IV SA/Wa 193/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] listopada 2012 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z 25 lutego 2013 r. A. P. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że w gospodarstwie domowym pozostaje wraz z matką. Wskazał, że źródła utrzymania dwuosobowej rodziny stanowi prowadzona przez niego działalność rolnicza, która przynosi 1.553 zł miesięcznie oraz świadczenie emerytalne matki w wysokości 957 zł miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że należący do niego majątek stanowią nieruchomość rolna o powierzchni 17,98 ha, dom o powierzchni 68,90 m2, stodoła i obora, a także ciągnik rolniczy z 1988 roku, maszyny rolnicze z okresu od 1975 roku do 1989 roku oraz samochód osobowy z 2002 roku. Uzasadniając żądanie przyznania prawa pomocy skarżący podał, że koszty prowadzenia działalności rolniczej są wysokie ze względu na trudną do upraw glebę oraz surową zimę 2012 roku, która przyczyniła się także do zmniejszenia plonów, a w konsekwencji do spadku dochodów. Ponadto wnioskodawca podał, że cierpi na choroby przewlekłe układu krążenia i kręgosłupa. Systematycznie stosuje leki oraz okresowo poddaje się rehabilitacji. Opiekuje się matką, która jest w podeszłym wieku i również przewlekle choruje. Ponieważ oświadczenie z 25 lutego 2013 r. było niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego, pismem z 7 marca 2013 r. wezwano go nadesłania w terminie 14. dni dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń potwierdzających jego stan majątkowy i dochody, to jest: 1. wyciągów z posiadanych przez niego oraz jego matkę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 2. zaświadczenia o dochodowości posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego, 3. oświadczenia, czy starał się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, ewentualnie o inne formy pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - jeżeli tak, to należało wskazać, czy je otrzymał i w jakiej wysokości oraz nadesłać kopię decyzji właściwego organu administracji o przyznaniu dopłaty bezpośredniej lub innej formy pomocy, 4. dokumentu potwierdzającego podaną w rubryce nr 10 formularza PPF wysokość otrzymywanej przez jego matkę emerytury, 5. oświadczenia o wysokości stałych, niezbędnych wydatków w dwuosobowym gospodarstwie domowym ze wskazaniem źródeł tych wydatków oraz ich wysokości - np. opłat związanych z eksploatacją domu (opłat za energię elektryczną, opał), kosztów zakupu niezbędnych leków. W odpowiedzi skarżący złożył do akt sprawy oświadczenie z 21 marca 2012 r., w którym podał, że zakup leków kosztuje około 250 zł, opał (węgiel, drzewo) około 1.100 zł, woda, gaz i śmieci 100 zł, remont domu 500 zł. Do pisma z 21 marca 2013 r. wnioskodawca dołączył: zaświadczenie Wójta Gminy G. z [...] marca 2013 r. wskazujące, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 18,13 ha, wyciąg z rachunku bankowego w Banku Spółdzielczym w G. za okres od 1 do 30 stycznia 2013 r., kopię pierwszej strony decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] grudnia 2012 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2012 w wysokości 19.469,21 zł, kopię pocztowego przekazu pieniężnego emerytury matki w kwocie 957,23 zł z lutego bieżącego roku, kopię rocznego obliczenia podatku matki przez organ rentowy za rok 2012 r., kopię pokwitowania wpłaty kwoty 117,13 zł za energię elektryczną i kopię zaświadczenia lekarskiego z 19 marca 2013 r. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 ppsa osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 ppsa stanowi, iż jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z treści powołanych przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jednoznacznie wynika, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jej wniosku. Skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Oznacza to, że zobligowany jest do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i matki. A. P. nie wykazał, że znajduje się w takie sytuacji. Źródło dochodu skarżącego stanowi gospodarstwo rolne o powierzchni ponad 18 ha. Pozostająca z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym matka osiąga dochód z emerytury w wysokości 957,23 zł miesięcznie. Wykazana przez wnioskodawcę kwota niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym wynosi łącznie około 2.070 zł, przy czym nie wszystkie z nich, mianowicie koszty remontu domu (500 zł), można uznać za wydatki o stałym charakterze, które regularnie, comiesięcznie obciążają budżet domowy dwuosobowej rodziny. Wnioskodawca, wezwany do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, nadesłał jedynie wyciąg za styczeń bieżącego roku. Z wyciągu tego wynika, że na 30 stycznia saldo środków dostępnych wyniosło 14.801,92 zł. Z kolei z decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] grudnia 2012 r. wynika, że skarżącemu przyznano płatności za 2012 rok w łącznej kwocie 19.469,21 zł. Środki te powinien on otrzymać do końca czerwca bieżącego roku (art. 29 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. - Dz. Urz. UE L z dnia 21 stycznia 2009 r. Nr 30, str. 16). W sytuacji, gdy skarżący nie nadsyła całości żądanych od niego wyciągów z rachunków bankowych, a jednocześnie ze złożonych przez niego do akt sprawy oświadczeń i dokumentów wynika, że jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni ponad 18 ha, która stanowi źródło jego dochodu, saldo rachunku bankowego na ostatni dzień objęty jednym nadesłanym przez stronę wyciągiem wynosi prawie 15.000 zł, a ponadto mocą decyzji organu administracji przyznano skarżącemu płatności w łącznej kwocie ponad 19.000 zł, brak jest podstaw, aby uznać, że wykazana przez A. P. sytuacja majątkowa i dochodowa, stanowią podstawę do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Z treści powołanego wyżej art. 246 § 1 ppsa jednoznacznie bowiem wynika, że instytucja prawa pomocy może zostać zastosowana tylko wobec osoby, która wykaże, iż znajduje się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.