IV SA/Wa 1914/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. B. zastępowanej przez kuratora – A. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. znak: [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: przyznać D. B. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowić w niniejszej sprawie dla D. B. zastępowanej przez kuratora – A. D. - radcę prawnego w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. Pismem z dnia 11 stycznia 2010 r. D. B. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. znak: [...] w przedmiocie wymeldowania. W skardze zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 13 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie wszczęte skargą D. B. na podstawie art. 125 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej powoływanej również jako ppsa - z uwagi na niemożność nadania sprawie dalszego biegu, spowodowaną brakiem adresu skarżącej. Pismem z dnia 4 listopada 2011 r. uczestnik postępowania – Z. T. - wystąpiła do Sądu o ustanowienie kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu D. B. Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustanowił dla skarżącej kuratora w osobie pracownika Sądu – A. D. Z kolei postanowieniem z dnia 2 grudnia 2011 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie. W dniu 6 grudnia 2011 r. kuratorowi doręczono wezwanie do uzupełnienia braków zawartego w skardze wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na urzędowym formularzu (PPF) w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W dniu 8 grudnia 2011 r. działający w imieniu D. B. kurator złożył do Sądu - na urzędowym formularzu - wniosek o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie radcy prawnego. W poszczególnych rubrykach oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strony kurator wpisał "brak danych". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 78 ppsa, jeżeli stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, ma być doręczona skarga lub inne pismo w postępowaniu sądowym albo orzeczenie wywołujące potrzebę podjęcia obrony jej praw, doręczenie może do chwili zgłoszenia się strony albo jej przedstawiciela lub pełnomocnika nastąpić tylko do rąk kuratora ustanowionego na wniosek osoby zainteresowanej przez sąd orzekający. Kuratora, o którym mowa w powołanym przepisie ustanowiono dla skarżącej – D. B. - powołanym wyżej postanowieniem z dnia 1 grudnia 2011 r. Kurator taki nie jest wyłącznie kuratorem dla doręczeń pism w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jago obowiązkiem jest podejmowanie w imieniu i na rzecz nieobecnej strony wszelkich czynności procesowych, niezbędnych dla ochrony jej praw i interesów w całym toku postępowania (zob. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz. red. R. Hauser, M. Wierzbowski. Warszawa 2011 r., str. 393, z powołaniem na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 września 1997 r. sygn. akt II CKU 82/97. Prok. i Pr. 1998, Nr 2, str. 36). Jak wskazano, w skardze z dnia 11 stycznia 2010 r. D. B. zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Stosownie do treści art. 252 § 2 ppsa wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się do wojewódzkiego sądu administracyjnego na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania (art. 257 ppsa). Wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy służy ochronie sfery prawa strony do sądu, gwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Dlatego należy przyjąć, że uzupełnienie przez kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu wniosku o prawo pomocy złożonego uprzednio przez tę osobę w zwykłej formie pisemnej, poprzez złożenie tego wniosku na urzędowym formularzu, mieści się w granicach jego kompetencji. Stosownie do treści art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Zgodnie natomiast z art. 252 § 1 ppsa wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W przedmiotowej sprawie kurator ustanowiony dla D. B. nie dysponuje informacjami dotyczącymi stanu majątkowego, dochodów i stanu rodzinnego skarżącej. Chociaż zgodnie z dosłownym brzemieniem art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy wymaga wykazania przez wnoszącego o przyznania prawa pomocy, że zachodzą przesłanki przyznania tego prawa w zakresie całkowitym lub częściowym, to w realiach przedmiotowej sprawy wyłącznie literalna interpretacja tego przepisu jest niewystarczająca. Jak już wskazano, instytucja przyznania prawa pomocy, ma na celu ochronę konstytucyjnie chronionego prawa do sądu. Z kolei konieczną przesłanką ustanowienia kuratora, o którym mowa w art. 78 ppsa, jest ustalenie przez Sąd orzekający, że miejsce pobytu strony jest nieznane. Skoro natomiast miejsca pobytu takiej osoby nie sposób ustalić w oparciu o dostępne Sądowi rejestry i ewidencje, to z dużym prawdopodobieństwem można stwierdzić, że osoba taka nie dysponuje ewidencjonowanym majątkiem ani rejestrowanymi dochodami. Biorąc przy tym pod uwagę funkcję instytucji prawa pomocy oraz fakt, że art. 246 § 1 ppsa nie zobowiązuje wnoszącego o przyznanie tego prawa do udowodnienia okoliczności uzasadniających jego przyznanie, a wystarczające jest ich uprawdopodobnienie, należy uznać, że w przedmiotowej sprawie zachodzą podstawy do przyznania D. B. prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Należy też wskazać, że mocą art. 239 pkt 3 ppsa każde pismo strony powinno zawierać kuratorowi przysługuje ustawowe zwolnienie od kosztów sadowych. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, należało orzec jak w postanowieniu.