IV SA/Wa 1916/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2009 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2008 roku; 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego P. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IV SA/Wa 1916/08 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] Prezydent W. z urzędu orzekł o wymeldowaniu P. S. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że strona nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Jak podano, w trakcie wizji przeprowadzonej w budynku w dniu 13 grudnia 2006 r. przez Wydział Zasobów Lokalowych ustalono, iż mieszka w nim od około 6 miesięcy matka strony, wcześniej - od 2003 r. przedmiotowy lokal był niezamieszkały, a przedtem przez okres 4-5 lat -podnajmowany osobom trzecim. Organ wskazał na wyjaśnienia strony, iż nigdy nie opuściła przedmiotowego lokalu, a jej nieobecność wynika z czasowego pobytu w W. w celu wykonywania pracy. Po przeprowadzeniu remontu w lokalu strona zamierza wprowadzić się do niego z żoną i dzieckiem (k. 10 akt adm.). Nadmieniono, że fakt zamieszkiwania strony w przedmiotowym lokalu potwierdziła w swych zeznaniach matka strony – Z. S. (k. 11 akt adm.). W uzasadnieniu decyzji powołano się również na informacje wynikające z pisma Komendy Rejonowej Policji W. [...] z dnia 12 lutego 2008 r. (k. 17 akt adm.), w którym podano, iż nikogo nie zastano w przedmiotowym lokalu podczas dwukrotnej kontroli meldunkowej. Jednakże później został ze stroną nawiązany kontakt i wyjaśniła ona, że przebywa w lokalu sporadycznie w godzinach wieczornych z uwagi na opiekę nad chorym bratem. Mieszkanie jest remontowane, a strona przebywa również u swojej żony w M. przy ul. [...] (gmina J.). Po przeprowadzeniu rozmowy z lokatorami budynku nie udało się jednoznacznie ustalić, czy strona zamieszkuje w przedmiotowym lokalu." Ponadto organ powołał się na notatkę służbową (k. 21 akt adm.), z której wynika, iż oględziny przedmiotowego lokalu wyznaczone na 17 kwietnia 2008 r. nie odbyły się, ponieważ nikogo w nim nie zastano. Natomiast z rozmowy z sąsiadem z klatki ustalono, że strona od dawna nie mieszka w przedmiotowym lokalu, a lokalem zajmuje się najprawdopodobniej matka strony, która pojawia się kilka razy w tygodniu. IV SA/Wa 1916/08 Wskazano również, że z nadesłanego przez Urząd Gminy J. protokołu zeznań żony strony – B. M. wynika, iż strona z nią obecnie nie mieszka z uwagi na wyjazd do pracy za granicę (k. 25 akt adm.). Po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ uznał, że strona nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. W jego ocenie doświadczenie życiowe wskazuje, iż strona koncentruje swe życie rodzinne w nieruchomości będącej własnością żony, znajdującej się w M. Strona wniosła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, w którym zaakcentowała, że opuszczenie przedmiotowego lokalu ma jedynie czasowy charakter związany z wykonywaniem pracy za granicą, a lokal ten pozostaje dla strony centrum jej życiowych i majątkowych interesów. Decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji powołano się na materiał zgromadzony przez Prezydenta W. i skonstatowano na jego podstawie, iż strona opuściła przedmiotowy lokal i w nim nie zamieszkuje. Zdaniem organu odwoławczego wskazują na to przede wszystkim niespójne oświadczenia składane przez P. S., który najpierw twierdził, że wrócił już z W.i po zakończeniu remontu wprowadzi się do przedmiotowego lokalu z żoną i dzieckiem, po czym w innym protokole stwierdził, iż jego kontakty z żoną mają związek tylko z wizytami u dziecka. Dodatkowo nie potwierdzono, aby w istocie lokal był remontowany, gdyż podczas kontroli drzwi były zawsze zamknięte. Zaznaczono, że następnie strona stwierdziła, że nadal przebywa za granicą, a przedmiotowy lokal odwiedza w weekendy, gdy przyjeżdża do Polski, podczas gdy innym razem stwierdziła, że przebywa w nim sporadycznie w godzinach wieczornych. Także z zeznań żony strony wynika, że P. S. z nią nie mieszka, gdyż przebywa za granicą. Organ podniósł, iż dodatkowo na fakt zerwania przez stronę więzi z przedmiotowym lokalem wskazują zeznania świadków potwierdzające jedynie sporadyczne przebywanie w nim matki strony oraz pismo administracji nieruchomości stwierdzające, że przedmiotowy lokal jest niezamieszkały od 2003 r., a strona opuściła go dobrowolnie dużo wcześniej. P. S. wniósł skargę na decyzje organów obu instancji podnosząc, że organ potraktował jako dowody w sprawie pisma Wydziału Zasobów Lokalowych 2 IV SAM/a 1916/08 oraz notatki służbowe urzędników i funkcjonariuszy Policji. W ocenie skarżącego notatki urzędowe służą jedynie stwierdzeniu kto, kiedy i jaką czynność wykonał, bo treścią pism i zapisków nie można zastępować wyjaśnień stron i zeznań świadków. Nie przedstawiono natomiast żadnego świadka, nie przedłożono żadnej umowy najmu mogącej potwierdzić prawdziwość tezy o podnajmie przedmiotowego lokalu. Ponadto, zdaniem skarżącego, nie można wyciągać wniosku o nie zamieszkiwaniu w lokalu z racji nieobecności w nim podczas kontroli meldunkowej, ponieważ skarżący przebywa czasowo poza granicami kraju w związku z wykonywaniem pracy zarobkowej. Tezy o opuszczeniu lokalu nie potwierdza również fakt nie zgłoszenia wyjazdu za granicę organowi meldunkowemu ani brak możliwości sprawdzenia, czy w istocie lokal został wyremontowany. Skarżący jeszcze raz podkreślił, że jego pobyt za granicą ma jedynie charakter czasowy oraz że nie zerwał swych więzi z przedmiotowym lokalem, o czym świadczy szereg okoliczności (np. regularne opłacanie świadczeń związanych z eksploatacją lokalu, powierzenie opieki nad lokalem matce, brak innych więzi z W. poza tymi, które wynikają z pracy). Po zakończeniu pracy za granicą skarżący ma zamiar powrócić na stałe do przedmiotowego lokalu. W ocenie skarżącego przedmiotowy lokal nadal stanowi dla niego centrum życiowych interesów. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podczas rozprawy przed Sądem strona stwierdziła, że w dniu 15 grudnia 2008 r. powróciła z zagranicy i zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, a od 2 lutego 2009 r. podjęła stałą pracę w Polsce, a pierwszy termin rozprawy przed sądem powszechnym z powództwa o ustalenie stosunku najmu co do przedmiotowego lokalu jest wyznaczony na 26 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji naruszają, w stopniu mogącym mieć istotny wypływ na wynik sprawy, przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k. p. a.". Zgodnie z przepisem art. 7 k. p. a. organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego 3 IV SA/Wa 1916/08 wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża ogólną zasadę postępowania administracyjnego - prawdy obiektywnej, która znajduje rozwinięcie w innych przepisach k. p. a. Jednym z nich jest art. 77 § 1 k. p. a. stanowiący, że organy administracji publicznej są obowiązane zebrać pełny materiał dowodowy i ocenić go w sposób wyczerpujący. Stosownie natomiast do treści art. 80 k. p. a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r., nr 87, poz. 960 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, to znaczy z wolą koncentracji w danym lokalu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, ONSA 1989/2/72). O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w 4 IVSA/Wa 1916/08 sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Zaznaczyć przy tym należy, co ma zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie, że fakt nie przebywania w określonym lokalu i zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, związany z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów powinien być wykazany przez organy administracji publicznej w drodze środków dowodowych przewidzianych w k. p. a., np. zeznań świadków, z których powinien być sporządzony odnośny protokół (art. 67 § 2 pkt 2 k. p. a.). Naruszeniem reguł postępowania dowodowego jest zastąpienie zeznań świadków notatkami urzędowymi. Należy bowiem podkreślić, że możliwość sporządzenia adnotacji z czynności organu, przewidziane w art. 72 k. p. a., nie może dotyczyć ustaleń mających istotne znaczenie dla sprawy. Mogą to być bieżące adnotacje, mające znaczenie w sprawie, pomocne przy jej rozpatrzeniu, jednakże nie obejmujące ustaleń, od których jej rozstrzygnięcie zależy lub może zależeć. Ustalenia istotne dla sprawy powinny być dokonywane przy pomocy środków dowodowych przewidzianych w art. 75 § 1 k. p. a. i spełniać warunki określone w art. 67 § 1 i § 2 pkt 2 k. p. a. w związku z art. 68 § 1 k. p. a. i 69 § 1 k. p. a. (protokoły). W związku z powyższym stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie istotne okoliczności mające wpływ na rozstrzygnięcie nie zostały wykazane w wyżej opisany sposób. Organy bowiem powoływały się na sporządzane w toku postępowania notatki urzędowe mające świadczyć o opuszczeniu przez stronę przedmiotowego lokalu (pismo Komendy Rejonowej Policji W. [...] z dnia 12 lutego 2008 r. k. 17 akt adm.; notatka służbowa k. 21 akt adm.; notatka służbowa Wydziału Zasobów Lokalowych z dnia 17 stycznia 2008 r. k. 8-9 akt adm.). Nie można w związku z tym uznać, że okoliczności przywołane w tych pismach zostały udowodnione zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym, a tym samym uznać prawidłowości decyzji organów obu instancji, które wnioski mające świadczyć o opuszczeniu przedmiotowego lokalu na stałe przez skarżącego wyprowadzały z materiału, który nie został sporządzony w sposób przewidziany przez k. p. a. Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji publicznej winien wyczerpująco i w sposób zgodny ze wskazówkami zawartymi w niniejszym wyroku zgromadzić materiał dowodowy, a następnie ocenić go zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. 5 IVSA/Wa 1916/08 Sąd nadmienia, że w sprawie o wymeldowanie nie ma znaczenia, kto jest najemcą przedmiotowego lokalu, toteż nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia wynik ewentualnego postępowania przed sądem powszechnym o ustalenie stosunku najmu przedmiotowego lokalu. W związku z powyższym Sąd w pkt 1 sentencji wyroku uchylił decyzje organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p. p. s. a.". Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 sentencji zapadło na podstawie art. 152 p. p. s. a., a w pkt 3 - na podstawie art. 200 p. p. s. a.