IV SA/Wa 1921/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska, asesor WSA Paweł Dańczak, Protokolant referent Katarzyna Matecka - Caban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2019 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oddala skargę I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją" albo "decyzją odwoławczą") Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej "Szef Urzędu"), po rozpatrzeniu odwołania cudzoziemki o imieniu i nazwisku A. M. (dalej "Skarżąca" "Cudzoziemka", "Strona") od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej [...] (dalej "Komendanta") z dnia [...] maja 2018 r., nr. [...], orzekającej o zobowiązaniu Cudzoziemki oraz jej małoletniego syna o imieniu i nazwisku M. M. do powrotu w terminie 30 dni, od dnia doręczenia decyzji oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 3 lat od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji, w przypadku braku informacji o jej wykonaniu, terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 3 lat od dnia wykonania decyzji, na wypadek, jeżeli w terminie określonym w decyzji nie opuści ona terytorium Rzeczypospolitej lub przekroczy lub będzie usiłowała przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa – utrzymał decyzję Komendanta w mocy. II. W/w decyzja odwoławcza została wydana w następujących okolicznościach: 1. Pismem z dnia 29 sierpnia 2016 r. Komendant wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zobowiązania Skarżącej oraz jej małoletniego dziecka do powrotu w trybie i na zasadach przewidzianych w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2017, poz.2206 z późn.zm.), dalej "ustawy". 2. Decyzją z dnia [...] maja 2018 r., powołującą art. 302 ust. 1 pkt 6 oraz pkt 16 lit. a ustawy, Komendant orzekł o zobowiązaniu Skarżącej oraz jej małoletniego dziecka do powrotu w terminie 30 dni do kraju pochodzenia oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 3 lat. Uzasadniając w/w rozstrzygnięcie, Komendant wskazał: - (w kontekście przesłanek z art.302 ust.1 pkt 16 ustawy), że wobec Skarżącej oraz jej małoletniego została wydana ostateczna decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy oraz odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i nie opuścili oni terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie i przypadku, o którym mowa w art. 299 ust. 6 pkt 2 ww. ustawy, który stwierdza, że cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia mu ochrony uzupełniającej (...) stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona, - (w kontekście przesłanek z art.302 ust.1 pkt 6 ustawy), że Cudzoziemka nie posiada wystarczających środków finansowych na pokrycie kosztów pobytu na terytorium RP oraz powrotu do państwa pochodzenia. W uzasadnieniu podniesiono, że: (-) Skarżąca przybyła do Polski w dniu [...] stycznia 2015 r. wraz z mężem – M. M. oraz ich małoletnim synem, (-) w dniu [...] stycznia 2015 r. małżonek Skarżącej wystąpił z wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej, obejmującym Skarżącą i małoletniego syna. (-) decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] Szef Urzędu orzekł o odmowie nadania osobom objętym w/w wnioskiem statusu uchodźcy oraz o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, (-) decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w/w decyzję Szefa Urzędu w mocy, (-) wyrokiem z dnia 18 marca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3757/15, tut. Sąd oddalił skargę męża Skarżącej na w/w decyzję Rady, (-) wyrokiem z dnia 23 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 1890/16, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną męża Skarżącej od w/w wyroku tut. Sądu. Następnie mąż Skarżącej wniósł trzy kolejne wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP, obejmujące Skarżącą oraz ich małoletniego syna, tj.: (-) wniosek (drugi) z dnia [...] listopada 2015 r., rozpatrzony decyzją Szefa Urzędu z dnia [...] maja 2016 r. nr [...], stwierdzający niedopuszczalność wniosku, (-) wniosek (trzeci) z dnia [...]sierpnia 2016 r., rozpatrzony decyzją Szefa Urzędu z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Rady z dnia [...] października 2017 r. nr [...] (decyzją tą objęto również drugie małoletnie dziecko Cudzoziemców, tj. T. M., urodzonego w trakcie postępowania odwoławczego) – wyrokiem z dnia 16 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 3274/17, tut. Sąd oddalił skargę), (-) wniosek (czwarty) z dnia [...] listopada 2017 r. (obejmujący cztery osoby), rozpatrzony decyzją Szefa Urzędu z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...], stwierdzającą niedopuszczalność wniosku, od której to decyzji wniesiono odwołanie do Rady (postępowanie odwoławcze w toku). 3. Pismem z dnia [...] maja 2018 r. Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji Komendanta. III. Jak już wskazano, decyzją zaskarżoną obecnie Szef Urzędu rozpoznał odwołanie Skarżącej od decyzji Komendanta, utrzymując tę decyzję w mocy. Uzasadniając w/w rozstrzygnięcie odwoławcze, Szef Urzędu wskazał w szczególności, co następuje: (i) Decyzja Komendanta jest prawidłowa, aczkolwiek wbrew ocenie tego organu w niniejszej sprawie nie wystąpiła (oprócz prawidłowo stwierdzonej przesłanki z art.302 ust.1 pkt 16 lit.a ustawy) przesłanka do zobowiązania cudzoziemca do powrotu, przewidziana w art.302 ust.1 pkt 6 ustawy (brak koniecznych środków finansowych). (ii) W myśl art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy została wydana decyzja m. in. o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej, o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny [...] i cudzoziemiec nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie i w przypadku, o którym mowa w art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Ustalony w sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości, albowiem Cudzoziemka wraz z dzieckiem nie opuściła terytorium Polski, pomimo wydania obejmującej ją decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy oraz odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, która to decyzja jest ostateczna, a wniesiona skarga do sądu administracyjnego została prawomocnie oddalona. (iii) W sprawie nie wystąpiły przeszkody do orzeczenia o zobowiązaniu Skarżącej i jej małoletniego dziecka do powrotu, przewidziane w art. 303 ust. 1, art. 348, art. 349 oraz art. 351 ustawy. Stosownie do powyższego: (iv) Cudzoziemka nie legitymuje się wizami, czy innymi tytułami pobytowymi wskazanymi w przepisach, nie udzielono jej także zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany. (v) Nie występuje zindywidualizowane, skonkretyzowane zagrożenie naruszeniem praw człowieka wskazanych w art. 2 do 7 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Zgodnie ze stanem faktycznym ustalonym w toku postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej mężowi Cudzoziemki oraz jej samej, po przekroczeniu granicy Polski [...] stycznia 2015 r. jej mąż złożył obejmujący również ją stosowny wniosek. Motywowany był on toczącymi się działaniami wojennymi w rejonie [...] na [...]. Strona oraz jej mąż obawiali się o zdrowie i życie swoje oraz dziecka, prac przymusowych, prześladowania ze względu na pochodzenie z [...] rejonu [...] w innych częściach kraju. Podnoszone były także obawy o prześladowania ze względów religijnych, a mąż Strony obawiał się również przymusowego powołania do wojska lub kary więzienia w przypadku odmowy wykonania tego obowiązku. W ocenie Szefa Urzędu, twierdzenia Cudzoziemki, iż nie będzie bezpieczna i nie zostanie jej zapewniona opieka na terytorium [...] nie zasługują na uwzględnienie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na niemożność zapewnienia cudzoziemce oraz jej dzieciom bezpieczeństwa przez władze [...] na terytorium [...]. Istnieje alternatywa wewnętrznej relokacji ludności cywilnej z zagrożonych terenów do pozostałych obwodów [...], kontrolowanych przez rząd w [...], gdzie sytuacja pozostaje stosunkowo spokojna. Na terenach tych nie dochodzi do starć zbrojnych ani innych zdarzeń, które rodziłyby bezpośrednie zagrożenie dla życia, zdrowia i innych podstawowych praw dla większej liczby obywateli. Zdaniem organu, brak jest uzasadnienia dla stwierdzenia zindywidualizowanego zagrożenia naruszenia jej praw gwarantowanych w art. 2-7 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Z materiału dowodowego nie wynika, aby cudzoziemka miała jakiekolwiek problemy z poruszaniem się po terytorium [...], czy ograniczone prawo do zamieszkania w innych jej częściach. Cudzoziemka ma możliwość zamieszkiwania w innej części [...], jeśli sądzi, iż zamieszkiwanie przez nią w [...] może stwarzać dla niej zagrożenie. Odnosząc się do argumentów podniesionych przez stronę, dotyczących prześladowań religijnych Szef Urzędu stwierdził, że posiadane przez niego informacje wskazują na dużą różnorodność wyznaniową jeśli chodzi o [...] odłamy [...] na terenie [...]. Te związki wyznaniowe działają swobodnie i są bardzo aktywne, nie spotykając się na obszarach kontrolowanych przez władze w [...] z jakimikolwiek formami dyskryminacji czy prześladowania. (vi) Brak przesłanek do przyjęcia, że zobowiązanie do powrotu naruszyłoby życie rodzinne, czy prywatne Skarżącej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Mąż Strony, jak i ona sama nie posiada w chwili rozpoznawania sprawy legalnego tytułu pobytowego w Polsce, natomiast wobec niego również został wydana decyzja zobowiązaniowa. Nic nie stoi zatem na przeszkodzie, aby wspólnie, razem z dziećmi, powrócili na terytorium [...]. Dotychczasowy pobyt Cudzoziemki poza krajem pochodzenia jest związany wyłącznie z okolicznością aplikowania o udzielenie ochrony międzynarodowej. Materiał dowodowy nie wskazuje, aby strona nawiązała z Polską więzy o charakterze prywatnym. Nie stwierdzono także przekonywujących argumentów na rzecz stwierdzenia, że dziecko Strony mogłoby w sposób szczególny ucierpieć na skutek powrotu do kraju pochodzenia. Za naturalne uznano adaptowanie się przez 5-letniego syna do warunków panujących w przedszkolu, jednakże nic nie stoi na przeszkodzie, aby z podobnym powodzeniem zaaklimatyzował się w otoczeniu rówieśników na [...]. Ewentualne zachwianie spowodowane zmianą miejsca zamieszkania jest zdaniem Szefa Urzędu konsekwencją decyzji rodziców o pozostaniu na terytorium Polski mimo braku perspektyw na zalegalizowanie ich pobytu w drodze uzyskania ochrony międzynarodowej. (vii) Orzeczenie o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ma charakter warunkowy i rodzi skutki w postaci zakazu wjazdu także na terytorium innych państw obszaru Schengen jedynie w sytuacji nieopuszczenia przez stronę terytorium Polski w terminie określonym w decyzji lub przekroczenia lub usiłowania przekroczenia granicy wbrew przepisom prawa. Jako uzasadnienie dla 3-letniego okresu zakazu ponownego wjazdu organ wskazał postępowanie Cudzoziemki oraz jej męża w postaci kilkukrotnego składania wniosków o udzielenie pomocy międzynarodowej pomimo braku zmiany okoliczności faktycznych mających je uzasadnić. IV. Pismem z dnia 23 kwietnia 2018 r. Skarżąca, reprezentowana przez adw. M. F., wniosła do tut. Sądu skargę na decyzję odwoławczą Szefa Urzędu, podnosząc przeciwko tej decyzji zarzuty naruszenia następujących przepisów prawa: 1) art. 7, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., ze względu na dokonywanie ustaleń faktycznych z pominięciem reguł oceny dowodów i bez wykazania, dlaczego nie dano wiary dowodom przedstawionym przez Skarżącą, w szczególności ze względu na arbitralne stwierdzanie przez organ braku wykazania przez Skarżącą okoliczności faktycznych, pomimo tego, że jej zeznania są spójne wewnętrznie i zgodne z całokształtem materiału dowodowego, w szczególności z informacjami z kraju pochodzenia; 2) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8, 9, 10 § 1 i 81 k.p.a. ze względu na dokonanie ustaleń sprzecznych z twierdzeniami Strony wyłącznie poprzez stwierdzenie braku wykazania istotnych dla sprawy okoliczności, pomimo tego, że wcześniej nie wezwano Strony do uzupełnienia materiału dowodowego, bądź nie zobowiązano jej do złożenia dodatkowych wyjaśnień w zakresie powziętych przez organ wątpliwości; 3) art. 7, 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 107 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), polegające na braku przeprowadzenia prawidłowego postępowania wyjaśniającego w zakresie: – możliwości poszukiwania skutecznej ochrony na terenie [...] przez Skarżącą, – tego, czy stwierdzone w opracowaniu [...] możliwości naruszenia praw człowieka mogą dotknąć Skarżącą, a jeśli nie - to dlaczego, a także, czy opracowanie to nie zawiera braków, uzasadniających konieczność przeprowadzenia uzupełniającej opinii biegłego, – brak dokładnego ustalenia stanu faktycznego i wszechstronnego zgromadzenia materiału dowodowego przejawiający się w braku ustalenia, jaka jest rzeczywista sytuacja panująca w części kraju pochodzenia Skarżącej; 4) art. 80 k.p.a. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę dowodów przejawiającą się na przyjęciu, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na to, że zachodzą przesłanki uzasadniające udzielenie zgody na pobyt humanitarny na terytorium Polski zawartych w art. 348 ustawy o cudzoziemcach; 5) art. 11 i 107 § 3 k.p.a. poprzez brak rzetelnego wyjaśnienia przesłanek jakimi kierował się organ wydając rozstrzygnięcie przejawiający się w wadliwie sporządzonym uzasadnieniu decyzji polegającym na braku wskazania w oparciu o jakie dowody organ ustalił, że w stosunku do Cudzoziemki nie zachodzą żadne z przesłanek negatywnych do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu; 6) art. 303 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 348 pkt 1 lit. a) i b) albo art. 351 pkt 1 lit. a) i b) ustawy o cudzoziemcach oraz w zw. z art. 16 ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zagrożenie praw Skarżącej musi być w zasadzie pewne, oraz poprzez błędne zastosowanie tego przepisu, pomimo braku dokonania odpowiednich ustaleń faktycznych, ze względu na zupełny brak odniesienia się do tego, czy Skarżąca ma możliwość poszukiwania skutecznej ochrony ze strony władz w kraju pochodzenia; 7) art. 348 pkt. 2 ustawy o cudzoziemcach polegające na niewłaściwej wykładni prawa do życia rodzinnego i prywatnego; 8) art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach polegający na niewłaściwej wykładni pojęcia praw małoletnich synów Skarżącej określonych w Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu w szczególności poprzez bezzasadną odmowę przeprowadzenia wysłuchania małoletniego przed wydaniem decyzji w sprawie zobowiązania do powrotu ponadto organ nie odniósł się w należyty sposób do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie dotyczącego praw syna Cudzoziemki. V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej w piśmie z dnia 1 sierpnia 2019 r., Szef Urzędu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zarzutów skargi, organ II instancji w pierwszej kolejności wskazał, że kategoryczny charakter treści przepisu zobowiązywał organ do wydania decyzji zobowiązaniowej wobec Skarżącej. Natomiast w kwestii podstaw do zastosowania art. 348 ustawy o cudzoziemcach, organ podtrzymał stanowisko, zgodnie z którym przeprowadzone postępowanie dowodowe, znajdujące oparcie również w zeznaniach Skarżącej oraz jej męża – nie wykazało, aby wobec nich istniało skonkretyzowane zagrożenie naruszenia określonych praw. W ocenie Szefa Urzędu jedynie w przypadku stwierdzenia powszechnego stosowania przemocy bądź innych form poważnego naruszania praw człowieka wobec ludności cywilnej w danym państwie, bez względu na cechy bądź inne czynniki wyróżniające poszczególne osoby możliwe jest uznanie, że cudzoziemiec wydalony do takiego kraju byłby narażony na naruszenia jego praw podstawowych. Takiej sytuacji w przypadku [...] nie stwierdzono. Podkreślono jednocześnie, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że to nie sytuacja w kraju pochodzenia jest okolicznością uzasadniająca udzielenie ochrony międzynarodowej, ale indywidualna sytuacja aplikanta "wpisana" w taką sytuację. W ocenie organu II instancji, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w żadnym stopniu nie uzasadnia przyjęcia, że wobec Skarżącej lub jej dziecka mogłyby wystąpić zagrożenia, o których mowa w przepisach art. 348 i art. 351 ustawy o cudzoziemcach. Natomiast w odniesieniu do zarzutów dotyczących przeprowadzonego postępowania, Szef Urzędu stwierdził, że poczynione w toku postępowania czynności były adekwatne do ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy. W szczególności za niezasadny uznano zarzut nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania małoletniego. Szef Urzędu wskazał, że zostały uwzględnione złożone do akt sprawy opinie psychologiczne, w jego imieniu mogli również występować rodzice. Natomiast samo przesłuchanie 6-latka nie wniosłoby wiele do postępowania, a mogłaby jedynie niepotrzebnie narazić go na stres. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: VI. Sąd rozpoznał skargę na decyzję organu odwoławczego z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t.j. Dz.U. z 2018 r., poz.2107 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2018 poz.1302 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a."). W myśl art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei w myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a. W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził. VII. Kontrola legalności zaskarżonej do Sądu decyzji prowadzi do następujących wniosków: 1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, toczącego się w trybie i na zasadach określonych w art.302 i następnych ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach było zobowiązanie Skarżącej oraz jej małoletniego dziecka do powrotu z racji wystąpienia okoliczności, o której mowa w art.302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy. Trafnie uznały orzekające w sprawie organy obu instancji, że w związku z bezspornym wystąpieniem w niniejszej sprawie w/w okoliczności, o których mowa w art.302 ust.1 pkt 16 lit.a ustawy i jednoczesnym niewystępowaniem przeszkód, o których mowa w szczególności w art.303 ustawy, nałożenie na w/w osoby zobowiązania do powrotu było obligatoryjne. Zarzutów skargi, w szczególności wywodzących występowanie w niniejszej sprawie przesłanek do udzielenia Skarżącej oraz jej synowi zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych (art.348 ustawy), nie można było uwzględnić. 2. W myśl art. 302 ust. 1 16 lit. a ustawy decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy przebywa na terytorium RP bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu i pobytu na terytorium jeżeli dokumenty te były wymagane (pkt 1), oraz gdy została wydana decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej, o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej i cudzoziemiec nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie i w przypadku, o którym mowa w art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy (pkt 16 lit. a). Stosownie zaś do tego artykułu, cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia mu ochrony uzupełniającej (...) stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona. Z analizy akt sprawy wynika, że ostatecznie decyzją z [...] października 2015 r., Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy rozstrzygnięcie Szefa Urzędu odmawiające Skarżącej statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej. Decyzja ta była poddana kontroli sądowoadministracyjnej, a wniesiona skarga została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt IV SA/WA 3757/15 z 18 marca 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 23 czerwca 2017 r. sygn. II OSK 1890/16 oddalił skargę kasacyjną. Nie może zatem ulegać wątpliwości, że w dacie orzekania przez organy Skarżąca nie wykonała obowiązku wskazanego w art. 299 ust. 6 pkt. 2 ustawy, tj. nie opuściła terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia doręczenia jej tej decyzji. Nie było to zresztą kwestionowane w toku postępowania administracyjnego. W świetle powyższego obowiązkiem organów rozpoznających sprawę było wydanie zaskarżonych decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2250/16). 3. Kwestią sporną w sprawie była dokonana przez organy obu instancji ocena w zakresie występowania okoliczności, o których mowa w art. 303 ustawy, których wystąpienie wyklucza wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu. W szczególności nie zachodził art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy, który stanowi że w przypadkach w których mowa w art. 302 ust. 1 ustawy decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie wydaje się cudzoziemcowi, gdy udzielono mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany lub zachodzą przesłanki do ich udzielenia. Natomiast w myśl art. 356 ust. 1 ustawy w przypadku gdy okoliczność, o której mowa w art. 348 (przesłanki uzasadniające udzielenie zgody ze względów humanitarnych) lub art. 351 (przesłanki uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany) wyjdzie na jaw w postępowaniu o zobowiązaniu do powrotu, w decyzji kończącej to postepowanie rozstrzyga się w przedmiocie zgody na pobyt humanitarny lub tolerowany. W ocenie Sądu organu zasadnie uznały, że w niniejszej sprawie nie zachodziły takie okoliczności. Dla przypomnienia jedynie Sąd wskazuje, że zgodnie z treścią art. 348 ustawy cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu: 1) może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.: a) zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub b) mógłby on zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub c) mógłby być zmuszony do pracy, lub d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej, lub 2) naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub 3) naruszałoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Z kolei zgodnie z art. 351 ustawy zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udziela się cudzoziemcowi, jeżeli zobowiązanie go do powrotu: 1) może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.: a) zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub b) mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub c) mógłby on być zmuszony do pracy, lub d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej - w przypadku gdy zachodzą okoliczności do odmowy udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, o których mowa wart. 349, lub 2) jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu właściwego do przymusowego wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i od cudzoziemca, lub 3) może nastąpić jedynie do państwa, do którego wydanie go jest niedopuszczalne na mocy orzeczenia sądu albo z uwagi na rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie odmowy wydania cudzoziemca. 4. Odnosząc się do okoliczności wskazanych w art. 348 pkt 1 ustawy zdaniem Sądu organy w sposób prawidłowy wyjaśniły tę kwestię m.in. poprzez dokonanie przesłuchania Skarżącej oraz wykorzystanie ustaleń dokonanych w toku prowadzonego postępowania o udzielenie cudzoziemce ochrony międzynarodowej. Wskazać należy, że warunkiem uznania, iż decyzja o zobowiązaniu do powrotu może naruszać art. 2 - 7 (czy ewentualnie inne) Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności jest stwierdzenie zindywidualizowanego, skonkretyzowanego zagrożenia naruszeniem określonych praw poprzez np. wykazanie, że osoba której ona dotyczy znajdzie się w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia wymienionych w cytowanym artykule zagrożeń w kraju, do którego ma być wydana lub ma wrócić. Przy czym to strona powołując się na zagrożenie naruszenia jej praw chronionych Konwencją Rzymską (art. 2-7) powinna wskazać fakty, które czynią jej obawy uzasadnionymi. Nie wystarczy zatem powołanie się na ogólną sytuację w kraju pochodzenia, bez konkretnego, zindywidualizowanego wskazania, iż sytuacja ta w sposób bezpośrednie wpływa na naruszenie praw strony. Innymi słowy, osoba taka winna posiadać określone cechy bądź znajdować się w sytuacji faktycznej bądź prawnej, które warunkować będzie urzeczywistnienie takiego zagrożenia. Przenosząc powyższe, ogólne rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że domniemane zagrożenie w kraju pochodzenia, na które powoływała się Cudzoziemka dotyczy ogólnego stanu bezpieczeństwa w zamieszkiwanym przez nią i jej rodzinę przed przyjazdem do Polski rejonie [...]. Jednakże, co wynika z ustaleń organu poczynionych w oparciu o opracowania wyspecjalizowanej komórki – Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia – zagrożenia występują jedynie na ograniczonym obszarze [...], natomiast znacząca część kraju pozostaje pod kontrolą władz centralnych. Jednocześnie nie można uznać, że państwo [...] na podległym obszarze toleruje lub wspiera jakiekolwiek formy prześladowania ze względu na rasę, religię, narodowość, przynależność do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych. Natomiast zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, dopiero w takim przypadku można by mówić o istnieniu wobec cudzoziemców starających się o ochronę zagrożeń, na które wskazano w ww. przepisach ustawy. Należy jednocześnie odróżnić takie zorganizowane prześladowania ze strony państwa od postaw osób nienależących do aparatu władz i od czynów mających nierzadko charakter kryminalny, które nie stanowią podstawy do uznania istnienia zagrożenia. Jak wskazała sama Skarżąca – nie byli z mężem nigdy zatrzymani, aresztowani, sądzeni ani w inny sposób represjonowani przez władze kraju pochodzenia, nie należeli także do żadnej organizacji, która mogłaby zostać uznana za opozycyjną wobec władz na [...]. Deklarowali przynależność do [...], jednakże ta organizacja i wyznawcy tego odłamu chrześcijaństwa również nie są w żaden zorganizowany sposób prześladowani przez władze [...]. W ocenie Sądu Szef Urzędu zasadnie stwierdził, że Skarżąca w przypadku powrotu do kraju pochodzenia ma możliwość zamieszkania w innej części [...] nie objętej konfliktem zbrojnym, gdzie sytuacja jest stabilna i nie stwarza niebezpieczeństwa dla ludności cywilnej., a zatem trafnie uznano, że w tej sytuacji będzie miał zastosowanie art. 18 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 2019 poz.1666; dalej: u.u.c.o.). Zgodnie z tym przepisem jeżeli na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed doznaniem krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że będzie mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej, uznaje się że nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. Ewentualna niechęć czy wrogość mieszkańców do osób wewnętrznie przesiedlonych nie przybiera aktualnie żadnych form, które uzasadniałyby przyznanie cudzoziemce ochrony na podstawie art. 348 pkt 1 ustawy. Ponadto w tym miejscu Sąd – w odpowiedzi na zarzuty dotyczące błędnej interpretacji przez organy stopnia indywidualizacji zagrożenia naruszeniem praw człowieka – wskazuje na jeszcze jeden argument: mianowicie Skarżąca wraz z rodziną nawet nie podjęła próby osiedlenia się na terytorium [...] nieobjętym działaniami wojennymi, nie próbowała także – a przynajmniej takie próby nie zostały wykazane w toku postępowania – skorzystać z pomocy udzielanej przesiedleńcom przez władze. Od razu zdecydowali się na wyjazd do Polski. Tym samym wszelkie obawy Skarżącej dotyczące ewentualnych zagrożeń pochodzących faktycznie ze strony władz [...] – które mogłyby stanowić uwzględnialną przez organ podstawę do powstrzymania się od wydania decyzji zobowiązującej do powrotu – mają charakter teoretyczny, a przez to nieskuteczny w świetle prowadzonego postępowania. 5. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 348 pkt 2 ustawy zauważyć należy, że art. 8 Konwencji Rzymskiej nie nakłada na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemców wyboru kraju, w którym chcieliby oni mieszkać, a także obowiązku wyrażenia zgody na połączenie rodziny, konieczności zapewnienia możliwości podtrzymywania stosunków towarzyskich na jego terytorium itd. Konwencja nie gwarantuje prawa do wjazdu i pobytu cudzoziemca w kraju goszczącym. Jest to stanowisko ugruntowane w orzecznictwie (np. por. Darren Omoregie i Inni p-ko Norwegii, wyrok z dnia 31 lipca 2008r, skarga nr 265/07, Nunez p-ko Norwegii, wyrok z dnia 28 czerwca 2011, skarga nr 55597/09, Antwi i inni p-ko Norwegii). Należy także nadmienić, że w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej jako ETPCz) rozumienie pojęcia "życie rodzinne" ogranicza się co do zasady do związków pomiędzy najbliższymi członkami rodziny np.: małżonkami (konkubentami), pomiędzy rodzicami i ich małoletnimi dziećmi, czy pomiędzy małoletnim rodzeństwem. Tymczasem realia rozpatrywanej sprawy są takie, że cała rodzina Skarżącej nie posiada obecnie tytułu legalnego pobytu na terytorium Polski, a wobec jej męża również wydana jest decyzja o zobowiązaniu do powrotu. Wobec powyższego nie nastąpi rozdzielenie rodziny i nie zostanie także naruszone jej prawo do życia prywatnego. 6. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieuwzględnienia praw dziecka Skarżącej, Sąd podziela stanowisko organu, zgodnie z którym powrót do kraju pochodzenia – szczególnie w kontekście wskazanego powyżej zobowiązania całej rodziny do powrotu – nie rodzi ryzyka istotnego zagrożenia jego rozwojowi psychofizycznemu. Z przekazanej przez stronę opinii w sprawie objęcia pomocą [...] dotyczącej małoletniego syna Skarżącej wynika bowiem, że ogólna sprawność intelektualna, wrodzone możliwości poznawcze dziecka kształtują się na poziomie adekwatnym do wieku życia. Nie rozpoczął on również jeszcze edukacji szkolnej. Zatem zmiana miejsca pobytu i powrót do kraju pochodzenia na tak wczesnym etapie rozwoju dziecka nie powinien spowodować zagrożenia dla jego praw. Ponadto nie można z treści Konwencji o prawach dziecka wyciągać wniosku, że państwo przyjmujące ma obowiązek zaakceptować – dokonany de facto przez rodziców dziecka – wybór jego miejsca pobytu, nawet, jeśli ten pobyt byłby nielegalny w świetle prawa tego państwa. Sąd w pełni podziela stanowisko organu, sformułowane w odpowiedzi na skargę, co do braku konieczności przeprowadzania przez organy dowodu z przesłuchania małoletniego syna Skarżącej. Słusznie przyjął Szef Urzędu, iż stanowisko to koresponduje z orzecznictwem sądowym. Stosownie do powyższego wysłuchania dziecka nie należy automatycznie utożsamiać z jego przesłuchaniem. Na powyższą kwestię zwrócono uwagę w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego 5 kwietnia 2019 r. (svgn. akt II OSK 2293/18). W w/w orzeczeniu NSA stwierdził, że z brzmienia art. 72 ust. 3 Konstytucji w zw. z art. 12 Konwencji o prawach dziecka nie można wywieść, że zdaniem sądu z brzmienia tego przepisu nie można wywieść, ze wysłuchanie dziecka wtoku ustalania jego praw musi każdorazowo polegać na jego przesłuchaniu. Wyrażenie stanowiska przez małoletniego nie musi bowiem przybierać każdorazowo formy jego bezpośredniego przesłuchania. Zachowanie dyspozycji przytoczonego przepisu możliwe jest także przez uzyskanie pisemnego stanowiska małoletniego bądź też wypowiedzenie się za pośrednictwem przedstawiciela ustawowego. Zgodnie bowiem z art. 12 przywołanej Konwencji Państwa-Strony zapewniają dziecku, które jest zdolne do kształtowania swych własnych poglądów, prawo do swobodnego wyrażania własnych poglądów we wszystkich sprawach dotyczących dziecka, przyjmując te poglądy z należytą wagą, stosownie do wieku oraz dojrzałości dziecka (ust. 1). W tym celu dziecko będzie miało w szczególności zapewnioną możliwość wypowiadania się w każdym postpowaniu sądowym i administracyjnym dotyczącym dziecka, bezpośrednio lub za pośrednictwem przedstawiciela bądź odpowiedniego organu, zgodnie z zasadami proceduralnymi prawa wewnętrznego (ust. 2). [analogicznie: NSA w wyroku z dnia z dnia 29 sierpnia 2018 r. (II OSK 1041/18, CBOSA)) Reasumując powyższe rozważania, w opinii Sądu nie można uznać, aby poprzez zobowiązanie Cudzoziemki do powrotu zostało naruszone jej prawo do poszanowania życia rodzinnego lub prywatnego, w konsekwencji nie zachodzą przesłanki do udzielenia jej zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, tym samym postawione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego nie zasługiwały na uwzględnienie. 7. Przechodząc do badania zarzutów naruszenia postępowania administracyjnego, Sąd stwierdza, że w świetle powyżej przedstawionych rozważań nie dopatrzył się naruszenia przez organ wskazanych w skardze przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., art. 7 k.p.a. w związku z art. 11 i art. 138 § 1 k.p.a. Zdaniem Sądu, organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń, a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego. Ponadto, zaskarżona decyzja została wyczerpująco uzasadniona zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 k.p.a., albowiem zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, które pozwalają skarżącej na poznanie powodów podjęcia decyzji dla niej niekorzystnej. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 75 i 78 k.p.a. Odnosząc się do zarzutu "braku dania wiary relacji Skarżącej", Sąd zauważa, że organy obu instancji nie podważyły wiarygodności zeznań Cudzoziemki, a jedynie oceniły, że przedstawione przez nią okoliczności nie kwalifikują się jako spełnione przesłanki zastosowania wobec niej art. 348, art. 349 lub art. 351 ustawy o cudzoziemcach. Zarzut dowolności postępowania organu w kwestii ciężaru wykazania zindywidualizowanego zagrożenia przez Cudzoziemkę również nie może się ostać, albowiem – jak już podkreślano powyżej – jest to niezbędne dla stwierdzenia realności zagrożenia. W ocenie Sądu nie zachodziła konieczność uzupełniania materiału dowodowego, bowiem ten potwierdzał już to, co ewentualnie stwierdzone byłoby za pomocą kolejnych wniosków dowodowych. Zdaniem Sądu był on wystarczający do wydania zaskarżonej decyzji, a przyjęta w niej ocena zgromadzonych dowodów pomimo argumentów zgłaszanych przez Skarżącą nie nosi cech dowolności i nie narusza art. 80 k.p.a. W szczególności Sąd podziela zdanie organu dotyczące braku konieczności przeprowadzenia dowodu z przesłuchania małoletniego syna Skarżącej, zgadzając się z wyrażoną przez Szefa Urzędu opinią, iż dowód ten nie wniósłby nic nowego do sprawy, a jedynie mógłby spowodować dodatkowy stres dla dziecka. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się także naruszenia art. 15 k.p.a.. Z tych wszystkich względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych w skardze zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji skutkującego koniecznością ich wyeliminowania z obrotu prawnego. W konsekwencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.