IV SA/Wa 1920/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi Q. E. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie przekazania cudzoziemca i umorzenia postępowania administracyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego A. C. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z [...] maja 2013 r. nr [..]Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [..] marca 2013r. o przekazaniu pana Q.E. do [..] do dnia [..] sierpnia 2013r. i o umorzeniu postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy. Stan sprawy przedstawia się następująco: W dniu [..] lutego 2013r. Q.E., obywatel [..], złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W toku postępowania ustalono, że zainteresowany uprzednio złożył wniosek o azyl w Państwie Członkowskim tj. [..]. Władze [..] w decyzji z dnia [..] lutego 2013r. wyraziły zgodę na przejęcie odpowiedzialności za rozpatrzenie wniosku azylowego cudzoziemca. Decyzją z dnia [..] marca 2013r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców zdecydował o przekazaniu cudzoziemca do [..] i oraz o umorzeniu postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy. Rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej (Dz. U. z 2012r, poz. 680), zwanej ustawą. Odwołanie od powyższej decyzji złożył wnioskodawca podnosząc, że chciałby zawrzeć związek małżeński ze S.R. i tworzyć z nią rodzinę oraz wspólnie wychowywać syna tejże. Rada do Spraw Uchodźców rozpatrując odwołanie stwierdziła, że zasadne było zastosowanie art. 41 ust. 1 ustawy wobec cudzoziemca ze względu na formalne oświadczenie złożone przez odpowiedni organ austriacki. Nie uznano natomiast zarzutu cudzoziemca, że doszło w ten sposób do naruszenia art. 3 ust. 2 oraz art. 15 rozporządzenia Rady (WE) nr 343/2003 z dnia 18 lutego 2003r. ustanawiającego kryteria i mechanizmy określania Państwa Członkowskiego właściwego dla rozpatrywania wniosku o azyl, wniesionego w jednym z Państw Członkowskich przez obywatela państwa trzeciego (Dz. U. U.E. L z 25 lutego 2003r.). Stwierdzono, że nie istnieją przesłanki do zastosowania procedury odstępstwa, która mogłaby mieć miejsce w przypadku spełnienia warunków, o których mowa w art. 15 przywołanego rozporządzenia. Ponadto procedura odstępstwa ma charakter dyskrecjonalny dla Państwa Członkowskiego tj. organy mogą ją podjąć, lecz nie muszą. Zdaniem Rady istnieją wątpliwości czy cudzoziemiec posiada na terytorium życie rodzinne, a nawet gdyby posiadał – co jest jedynie hipotezą – to nie prowadzi taki stan do związania organu, aby zastosował procedury odstępstwa. Skargę na powyższą decyzję do Sądu administracyjnego złożył Q.E. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego tj. art. 3 ust. 2 oraz art. 15 rozporządzenia Rady (WE) nr 343/2003 z dnia 18 lutego 2003r. poprzez ich nie zastosowanie, bowiem przekazanie go do [..] skutkowałoby naruszeniem jego prawa do życia rodzinnego oraz poprzez błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że stwierdzenie naruszenia art. 8 EKPC przez przekazanie do innego Państwa Członkowskiego nie obliguje do zastosowania przepisów tego rozporządzenia – w konsekwencji naruszenie art. 41 ust. 1 ustawy o udzielaniu ochrony cudzoziemcom. Dalej zarzucił naruszenie przepisów postępowania poprzez brak weryfikacji jego sytuacji rodzinnej oraz brak uzasadnienia na jakiej podstawie organ odwoławczy przyjął, że trudno jest twierdzić, aby posiadał on na terytorium RP życie rodzinne. Nadto brak odniesienia się przez organ II instancji do wszystkich zarzutów wskazanych w odwołaniu. Skarga wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi podniesiono przede wszystkim, że skarżący zalegalizował swój związek z narzeczoną i w dniu [..] lipca 2013r. zawarł związek małżeński ze S.R. Obecnie razem mieszkają i wychowują syna małżonki, który traktuje skarżącego jak ojca. Wobec tej okoliczności konieczne jest zweryfikowanie czy przekazanie skarżącego do [..] nie będzie skutkować naruszeniem prawa do życia rodzinnego w rozumieniu art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. W ocenie skarżącego organ odwoławczy nie przeprowadził prawidłowego postępowania co do relacji cudzoziemca z jego żoną oraz jej synem. Organ oparł swój wniosek, że skarżący nie posiada życia rodzinnego jedynie na domysłach. Tymczasem w razie stwierdzenia tej okoliczności organ miał obowiązek stosowania klauzuli humanitarnej. Organ nie zweryfikował jego sytuacji prawnej w [..] i możliwości wydalenia do [..]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, zajmując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Z przepisu art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Oznacza to, że w ramach kontroli zaskarżonego aktu Sąd jest uprawniony do badania jego legalności w zakresie wykraczającym poza granice wyznaczone zarzutami skargi. W konsekwencji Sąd jest zobowiązany do uwzględnienia skargi także wówczas, gdy dostrzeże uchybienia, których nie zauważyła strona wnosząca skargę. Wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności sąd administracyjny dokonuje oceny zaskarżonej decyzji według stanu prawnego i faktycznego na datę jej wydania. O tyle uwaga ta jest istotna, że po wydaniu zaskarżonej decyzji zmienił się zarówno stan prawny, jak i okoliczności faktyczne sprawy. Mianowicie z jednej strony z dniem 19 lipca 2013r. zostało uchylone rozporządzenie Rady (WE) nr 343/2003 z dnia 18 lutego 2003r. ustanawiające kryteria i mechanizmy określania Państwa Członkowskiego właściwego dla rozpatrywania wniosku o azyl, wniesionego w jednym z Państw Członkowskich przez obywatela państwa trzeciego, z drugiej natomiast skarżący zawarł związek małżeński ze S.R.– obywatelką polską. Wystąpienie powyższych faktów nie ma jednak znaczenia dla oceny czy Rada do Spraw Uchodźców działała w granicach prawa wydając w dniu [..] maja 2013r. zaskarżoną decyzję. Na ten dzień obowiązywało jeszcze rozporządzenie Rady (WE) nr 343/2003 przewidujące w art. 3 ust. 1, że Państwa Członkowskie rozpatrują wniosek każdego obywatela państwa trzeciego, który składa wniosek jakiemukolwiek Państwu Członkowskiemu na granicy lub na jego terytorium. Wniosek jest rozpatrywany przez jedno Państwo Członkowskie, którym jest państwo, które kryteria wymienione w rozdziale III wskazują jako odpowiedzialne. Pierwszym natomiast w kolejności kryterium określonym przez rozporządzenie jest kryterium ustalenia państwa, w którym cudzoziemiec po raz pierwszy złożył wniosek (art. 5 ust. 2 ). Jak ustalił organ pierwszym Państwem Członkowskim, w którym cudzoziemiec złożył wniosek o azyl była [..] i okoliczności tej skarżący nie zaprzecza. Z tych względów co do zasady wniosek cudzoziemca zmierzający do uzyskania ochrony międzynarodowej na terenie Unii Europejskiej winien zostać rozpatrzony w [..]. Nie mniej przepisy uchylonego rozporządzenia przewidują możliwość odstępstwa od ustalonego na mocy rozporządzenia kryterium i rozpoznania wniosku przez Państwo Członkowskie, które nie byłoby odpowiedzialne za rozpatrzenie wniosku o nadanie statusu uchodźcy na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 343/2003. Cytując wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2011r. (C-411/10) - artykuł 3 ust. 2 rozporządzenia nr 343/2003 przyznaje państwom członkowskim zakres uznania, który stanowi integralną część wspólnego europejskiego systemu azylowego przewidzianego w TFUE i opracowanego przez prawodawcę Unii, należy w ślad za organem powtórzyć, że uprawnienie nadane tym przepisem stanowi prawo Państwa Członkowskiego, z którego w zależności od okoliczności może skorzystać, lecz nie musi. W omawianej sprawie organ wyjaśnił, że nie istnieją takie przesłanki, które przemawiałyby za skorzystaniem z odstępstwa od reguł ustanowionych rozporządzeniem. W szczególności organ – zasadnie zdaniem Sądu – poddał w wątpliwość argument o prowadzeniu przez skarżącego na terenie RP życia rodzinnego. Jak wynika z akt na terenie Polski przebywa on od dnia [..] stycznia 2013r., kiedy to został zatrzymany przez funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej w T. za to, że przebywał bez wymaganych dokumentów uprawniających do wjazdu i pobytu na terytorium RP. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. z dnia [..] stycznia 2013r. umieszczono cudzoziemca w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców, który to pobyt przedłużono do dnia [..] maja 2013r. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [..] lutego 2013r. (sygn. akt [..]). Odwołanie natomiast od decyzji organu I instancji, w którym twierdził, że posiada narzeczoną w Polsce, złożył [..] kwietnia 2013r., czyli podczas pobytu w ośrodku strzeżonym. W tej sytuacji jego twierdzenia o nawiązaniu więzi rodzinnej ze S.R. należy uznać za niewiarygodne, czy też fikcyjne. Powody bowiem uzasadniające skorzystanie z unormowania artykuł 3 ust. 2 rozporządzenia nr 343/2003 muszą istnieć realnie i uzasadniać w stopniu wystarczająco przekonującym odstąpienie od ogólnych regulacji ustanowionych prawem unijnym. Tymczasem śledząc daty i okoliczności pobytu cudzoziemca na terytorium RP należy podzielić stanowisko organu, że nawiązanie więzi o charakterze konkubinatu między skarżącym, a S.R. w dacie wydania zaskarżonej decyzji było niemożliwe do zrealizowania. Nie stanowi potwierdzenia tych więzi – więzi według daty wydania decyzji przez organ II instancji - również późniejsze formalne zawarcie związku małżeńskiego. Wbrew temu co twierdzi skarżący nie może on skutecznie powoływać się na klauzulę humanitarną określoną w art. 15 rozporządzenia nr 343/2003. Przepis ten stanowi, że każde Państwo Członkowskie, nawet w przypadku gdy nie jest odpowiedzialne na podstawie kryteriów wymienionych w niniejszym rozporządzeniu, może połączyć członków rodziny, jak również innych krewnych pozostających na utrzymaniu, z przyczyn humanitarnych opartych w szczególności na względach rodzinnych lub kulturowych. W takim przypadku to Państwo Członkowskie, na wniosek innego Państwa Członkowskiego, rozpatruje wniosek o udzielenie azylu zainteresowanej osoby. Osoby zainteresowane muszą wyrazić zgodę. Norma ta bowiem dotyczy połączenia członków rodziny, nie zaś rozłączenia – jak ewentualnie miałoby miejsce w przypadku skarżącego. Gdyby zatem skarżący przed przybyciem na terytorium RP miał tutaj żonę bądź innego członka rodziny, wówczas mógłby ubiegać się o rozpoznanie w Polsce wniosku o przyznanie statusu uchodźcy, bowiem istniałaby zawsze potencjalna szansa połączenia rodziny. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w tej sprawie. Również w przypadku skarżącego nie znajduje zastosowania art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 343/2003. Z tych względów przedstawiona w zaskarżonej decyzji argumentacja wskazująca, że przepisy art. 3 ust. 2 oraz art. 15 rozporządzenia nr 343/2003 nie znajdują zastosowania w sprawie jest trafna. Nie zaistniały bowiem przesłanki do zastosowania tych przepisów i z tego względu nie doszło do ich naruszenia poprzez nie zastosowanie ich. W kwestii naruszenia przepisów postępowania należy stwierdzić, że organ w wystarczającym stopniu wyjaśnił przesłanki rozstrzygnięcia, dokonał oceny materiału dowodowego i przywołał prawidłowe przepisy prawa materialnego. Podstawę bowiem wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej. Przepis ten stanowi, że jeżeli w toku postępowania inne państwo członkowskie, odpowiedzialne za rozpatrzenie wniosku o nadanie statusu uchodźcy na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 343/2003, wyrazi zgodę na przejęcie wnioskodawcy lub osoby, w imieniu której wnioskodawca występuje, organ prowadzący postępowanie wydaje decyzję o ich przekazaniu i o umorzeniu postępowania. Ponieważ Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uzyskał zgodę właściwego organu innego Państwa Członkowskiego na przejęcie cudzoziemca przez ten kraj zaistniały podstawy do przekazania cudzoziemca i umorzenia postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy. Nie można podzielić zarzutu skargi, że wskutek przekazania skarżącego do [..], a w konsekwencji ewentualnego wydalenia do [..] naruszone zostanie jego życie rodzinne. Skarżący zawierając związek małżeński z obywatelką polską miał świadomość swojej sytuacji prawnej. Ponadto małżonka skarżącego bez przeszkód – jako obywatelka Państwa Członkowskiego może podróżować, w tym także do [..]. Natomiast ewentualne wydalenie do [..] nie jest uzależnione od przekazania skarżącego do [..] i wyczerpania tamtejszej procedury. Jeżeli nie istnieją przesłanki do ochrony międzynarodowej skarżący także na gruncie przepisów prawa krajowego polskiego może zostać wydalony do kraju pochodzenia. Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.