzicielskiej, a jedynie Sąd władzę tę ograniczył do współdecydowania o istotnych sprawach dotyczących ich wspólnego dziecka. Pismem z dnia 18 marca 2013 r., Prezydent W. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie unieważnienia dowodu osobistego serii [...] nr [...] wydanego w dniu [...] lipca 2012 r. przez Prezydenta W. małoletniej A. D. Tego samego dnia wydał decyzję nr [...], którą działając na podstawie art 43 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r. Nr 139 poz.993 ze zm.) orzekł o unieważnieniu dowodu osobistego serii [...] nr [...] wydanego w dniu [...] lipca 2012 r. przez Prezydenta W. małoletniej A. D. Następnie zostało ono sprostowane postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013r., nr [...] w trybie art. 113 k.p.a. Od tej decyzji A. L., matka małoletniej A. D., wniosła odwołanie. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 43 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych po rozpatrzeniu odwołania A. L. przedstawiciela ustawowego małoletniej A. D. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] orzekającej o unieważnieniu dowodu osobistego serii [...] nr [...] wydanego w dniu [...] lipca 2012 r. przez Prezydenta W. małoletniej A. D. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w celu wyjaśnienia rozbieżności dotyczących kwestii wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnią A. D., pismem z dnia 10 maja 2013 r., zwrócił się do Sądu Okręgowego w W. o sprecyzowanie wyroku z dnia [...] lutego 2012 r., sygn. akt [...]. W odpowiedzi Sąd wskazał, że S. D. przysługuje prawo współdecydowania wraz z matką małoletniej w sprawie wydania ich córce dowodu osobistego (pismo z dnia 20 maja 2013 r.). Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, iż skoro w dniu składania, w Urzędzie W. Delegatura w Dzielnicy [...], przez A. L. wniosku o dowód osobisty dla A. E. D., S. D. posiadał w tym zakresie władzę rodzicielską nad małoletnią, to Prezydent W. zasadnie orzekł w sprawie poprzez przyjęcie, że przedmiotowy dowód osobisty został wydany z naruszeniem przepisów ustawy o ewidencji ludności. Okoliczność ta z kolei dawała podstawę do wydania decyzji o unieważnieniu dowodu osobistego serii [...] nr [...], wystawionego na imię i nazwisko A. D. Odnosząc się do zarzutów wskazanych w odwołaniu Wojewoda wskazał, że jakkolwiek Prezydent W. naruszył przepisy wynikające z art. 10 k.p.a., to organ odwoławczy pismem z dnia 22 maja 2013 r. wezwał strony postępowania w celu zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w przedmiotowej sprawie, jednak A. L. nie zgłosiła się do urzędu w celu zapoznania się z aktami. W pisemnych wyjaśnieniach kwestionowała jedynie możliwość współdecydowanie S. D. o ważnych sprawach ich małoletniej córki. Pismem z dnia 9 lipca 2013 r. A. L. działając w imieniu małoletniej A. D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie: 1. prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie prawa poprzez wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotetycznie określonej normie prawnej; 2. prawa procesowego, czyli uchybienia w postępowaniu przed organem administracji publicznej, które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie; 3. błędne ustalenie stanu faktycznego oparte o niezgodne z prawem działanie Sądu Okręgowego, tj. wydanie decyzji na podstawie niezgodnej z prawem wykładni wyroku z dnia 20.02.2013 r.; 4. naruszenie konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania. Mając na względzie wskazane zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] oraz unieważnienie decyzji Prezydenta W., a także zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji; W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż decyzja wydana przez organ odwoławczy nie zawiera pełnej i dokładnej podstawy prawnej unieważnienia dokumentu małoletniej A. D., a przywołanie tylko art. 43 ust 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie wyczerpuje obowiązku podania podstawy prawnej dla czynności podejmowanych przez organ, nie przedstawia bowiem który z przepisów cytowanej ustawy został naruszony. Ponadto zdaniem skarżącej utrzymanie przez organ odwoławczy w mocy decyzji organu pierwszej instancji naruszyło zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Wskazała, iż w postępowaniu bowiem przed organem I instancji, zostały naruszone wszelkie prawa zagwarantowane jej przez konstytucję RP jak i kodeks postępowania administracyjnego, m. in. prawo do udziału w prowadzonym postępowaniu i dostępu do akt sprawy. Wszczęcie i zakończenie postępowania w tym samym dniu tj. [...] marca 2013 r. doprowadziło do niewywiązania się przez organ I instancji z obowiązku zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu poprzez wyznaczenie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego w każdym stadium postępowania, (a więc obowiązek ten spoczywa zarówno na organie pierwszej instancji, jak i na organie odwoławczym). Wskazała, iż nie doręczono jej również i nie poinformowano o sprostowaniu decyzji z dnia [...] marca 2013 r., postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Najistotniejszą jednak kwestią zdaniem skarżącej jest wydanie decyzji administracyjnej przez organ pierwszej instancji, nieposiadający elementarnej wiedzy na temat zakresu wykonywania władzy rodzicielskiej przez S. D., oraz przez organ odwoławczy w oparciu o pismo Sądu Okręgowego, które nie ma umocowania prawnego ze względu na jego niezgodny z prawem charakter. Zdaniem skarżącej Sąd Okręgowy wysyłając pismo z dnia 20 maja 2013 r. naruszył postanowienia art. 352 k.p.a., który umożliwia rozstrzyganie wątpliwości co do treści wyroku tyko w drodze postanowienia, które stanowi integralną część wyroku, wykładnia ma taką samą jak wyrok moc wiążącą. Jednak wykładni może dokonać sąd który wydał wyrok, przy czym jest rzeczą oczywistą, że najłatwiej będzie dokonać wykładni sądowi w tym samym składzie osobowym, zdolnym do odtworzenia tych przesłanek myślowych, którymi kierował się przy wydaniu wyroku(art. 352 k.p.c.). Zdaniem skarżącej stanowisko Sądu Okręgowego odbiega od wykładni przyjętej przez Sąd Najwyższy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p. p. s. a.). Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. orzekającą o unieważnieniu dowodu osobistego serii [...] nr [...] wydanego w dniu [...] lipca 2012 r. przez Prezydenta W. małoletniej A. D. Oceniając wydane w sprawie decyzje w oparciu o powyższe kryteria Sąd rozpoznający niniejszą sprawę doszedł do przekonania, że zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja Prezydenta W. naruszają przepisy prawa. Stosownie do treści art. 43 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2006r. Nr 139 poz.993 ze zm.) dowód osobisty wydany z naruszeniem przepisów ustawy podlega unieważnieniu w drodze decyzji administracyjnej oraz obowiązkowi zwrotu z dniem uprawomocnienia się tej decyzji. W art. 44 wskazano, iż Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia: 1) wzór wniosku o wydanie dowodu osobistego, wzór dowodu osobistego oraz wzór zaświadczenia o utracie dowodu osobistego, 2) tryb postępowania w sprawie wydania dowodu osobistego, 3) dokumenty wymagane do otrzymania dowodu osobistego, 4) tryb postępowania w sprawach unieważniania, zwrotu, utraty oraz wymiany dowodu osobistego - mając na względzie sprawność prowadzonego postępowania oraz zapewnienie ochrony przetwarzanych danych. W oparciu o ww. delegację ustawową wydane zostało Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 lutego 2009 r. w sprawie wzoru dowodu osobistego oraz trybu postępowania w sprawach wydawania dowodów osobistych, ich unieważniania, wymiany, zwrotu lub utraty (Dz. U. z 2009 r., Nr 47 poz. 384). Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia, wniosek w sprawie wydania dowodu osobistego osobie małoletniej, która nie ukończyła 13 roku życia, składają rodzice lub ustanowieni przez sąd opiekunowie albo jeden z rodziców lub ustanowionych przez sąd opiekunów wraz z pisemną zgodą drugiego z rodziców lub opiekuna ustanowionego przez sąd, poświadczoną za zgodność podpisu przez organ gminy lub notariusza. Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do kwestii czy do wystąpienia z wnioskiem o wydanie dowodu osobistego małoletniej A. D. uprawniona była samodzielnie jej matka A. L. W ocenie orzekającego w niniejszej sprawie Sąd w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, na pytanie to należy odpowiedzieć twierdząco. Bezsporne w sprawie jest, iż wyrokiem z dnia z dnia [...] lutego 2012 r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w W. VII Wydział Cywilny Rejestrowy, rozwiązał przez rozwód małżeństwo A. L. i S. D. powierzając wykonywanie władzy rodzicielskiej matce i ograniczając władzę rodzicielską ojca do współdecydowania o istotnych sprawach dziecka takich jak leczenie, edukacja i wyjazdy zagraniczne. Pismem z dnia 10 maja 2013 r., Wojewoda zwrócił się do Sądu Okręgowego w W. o sprecyzowanie wyroku z dnia [...] lutego 2012 r., sygn. akt [...]. W odpowiedzi sąd wskazał, że S. D. przysługuje prawo współdecydowania wraz z matką małoletniej w sprawie wydania ich córce dowodu osobistego (pismo z dnia 20 maja 2013 r.). W ocenie Sądu pismo to nie mogło jednak stanowić podstawy do rozstrzygnięcia ewentualnych wątpliwości co do treści powołanego wyroku. Stosownie bowiem do treści art. 352 k.p.a., wątpliwości co do treści wyroku rozstrzygane są tyko w drodze postanowienia. Może być ono wydane na posiedzeniu niejawnym, chociaż oczywiście dopuszczalne jest także wyznaczenie rozprawy (art. 148 § 2), zwłaszcza jeśli za potrzebne sąd uzna wysłuchanie stron. Na postanowienie zarówno rozstrzygające wątpliwości, jak i odmawiające wykładni przysługuje zażalenie (art. 394 § 1 pkt 8). Takie postanowienie w niniejszej sprawie nie zostało jednak wydane, a zatem organy kierując się literalną wykładnią ww. wyroku nie były uprawnione do dokonania jego rozszerzającej wykładni. Jednocześnie za słuszne uznać należy zarzuty skargi, iż organy prowadząc niniejsze postępowanie naruszyły szereg przepisów postępowania administracyjnego w tym podstawowe prawo strony do czynnego uczestniczenia w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Organ pierwszej instancji pismem z dnia 18 marca 2013 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie unieważnienia dowodu osobistego serii [...] nr [...] wydanego w dniu [...] lipca 2012 r. przez Prezydenta W. małoletniej A. D. Tego samego dnia wydał decyzję nr [...], którą działając na podstawie art. 43 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o unieważnieniu dowodu osobistego serii [...] nr [...] wydanego w dniu [...] lipca 2012 r. przez Prezydenta W. małoletniej A. D. Następnie zostało ono sprostowane postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w trybie art. 113 k.p.a., które nie zostało doręczone skarżącej. Pomimo tych uchybień, które w istocie pozbawiły skarżącą reprezentowaną przez przedstawiciela ustawowego do jakiegokolwiek uczestniczenia w przeprowadzonym przez Prezydenta W. postępowaniu, organ odwoławczy błędnie uznał, iż naruszenia te można konwalidować w postępowaniu przed organem II instancji. Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, iż w świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie było podstaw do unieważnienia dowodu osobistego serii [...] nr [...] wydanego w dniu [...] lipca 2012 r. przez Prezydenta W. małoletniej A. D. Dlatego też Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt a) p. p. s. a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Jednocześnie Sąd – działając w oparciu o przepis art. 200 p.p.s.a. - zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.